Ι-Тарау.Қазақстан Республикасындағы кәсіпкерлік қызметтің даму бағыттары және оларға мемлекеттік әсер ету жүйесіндегі салықтардың ролі




НазваниеΙ-Тарау.Қазақстан Республикасындағы кәсіпкерлік қызметтің даму бағыттары және оларға мемлекеттік әсер ету жүйесіндегі салықтардың ролі
страница3/5
Дата конвертации16.02.2016
Размер0.83 Mb.
ТипДокументы
источникhttp://www.diplomkaz.kz/wp-content/uploads/2013/02/Дип.-кәсіпкерлік-қызметтің-даму-проблемалары-
1   2   3   4   5

Лаффер қисығы




Мұндағы, К- салық ставкасы; У-бюджет кірісі; К.- сальгқ ставкасы өткен ставкасы өткен жағдайда У —&вджет кірісіде артады. Бірақ салық ставкасының оңтайлы молшері Кі-меміекеттік б^өджет кіріфнің У максимальды молшерін Угқамтамасыз етеді, яғни қалыпты аймсЯй^ГОдан әрі салықтардың әсуі еңбе», өндіріс, кәсіпкерлікке деген ынтаны төмендетеді, демек 100ө салық салу жүзеге асырылған жағдайда мемлекеттік бюджет кірісі 0 -ге тең болады.

Салықтың төмендеуінінің нәтижесі болып экономикалық өрлеу мен мемлекет кірісінің өсуі саналады. Ал, Лаффердің түжырымы бойынша, көлеңкелі экономика және салық жүйесі кері байланысты. Салықтардың осуі колеңкелі экономика мөлшері занды және заңсыз табысты салықтан жасыруфы, табыстың басым бөлігін декларацияда көрсетпеуін арттырады.Керісінше, салықтардың төмендеуі экономиканың дамуына ықпал етеді. Демек мемлекет кірісі салық базасының үлғаюынан емес, салық ставкаларының өсуі есебінен артады. Бүл теорияның кейбір аспектілерін Америка Қүрма Штаттары Үкіметі XX ғасырдың 20-60 жылдары салық рефомасын өткізу барысында, кейінірек, жаңа ондеулерді ескере отырып, 80 жылдары қолданды. Демск, Лаффер түжырымы еркін нарық механизмінің қалыпты іс орекеті жағдайында тиімді болып табылады.

Осы тұста занды бір сурақ туады салық салудың оңтайлы деңгейін қалай анықтауға болады? Әр түрлі ғылыми әдебиеттерде алуан түрлі пікірлер келтіріліп, салық төлеуші өз табысының 30-50ө салық түрінде мемлекетке беруге жағдайы келеді деп түжырымдайды. Біздің ойымызша, бүл қисынсыз түжырым. Ойткені салық толегеннен кейін қалған табысы өндірістің көлемін ұлғайтуға, техникалық базаны нығайтуға тағы басқа мүқтаждықтарды шешу барысында жетуі тиіс.


1.3 Кәсіпкерлік қызметті салықтык реттеу мемлекеттік реттеудің негізі ретінде


Мемлекеттік реттеудің экономикалық қажеттігі туралы моселенің теориялық негізін көрнекті ағылшын экономисті Дж.М. Кейнестің (1883-1946ж) 1936 жылы жарық корген "Общая теория занятости, процена и денег" еңбегі салды. Кейінірек жарық көрген Лаффердің бюджеттік концепциясы мемлекеттің еркін, тоуелсіз косіпкерлер мен ондірушілердің шаруашылық қызметін реттеуге мүмкіндік берді.

Мемлекеттің экономиканы реттеу оның эконмикаға араласуын білдіреді. Нарықтық экономиканың қалыпты қызмет ету үшін мсмлекеттік және нарық реттсу механизмдері өз ара тығызды байланыста болу керек.

Шведтік тәжірибеде дәлелдегендей аралас экономикада нарықтық және мемлекеттік реттеу механизмдері үйлесімді қолдану қоғамның саяси және макроэкономикалы түрақтылығын қамтамассыз етуге, олеуметтік экономикалық мәселелерді үқыпты шешуге жағдай дасауға болады.

Мемлекет экономикаға нарықтық механизм ксрі осср берген тұста міндстті түрде араласады яғни мемлекеттің экономиканы реттеуі кез келгсн коғамдык жүйсні басқарудың ажырамас бөлігі болып саналады.

Қазіргі танда экономиканың реттеудің накты анық жолы жоқ десектс, коптеген дамыған елдер үшін де негізгі түжырымдаманың оз ара қосындысы негізіндегі реттсу одісін қолданады. Атап айтқанда: ор түрлі нүсқадағы кейнсиандық ұсыныс экономикасы теориясы, монераизм. Ал, неоклассикалық ағымды мсмлекеттік рсттеудің негізі ретінде алғанмен де, оны ғалымдар кенсиандықтан болмейді. Осы теорияларға қысқаша нақты тоқталып отейік:

Кейнсиандық теорияның негізін қалаушы, корнекті ағылшын экономисті. мемлеке қайраткері, прогресивті немесе үдемелі слык, жүйссі ондірішілінің қүрделі қаожы сальшына қатысты тоекелгс баруын ынталандырады.

Кейнсиандық тсория мемлекеттік рсттсудің басты макроэкономикалык. бағыттарына негізделеді. Аталған теорияға сойкес, салықтар экономикалык жүйсде "қалыптасқан икемділік механизмі" ретінде орскст етеді. Үдемелі салықтар экономиканың тендестірілуіне ықпал етсе, салык, түсімдерінің томендеуі бюджет кірісін азайтып, экономиканың түрақсыздығын өршетеді. Мүндай жағдайда салықтар "кдлыптасқан реттеуші" ретінде орскст етеді; экономикалық орлеу ксзіндс салықтық түсімдерге қарағанда салық салынатын табыс баяу оссс дағдарыс кезіндс салыктар табысқа қарағанда тез азаяды нотижесінде қоғамдағы олеуметтік жагдайдың сарыстылмалы түрде түрақтылығы сақталады. Аталған тсорияны ағылшын Үкіметі 1-ші дүнисжүзілік соғыс алдында, яғни мемлекеттің барлық күші оскери онсркосіп ондірісінс бағытталған түста тиімді қолдана білді. Ғылыми техникалық орлсу түсінда экономиканы реттеудің кейнсиандық жүйесі экономикалық даму талабына сай болмағандықтан орі мына томендегі себептсрге байланысты тоқталады: біріншіден, ондіріс барысында инфляция тұрақтылығы сипатқа ие бола бастағандықтан, ресурстарға дсгсн сүранысты емес үсынысты жандандыратын қозғаушы күш кажет болды; екіншіден экономикалық ынтымақтастықтың дамуына байланысты ор бір мемлекеттің сыртқы нарыоктан тоуслділігі артып мемлекеттің сүранысты ынталандыруы шетелдік инвсстпцііягн оц осер етті. Сондықтан ксйнсиандык, түжырымдаманы нсоклассикалық тсория алмастырады.

Неоклассикалық теория еркін босекелестікке, экономикалық түрактылыкха негізделеді бүл екі түжырьшдаманың айырмашылығы мемлсксттік реттсу одістсрінің ор түрлігіндс. Неоклассикалык, модсльдың окілі ағылшын экономисі Дж. Мит. экономикалық процессті реттеуге мслекетті жанама түрде к.атыстырады бюджст жонс салық саясатын сскремей, ақша -несие саясатына басым назар аударады.

Бірақ бүл скі негізгі ағымның бір біріне қарамақайшы кслстін түстарда бар. Кейнсиандық мектсптің окілдері (Дж.М Кейнс, А.Хансен, Ф.Ноймарк жонс т.б.)мелекеттің экономикаға белсенді араласу идеясын жақтап салықтарды мемлекеттің экономикалық саясатының негізі қүралы ретінде қарастырады.

Неоклассикалық мектептің өкілдері (А.Маршалл, М.Уэйденбаум, А.Лаффер және т.б.) мемлекеттің экономиканы реттеуі шектеулі мөлшерде болғанын қалайды, ал салықтарды тек фискальдық қүрал ретінде қарастырып кәсіпкерліктің еркіндігін насихаттады.

Өз кезегінде неоклассикалық теориядан екі бағыт: ұсыныс экономикасы теориясының манеторизм теориясы кеңінен таралады.

Экономикалық процестердің мемлекет тарапынан реттелуі кез келген қоғамдық жүйенің басқару элементі болып табылады. Мемлекеттің экономикаға рараласыу дәрежесі қоғамның дамуының әр бір нақты тарихы кезеңінде шешетін міндеттеріне және мақсаттарына байланысты реттеудің формалары мен әдістері анықталады.

Экономикалық процестердің мемлдекеттік тарапынан ретттелуі кез келген қоғамдық жүйенің басқару элемнті болып табылады,. Мелекеттің араласу дәріжісі қоғамның дамуының әр бір нақты тарихы кезеңінде шешетін міндеттеріне және мақсаттарына байланысты: реттеудің формалары мен әдістері де осылар арқылы анықталады.

Жоспарлы экономикалық жағдайларында реттеу жалпылық сипат алып, дамудың тек басты пропорциялары ғана емес басқарудың ең теменгі шаруашылық есеп буындарына дейінгі барлық деңгейлерін қамтиді. Шешімдер қабылдау дербестігі жоспарлы тапсырмалар жоғарыда белгіленген нормалар, нормативтер, лимиттер, бағалар, шығарылатын өнімдердің молшері аркылы болар болмас ауқымға дейін шектеледі.

Сөйтіп тауар-ақша қатынастары мен оларға сәйкес экономикалық зандардың соз жүзіндегі іс-қимыл жағдайында шаруашылық омір шаруашылықтар субъектілерінің экономикалық мүдделері, ресуртсар пайдалану мүмкіндіктері косіпкерлік тиәуекел және соған байланысты үжымдар мен олардың қызметкерлеріне келтірілген материалдық шығындар ескрілмей бүйрықшыл кеуденсоқ әдістері мен реттеліп отырды. Бұл жүйеде қаржының рөліне жөнді мән берілмеді, оның қызметі ақшалай қаражаттар жинап, оларды беруге нұсқау - бұйрықтарға сәйкес қайта бөлуге сайып отырады.

Нарық қатынастары бүл үлгіні жоққа шығарады. Оның орнына экономикалық соның ішінде қаржы формалары мен әдістері арқылы жанама реттеу жүйесі келді. Дүниежүзілік практика қүрамъгнда: салықтар ставкалары салық салу жоніндегі санкцияларымен жеңілдіктері, амортизация нормалары, кәсіпорындарының қорларына қаражат бөлу нормативтері, әлеуметтік қамсыздандыру нормативтері, бюджетті қаржыландыру колемі (дотация, субвенция, субсидия) бар реттеу жүйелерін жасап шықты. Бүған қосымша реттемелер: ақшалай (вальта курсы, ақша имиссиясы), несиелік (несиеге төленетін проценттер), орталық (мелекеттік, үлттық) банкінің есептік ставкасы мен резервты талаптары, баға (кесімді баға деңгейі, кеесінді және еркін бағаның арақатынасы, рентабельділіктің реттелуі деңгейі).

Аталған реттемелер экономиканың белгіленген бағытта дамуын үйлестіріп отыруға арналған. Олар қүрделі байланыста іс қимыл жасайды. Мемлекет қаржы, баға, ақша-несие саясатының бағытын анықтағанда, қоғамның экономикалық және әлеметтік мүдделерге қимыл ету формалары мен одістері қолдану ағымдағы жоне болашақтағы мақсат- міндеттерге байланысты.

Республика аймақтарының экономикальтқ дамуының әркелкілігі мен ондірістегі орналастыру тиімділігі айырмашылықтар бойынша белгілі бір олеуметтік деңгейі жоне аймақтың әрі қарай экономикалық дамуын қамтасыз ету үшін қаржы ресуртстарын қайта бөліске салуды қажет етеді, қайта бөлудің ауқымы мен дорежесі мынадай факторлармен айқындалады:

қаржы ресурстарының болуы;

аймақтың әлеуметтік инфорқүрылымының даму деңгейі;

аймақтарда орналасқан шаруашылық органдарының өзін-өзі қаржыландыру мүмкіндіктері.

Қазақстан экономикасының шикізаттық бағытта болуы жағдайындағы мемлекеттік бюджеттің кірісін арттырудың жолы аралас ондірісті дамыту болып табылады. Яғни халық тұтынатын тауарлар мен қызмет түрлерінің ауқымын кеңейту үшін түтыну тауарлары ондірісін дамыту қажет. Халық шаруашылығының бүгінгі күрылымында мемлекеттік бюджетке таза табыс кобінесе екі жолмен: шикізат өндіру оны бастапқы өндеу салалары бойынша түседі, ондеудің келесі кезендерінде таза табыстар едәуір бөлігі республикадан тыс дерлердегі ақырғы өнімдерді ондірушілерден алынады.

Аралас ондірістің дамытудың қажеттігінің тағы бір себебі: экономиканың қазірдегідей туралау жағдайында дүниежүзілік тожірибе салықтар түтынуға қайта бағдарлауды үсынады, яғни жанама салықтарға баса назар аударылады, Сонда тікелей салықтардың (пайда, мүлік, жер, табыс салықтарының) үлесі кемуге тиіс.

Мемлекет тарапынан жоне нарықтың озін-өзі реттеуі экономикадағы ахуалға байланысты екенін дүниежүзі тожірибесін коріп отыр. Ондіріс қүлдырап, инфляция қарқындап, жүмыссыздқ көбейген кезде мемлекеттің ролін артып, әлеуметтік-экономикалық ахуал жақсарған шақта мемлекетің ықпалын азайтып, нарықтың реттеуші күштері қозғалысқа келеді.

Экономика дағдарысына байланысты бізде мемлсксттік қүрылымдардың экономикалық процестерге ықпалын арттыру қажст. Экономиканы түрақтандыру үшін бюджет тапшылығын жою, түтыну секторының теңгерілімділігін қалпына кслтіру, халықшаруашылығы пропорциялары мен қүрылымдарын дүрыстау жоніндс біртүтас шаралари кешенін әзірлеу керск. Бүл жағдайда сойкестендірілген салық псн бюджст саясатын жүргізуге рналған макроэкономикалық жоспарлардың ролі орасан зор, микрожоспарлаудың қаржы саласындағы міндеті халық шаруашылығындағы барлық кірістер мен шығыстардың теңестірілгенін корсетстінін жиынтық қаржы балансын қүру болып табылады. Жиынтық қаржы балансы мемлекеттің қаржы ресурстары қозғалысын қадағалап, бүл процескс нарық немесе окімшілік сипатындағы түзетулер енгізуге мүмкіндік береді. Соның ішінде, сонғысы отпелі кезендегі микроэкономикада — шаруашылық жүргізудің бастапқы буындарында басым жүреді.

Қаржылық реттетуде салық арқылы реттеудің маңызы зор. Нарық экономикасында салықтар түбегейлі қайта қүрушы ролін аткарады. Олар барлық деңгейдегі бюджетті қалыптастырудың басты козі, әлеуметтк кепілдіктерді қамтамассыз ету қүралы жергілікті өзін озі басқарудың қаржылық негізі болып қана қоймай, сонымен бірге мемлекеттің, шаруашылық субъектілерімсн халықтың каржылык. мүмкіндіктері мүддслерін теңестіру қызметін де атқарады.

Салықтық реттеу кәсіпорындар мен халықтың белсенділік корсетугс мүдделігін қамтамасыз етугс бағытталған. Бүған салық салу молшері арқылы қол жстеді. Салык, деңгейі ең алдымсн қоғамдық қажеттсрді қанағаттандыруға байланысты. Егср олар салық түсімдерінен қүрылатын жалпы мемлекеттік қорлар аркылы қанапптандырылса, онда салықтар деңгейі жоғары ал халықтың жеке табыстары мен косіпорындардың қаржысына қүрылса, салық деңгейі томен болады. Егер салык, түсімдері мсмлекет шығындарын қаржыландыруға жстпссе, бюджет тапшылығы пайда болып, инфляция туады. Тапшылык, ақшаның күнын түсіреді де косіпорындары да халықта зиян шегеді. Егер осы кезде мемолекет шаралар қолданып, қаржы жинап, ақша айналысы жаксарса, онда экономика қалпына келіп уақытша іркіліс қана қалады ксрі жағдайда қаржыландырудың тапшылығы натуралдық-заттай және ақшалай тсңгсрмеушіліккс инфляцияға жоне ақшаның одан сайын қүнсыздануына әкеп соғады.

Салықтық ретеуде салықтар ставкасының молшері сияклы факторлардан басқа салық жеңілдіктері жүйесінің де маңызы зор. Дамудың коғам үшін қажстті: қаражаттарды әлеуметтік сфсраға, табиғатты корғау мен қайырымдылық іс-шараларына, онімдердің, жүмыстардың, қызметтерінің жаңа түрлерін ондіруге, онім мен қызмет көрсетудің әлеуметтік маңызды түрлерін үлғайтуга жүмсау сияқты бағыттары жеңілдіктер арқылы ынталандырылып отырады. Алайда жеңілдіктер жасаудағы да экономикалық жақтан негізделген шектері болуы тиіс. Әйтпесе салык. жеңілдіктері шаруашылық субъектілерінің озін-озі қаржыландыру мүмкіндіктерін тиімді пайдалануы

1995-1999 жылдарда салық жүйесін реформалау одан ары қарай жалғасып. аяғында негізгі заңнан басқа әр бір салықтар мен алымдарды есептеу бойынша 18 нүсқаулықтар болды.

Сондықтанда да 2001 жылдың 12 шілдесінде жаңа салық Кодексі қабылданды. Жаңа салық Кодексі 2002 жылдың 1 қантарынан бастап күшіне енгізілді.

Жаңа салық зандылығы бойынша салық саясатының негізгі бағыттары төмендегідей:

• салық зандылығын орнықтыру;

• мемлекеттің фискалдық саясатын дамыту

• экономикаға шетел капиталын тарту;

• шағын бизнесті дамыту үшін арнаулы салықтық режимдер механизмін енгізу. Экономикалық процестердің мемлекет тарапынан реттелуі кез-келген қоғамдык жүйенің басқару элементі болып табылады. Мемлекеттің экономикаға араласу дәрежесі қоғамның дамуының әр бір нақты тарихи кезеңінде шешетін міндеттеріне жіне маКсаттарына байланысты реттеудің формалары мен әдістері анықталады.

Экономиканың мемлекет арқылы реттеуде салықтық реттеудің маңызы зор. Нарық экономикасында салықтар түбегейлі қайта құрушы рөлді атқарады. Олар барлық деңгейдегі бюджеттерді қалыптастырудың басты көзі, олеуметтік кепілдіктерді қамтамассыз ету қүралы, жергілікті озін-озі басқарудың қаржылық негізі болып қана қоймай сонымен бірге мемлекеттің, шаруашылық субъектілерімен халықтың қаржылык мүмкіндіктері мүдделерін теңестіру қызметін атқарады.

Салықтық реттеу кәсіпорындар мен халықтың экономикалық белсенділігін арттыруға бағытталған.

Салықтық реттеу-осы категорияның атқаратын функциялары арқылы жүргізіледі. Олар фискалдық, бөлу және реттеушілік функциялар.

Фискалдық функция мемлекеттік бюджеттің кірісінің қүру ролін салықтар түсіру арқылы атқарады. Бөлу фанкциясы шаруашылық субъектілермен халықтың, салык төлеушілердің табысының бір бөлігін бюджетке салық арқылы бөлуін көрсетеді.

Реттеушілік фукнциясы салықтың элементтерін реттеу тұтқасы ретінде қолдащ арқылы өзінің қызметін жүзеге асырады.


ΙΙ-Тарау. Қазіргі кезде Қазақстан Республикасында кәсіпкерлік қызметке салық салу механизмі

2.1.Жеке кәсіпкерлерге салық салу ерекшеліктері


Нарықтық қатынастар жүйесі, кәсіпкерлікті дамытуға жағдай жасайтын және олардың өндіретін тауарлары мен қызмет түрлерінің сапасы мен қүрылымын, көлемін арттыра отырып жүмыс тиімділігін арттыратын шаруашылықты жүргізудің универсальды үлгісі болып табылады.

Орта және кіші кәсіпкерлікті дамыту мәселесі бүгінгі күні Қазақстаннын экономикалық саясатында үлкен орын алады. Оның себептері Қазақстан нарықтык экономикаға өту жағдайында түрлі меншік формасындағы кіші жоне орта бизнестегі кәсіпорындар қүруға деген қажеттілік пайда болды, яғни, түтыну нарығына оз тауарларын шығарып, халықты жүмыспен қамтамасыз ету, экономиканы жан-жақты дамыту, әлемдік рынокқа шығу, ұлттық байлығьтмызды көтеру.т.б.

Дамушы елдерде шағын және орта бизнесті дамыту мемлекеттін экономикалық дендейін жоғарлатудың негізі болып табылады.

Кәсіпкерлікті дамытудың алғашқы іргетасы ең алдымен кооперативтер құру негізінде қаланды. 1988 ж,"Кооперация туралы'? заңы мемлекеттік және экономиканын колхоздық-кооперациялық секторларының бірдей қүқықтық деңгейде жүмыс жасауын көздеді. Қазақстан кәсіпкерлерінің бірінші даму сатысы 1990 жылғы "Қазақ ССР кәсіпкерлікті және шаруашылық іс әрекетті дамыту" заңы шықаннан кейін қалыптаса бастады. Кооперативтер мен үйымдар саны 15 мыңға жетті, ал, онда жүмыс істейтіндер саны 300 мың адамға жетті. Олар елдегі тауарлар мен қызметтердің терттен бір бөлігін шығарды.

Кейінірек, қайтадан "Кооперация туралы" заң жаңаланып, өнделіп қайтадан шықты. Осыған орай кәсіпорындар жүмыс істегенімен сатып алу-сауда кооперативтеріне салық салу қатал түрде жүргізілуінің әсерінен олардың іскерлік қызметі қүлдырауға үшырады. Кооперативтер саны 1990-1995 жылдар аралығында 2 мыңға дейін азайып кетті.Бертін келе мемлекеттің жүргізген саясатқа орай жеке косітткерлік қайтадан қолға алына бастады. Олар түрлі салықтық жеңілдіктерді қолданды, мемлекет тарапынан басқа да қолдаулар тапты, сөйтіп, олпрдың саны күннен күнге арта түсті.1995 жылы олардың саны 11,5 мыңға жетіп, оларда 115 мың адам жүмыс істеді.

Алдыңғы тараулардан байқап отырғанымыздай, кәсіпкерлер саны уақыт оте келе өсіп отыр. Яғни оларды салықтық реттеудің қажеттілігі күннен күнге артып келеді.

Жеке кәсіпкерлік- бұл оз атынан озіндік тәуекелділікпен жоне мүліктік жауапкершілікпен атқаратын жүмыс және қызмет көрсету, тауар сату жолымен өз есебіне пайда табатын жеке кәсіпкерлердің занды үйымшылдық формасының бірін көрсетеді .

Сипатына байланысты адамдардың іс орекетінің негізгі екі типі бар : еркін жөне еріксіз. Кәсіпкерлік еркін іс әрекетке жатады, себебі ол жеке ойға, жеке бастама котеруте, мақсатты тандауға, белгілі бір нотижеге жетуге негізделеді.

Жоғарыда коріп отырғанымыздай, кәсіпкерлік қызметпен айналысатын субъектлер саны, кәсіпкерліктің түрлері өте көп, яғни оларды жіктей келс олардың кызметін реттейтін салық түрлеріне тоқталатын болсақ, оларға, егер олар занды түлға болатын болса қазіргі қолданыстағы салық зандылығына сәйкес корпоративті табыс салығы салынады, жеке түлға болса жеке табыс салығы және бүгінгі танда барлық косіпкерлік қызмет түрлеріне арнаулы салық режимі қолданылады.

Арнаулы салық режимін қолдана отырып мемлекет кәсіпкерлік кызметтің дамуына, осіп-оркендеуіне жағдай жасайды жоне оларды салықтық реттсп отырудан да қүры қалмайды.

Енді оған толығырақ тоқталатын болсақ, өтпелі ксзеңді басынан кешіріп отырған ҚР мемлекет үшін жеке кіші жоне орта бизнесті дамытуда аталмыш салық салу режимінің тигізер өсері ерекше болмақ. Бүл салық салу одісін салық толеушілердің белгілі бір түрлері ғана қолданады, сонымен бірге салық түрлерін, яғни, олсумсттік салықты, корпоративті табыс салығын, толем көзінен салық салынатын жеке табыс салығын қоспағанда жеке табыс салығын телеу мен есептеудің оңайлатылған тәртібін қолданады. Ол- біржолғы талон негізінде, патент негізінде , оңайлатылған декларация негізінде болады.

Салық салу объектісі болып, салық төлеушілердің ҚР территориясы аумағындағы салық кезеңі ішінде тапқан табысы болып табылады.

Салық салудың оңайлатылған жағдайын колданушыларда міндетті түрде томендегі шартты нәрселер болуы керек:

• орналасқан жері бойынша аумақтық салық орагандарында мемлекеттік тіркеудс болуы керек;

• бекітілген үлгіде отініші болуы керек;

• лицензиялауға жататын қызметті жүзеге асыру барысында лицензиясы болуы керек;

• мемлекеттік тіркеуге байланысты алымдары толенуі керек;

• банктегі шоты туралы молімет болуы керек;

• сондай-ақ басқа да бюджетпсн есеп айырысқаны туралы қүжаттары болуы шарт.

Сондай-ақ, кіші бизнес субъектлері төменде корсетілген салық толеу тортібінің біреуін ғана тандап алады, олар төмендегідей:

1. Жалпыға бірдей белгіленген тәртіп;

2. Біржолғы талон негізіндегі АСР;

3. Патент негізіндегі АСР;

4. Оңайлатылған декларация негізіндегі АСР.

Бұлардың әрқайсысына жеке жеке анықтама беретін болсақ, бір жолғы талон - арнаулы салық режимін қолдану қуқығын куәландыратын және төлем козінен үсталатын жеке табыс салығын қоспағанда жеке табыс салығы бойынша бюджетпен есетт айырысу фактісін растайтын қүжат.

Патент арнаулы салық режимін қолдану қүқығын куәландыратын жөне салық сомаларының бюджетке төленген фактісін растайтын қүжат.

Тіркелген жиынтық салық салу төртібімен салық толеушілер бірыңғай оңайлатылеан декларацияны корсетуі керек.Ол жыл басында бекітілген салық ставкасын әрбір салық объектісіне қолдану арқылы анықтауға болады.Салық ставкасын салық органдары берген деректер негізінде жергілікті өкілетті органдар бекітеді және ол әкімшілік аумақтық бірлік аумағында орналасқан салық төлеушілер үшін бірыңғай болып табылады. ТЖСС сомасы есепті айдан кейінгі айдың 20-нан кешіктірілмей, ай сайын салық салу объектлерінің орналасқан жері бойынша төленуге тиіс.

төмендегі кестеде атап көрсетуімізге болады.


+Арнаулы салық режимі шектеулі түрде қолданылады. Оны

Тағы да көңіл бөлетін басты моселелердің бірі, салықты оңайлатылған декларация негізінде есептеуді қолданылатын жеке кәсіпкерлер табысына қолданылатын салық ставкалары, ол төмендегідей:


Тоқсандық табысы

Ставкасы

2000,0 мың теңгеге дейін қоса алғанда

Табыс сомасының 3 проценті

2000,0 мың теңгеден жоғары-3000,0 мың теңгені қоса

60,0 мың теңге+2000,0 теңгеден асатын сомадан 5 процент

3000,0 мың теңгеден жоғары

110,0 мың теңге +3000,0 мың теңгеден асатын табыс сомасынан 7 процент

Ал, салынады.

занды тұлғалардың табысына мынандай станкалар бойынша салық



Тоқсандық табысы

Ставкасы

2000,0 мың теңгеге дейін қоса алғанда

Табыс сомасының 4 проценті

2000,0 мың теңгеден жоғары- 4500,0 мың теңгені қоса

80,0 мың теңге+2000,0 теңгеден асатын сомадан 5 процент

4500,0 мың теңгеден жоғары-6500,0 мың теңгені қоса

205,0 мың теңге+4500,0 мың теңгеден асқан сомадан 7 процент

6500,0 мың теңгеден жоғары

345,0 мың теңге +6500,0 мың теңгеден асатын табыс сомасынан 9 процент

Егер, есепті кезеңнің қорытындысы бойынша жалдамалы қызметкерлердің орташа айлық жалақысы ҚР заң актлерінде белгіленген ең томенгі айлық жалакының ең кемінде үш еселенген мөлшеріндей болса, салық кезеңі ішінде есептелген салық сомасы әрбір қызметкер үшін салық сомасының 1,5 проценті молшеріндегі сомаға түзетілуі тиіс.

Табыстың шекті мөлшері асып кеткен жағдайда, салық сомаларын есептеу табыстың шекті сомасынан және нақты алынған табыс сомасынан жеке-жеке жүргізіледі.Салықтың осы сомаларының арасындағы айырма көзделген түзетусіз бюджетке төленуге тиіс. Көзделген түзетуге табыстың шекті сомасынан ссептелген салық сомасы ғана жатады.

Қазақстан Республикасында сонымен қатар ауыл шаруашылығын дамытудың маңызы зор. Сондықтан оған байланысты кейбір салық режиміне тоқталып өтетін болсақ, мысалға шаруа қожалықтарына арналған салық режимі бірыңғай жер салығын толеуге негізделеді.

Бірыңғай жер салығын толеу негізінде арнаулы салық режимін қолданатын шаруа (фермер) қожалықтары (бұдан әрі - бірыңғай жер салығын толеушілер) салықтардың мынандай түрлерін;

1) осы арнаулы салық режимін қолданылатын қызметтен түскен шаруа (фермер) қожалықтарының табысынан жеке табыс салығын;

2) осы арнаулы салық режимі қолданылатын қызметті жүзеге асырудан айналым бойынша қосылған қүн салығын;

3) осы арнаулы сагтық режимін қолданылатын қызмет бойынша жер салығын: шегінде салық салу объектілері бойынша көлік қүралдарына салынатын салықты;

4) Қазақстан Республикасының Үкімет белгілеген қажеттілік нормативтері шегінде салық салу объектілері бойынша көлік қүралдарына салынатын салықты;

5) Қазақстан Республикасының Үкімет белгіленген қажеттілік нормативтері шегівде салық салу объектілері бойынша мүлік салығын төлеушілер болып табылмайды.

1. Қосылған қүн салығын телеушілер болып табылмайтын бірыңғай жер салығын төлеушілер салық органына осы салық бойынша есепке қою туралы өз еркімен өтініш беруте қүқылы.

2. Арнаулы салық режимі қолданылмайтын қызмет түрлерін жүзеге асырған кезде бірыңғай жер салығын төлеушілер кірістер мен шығыстардың ( жалақыны есептеуді қоса алғанда), мүліктің ( соның ішінде көлік құралдарының) болек есебін жүргізуге жоне жалпы белгіленген тәртіппен қызметтің осындай түрлері бойынша тиісті салық пен бюджетке төленетік басқа да міндетті төлемдерді есептеуді, салық есептілігін тапсыру мен төлеуді жүргізуге міндетті.

Жер учаскесін бағалау қүны бірыңғай жер салығын есептеу үшін негіз болып табылады.

Бірыңғай жер салығын төлеу учаскесі орналасқан жер бойынша тиісті бюджетке екі мерзімде:

Төлеудің бірінші мерзімінде бірыңғай жер салығын төлеушілер ағымдағы төлемді бүдан бүрынғы салық кезеңі үшін бірыңғай жер салығы бойынша декларацияда есептелген бірыңғай жер салығы жалпы сомасының белігінен кем емес мөлшерде төлейді. Шаруа (фермер) қожалықтары жер пайдалану қүқығында жер учаскесін иеленудің нақты кезеңі үшін бірыңғай жер салығын (салық салу объектісінің өзгеруін есепке ала отырып) есептейді жоне төлейді.

Жер учаскелерін жалға берген (алған) кезде салық салу ерекшеліктері

1. Шаруа қожалығы жер учаскесін басқа шаруа қожалығына берген кезде тараптардың әрқайсысы осындай жер учаскесі бойътнша бірыңғай жер салығын жалға беру шартында көрсетілген жер учаскесінің нақты пайдаланылуы кезеңінің негізге ала отырып есептейді және төлейді.

Жалға алушының пайдалану кезеңі жер учаскесін

Жалға алған айдан кейінгі айдан бастап белгіленеді.

Бұл орайда жер учаскесін жалға беруден алынған (алынуға тиісті) табыс бойынша шаруа қожалығын салықты жалпыға бірдей белгіленген тәртіппен есептейді және төлейді.

2. Шаруа қожалығы бірыңғай жер салығын төлеуші болып табылмайды салық төлеушіге жер учаскесін жалға берген кезде осындай жер учаскесі бойынша бірыңғай жер салығын есептеу мен телеу жоніндегі міндеттеме шаруа қожалығында қалады.

Жер учаскесін жалға беруден альтнған табыс бойынша шаруа қожалығы салықты жалпыға бірдей белгіленген тәртіппен есептейді және телейді. Бүл орайда осындай жер учаскесі бойынша бірыңғай жер салығының төленген сомасы (есептелген шекте) салық салынатын табыс айқындалған кезде шегерілуге тиіс.

1. Бірыңғай жер салығын толеушілер жыл сайын ағымдағы салық кезеңінің 15 наурызнан кешіктірілмейтін мерзімде жер учаскелер орналасқан жердегі салық органдарына өткен салық кезеңі үшін бірыңғай жер салығы бойынша декларация тапсырады.

2. Бірыңғай жер салығын толеуші осът арнаулы салық режимін қолданған бірінші жылдың 15 наурызынан кешіктірілмейтін мерзімде мынандай қүжаттарды :

1) ағымдағы салық кезеңі үшін бірыңғай жер салығы бойынша ағымдағы төлем есебін;

2) нотариат немесе селолық атқарушы органдар куәландырған жер пайдалануға қүқық беретін актінің (кейінгі жер пайдалану туралы шартты қоса алғанда, уақытша жер пайдалану шарттарының) көшірмесін тапсырады.

Жер пайдалану қүқығына актісі болмаған жағдайда бірыңғай жер салығын төлеушілер жергілікті атқарушы органның жер пайдалану қүқығын беру туралы шешімін

табыс етеді. Кейінгі жер пайдалану қүқығына акт алған кезде салық төлеуші оны алған кезден бастап отыз күн ішінде оның нотариат немесе селолық атқару органдар куәландырған кошірмесін салық комитетіне табыс етеді.

3) жер ресурстарын басқару жоніндегі уәкілетті орган берген жер учаскесін (жер пайдалану қүқығын) бағалау қүнын анықтайтын актінің нотариат немесе селолық атқарушы органдар куәландырған көшірмесін табыс етеді. Акт болмаған жағдайда жер учаскелерін бағалау қүны жер ресурстарын басқару жөніндегі уәкілетті орган берген деректер бойынша 1 гектар жердің аудан бойынша орташа бағалау қүнын негізге ала отырып анықталады;

4) әлеуметтік салық сомаларын есептеу үшін қажетті деректерді міндетті түрде көрсете отырып, қызметкерлерді салық кезеңінде жалдау туралы моліметтер табыс етеді.

3. Осы арнаулы салық режимін тандап алған жаңадан қүрылған салық төлеушілер бірыңғай жер салығы бойынша ағымдағы төлем есебі мен арнаулы салық режимін қолдану қүқығына өтініш бергенннен кейін отыз күнтізбелік күн ішінде осы баптың 2- тармағында аталған қүжаттарды табыс етеді.

• Таратылған немесе қайта үйымдастырылған кезде бірыңғай жер салық органына бергеннен кейін он бес күн мерзімде еткен салық кезеңі үшін декларация тапсыруға міндетті.

• Бірыңғай жер салығы төлеушілер шаруа қожалығының басшысын жөне мүшелерін қоса алғанда, әрбір қызметкер үшін салық сомасын ай сайын есептеп отырады.

Бірыңғай жер салығын төлеушілер бірыңғай жер салығы бойынша декларация табыс ету үшін белгіленген мерзімдерде:

1) әлеуметтік салық бойынша декларация;

2) төлем көзінде үсталатын жеке табыс салығы бойынша есепті;

3) жинақтаушы зейнетақы қорларына міндетті зейнетақы жарнеларын төлеу женіндегі есептілікті;

4) жер бетіндегі көздерден су ресурстарын пайдаланғаны үшін төлемақы бойынша жэне қоршаған ортаны ластағаны үшін төлемақы бойынша декларацияны табыс етеді.

Жоғарыда түсінік беріп откен кәсіпкерлік қызметтің жекелеген түрлері бүгінгі күнде жаппай дамып келе жатқан көсіпкерлік түрлері болып табылады. Көбінше ол қалалык жерлерде дамыған, әсіресе Алматы сияқты ірі қалаларда олардан түсетін салықтық түсім молшері басқа елді мекендерге қарағанда жоғарырақ.

Қазақстан Республикасында салықтар және басқа да толемдер Қазақстан Республикасының «Салық жіне бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» 2001 жылдың 12 маусымында қабылданған, іс жүзіне 2002 жылдың 1 қаңтарынан бастап енгізілетін Кодексі негізінде алынады.

Қазақстан Республикасындағы салық зандары жоне бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді төлеудің міндеттілігі, салық салудың айқындылығы, әділдігі, салық жүйесінің біртүтастығы және салық заңдарының жариялығы принциптеріне негізделеді.

Қазақстан Республикасының салықтары және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдері айқын болуға тиіс. Салық салу айқындығы салық төлеуінің салық міндеттемелері туындарының орындалуының және толықтырылуының барлық негіздері мен тәртібін салық зандарында белгілеу мүмкіндігін білдіреді.

Қазақстан Республикасында салынатын салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдердің бірі: шағын бизнес субъектілеріне арналған арнаулы салық режимі.

Арнаулы салық режимін қолданатын жеке косіпкерлер арнаулы салық режимі қолданылатын қызметінен түскен табыстарынан жеке табыс салығы бойынша декларация табыс етпейді.

Қазақстан Республикасының шегәнен тыс жерлерде төленген жеке табыс салығының сомалары Қазақстан Республикасында салық төлеу кезінде есепке жатқызылады.

Жеке табыс салығы бойынша декларация тапсырушы салық толеушілер табыс салығын төлегенін растамаған жағдайларда, жеке табыс салығын есептеу жеке табыс салығы төленгені расталмаған табыс сомасына салық зандылығымен белгіленген ставкаларды қолдану жолымен жүргізіледі.


2.2. Кәсіпкерлікпен айналысатын субъектілерден олардың бюджет кірістерін атқаратын рөлі түсетш салықтык түсшдер және құрудағы


Жоғарыда қарастырып өткеніміздей, Алматы облысы бойынша шағын және орта бизнес субъектлері жылдан жылға көбейіп келеді (1, 2 және 3 кестелер). Яғни, оларға салық салудың да және сол арқылы аталған субъектлердің қызметтерін мемлекет тарапынан реттеп отырудың да қажеттілігі күннен - күнге артып келе жатыр.

Сонымен бірге жоғарыдағы, косіпкерлік қьтзметтің дамуын жан -жақты қарастырған кезде байқағанымыз, Алматы облысында да экономиканың басқа саласына қарағанда сауда саласында кәсіпкерлік қызмет даму үлесі, басқаларға қарағанда басымдау. Сонымен бірге, Алматы облысы ауыл шаруашылық онімдерін ондіруге бейімделген. Өндірістік сферада қызметін жүзеге асыратын кәсіпкерлер саны ең аз мөлшерді қүрайды, шамамен 2-3ө-ға тең болып отыр.

Енді, соңғы жылғы Алматы облысы бойынша косіпкерлік қызметтің даму тенденциясын және олардан түсетін салықтық түсімдердің бюджет кірісін толтырудағы ролін қарастыратын болсақ, онда келесі кестелерден анығырақ байқауға болады.

1   2   3   4   5

Похожие:

Ι-Тарау.Қазақстан Республикасындағы кәсіпкерлік қызметтің даму бағыттары және оларға мемлекеттік әсер ету жүйесіндегі салықтардың ролі iconСалықтардың әлеуметтік-экономикалық мәні мен мазмұны 5-12б
Тарау Қазақстан Республикасының әлеуметтік қатынастарға әсер ету тұрғысындағы салық жүйесі 33-42б
Ι-Тарау.Қазақстан Республикасындағы кәсіпкерлік қызметтің даму бағыттары және оларға мемлекеттік әсер ету жүйесіндегі салықтардың ролі iconСалықтардың әлеуметтік-экономикалық мәні мен мазмұны 5-12б
Тарау Қазақстан Республикасының әлеуметтік қатынастарға әсер ету тұрғысындағы салық жүйесі 33-42б
Ι-Тарау.Қазақстан Республикасындағы кәсіпкерлік қызметтің даму бағыттары және оларға мемлекеттік әсер ету жүйесіндегі салықтардың ролі iconДисциплины по выбору/ Name of subject
Курстың пререквизиті: Қазақстан республикасындағы мемлекеттік басқарманың және мемлекеттік қызметтің мәселелері
Ι-Тарау.Қазақстан Республикасындағы кәсіпкерлік қызметтің даму бағыттары және оларға мемлекеттік әсер ету жүйесіндегі салықтардың ролі iconАлматы қаласындағы өңірлік қаржы орталығы қатысушыларының Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасы саласындағы қызметіне жеке кәсіпкерлік саласындағы тәуекелдер дәрежесін бағалау өлшемдерін және тексеру парағының нысанын бекіту туралы
Ардағы «Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік бақылау және қадағалау туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 13-бабының 4-тармағына,...
Ι-Тарау.Қазақстан Республикасындағы кәсіпкерлік қызметтің даму бағыттары және оларға мемлекеттік әсер ету жүйесіндегі салықтардың ролі icon2. Қазақстан Республикасындағы салықтардың негізгі түрлері
Салықтардың экономикалық мәні олардың өзінің функциялары мен міндеттерін жүзеге асыру үшін мемлекет жұмылдыратың ұлттық табыстың...
Ι-Тарау.Қазақстан Республикасындағы кәсіпкерлік қызметтің даму бағыттары және оларға мемлекеттік әсер ету жүйесіндегі салықтардың ролі icon1-тарау. Кәсіпкерлік субъектілері мен мемлекеттің өзара іс
Республикасының кәсіпкерлік саласындағы заңнамасы Қазақстан Республикасының Конституциясына, осы Кодекске және Қазақстан Республикасының...
Ι-Тарау.Қазақстан Республикасындағы кәсіпкерлік қызметтің даму бағыттары және оларға мемлекеттік әсер ету жүйесіндегі салықтардың ролі iconҚазақстан Республикасы Экономикалық даму және сауда министрлігі
«Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік бақылау және қадағалау туралы» Қазақстан Республикасы 2011 жылғы 6 қаңтардағы Заңының 14-бабына...
Ι-Тарау.Қазақстан Республикасындағы кәсіпкерлік қызметтің даму бағыттары және оларға мемлекеттік әсер ету жүйесіндегі салықтардың ролі icon1-тарау. Халықаралық еңбек бөлінісінің халықаралық экономикадағы алатын орны мен ролі
Оларға тән қасиеттердің бірі экономикалық интернационализацияның әртараптандыру нысандары болып табылады. Олардың ішінде қазіргі...
Ι-Тарау.Қазақстан Республикасындағы кәсіпкерлік қызметтің даму бағыттары және оларға мемлекеттік әсер ету жүйесіндегі салықтардың ролі icon«Катонқарағай ауданының кәсіпкерлік бөлімі» мемлекеттік мекемесінің
Экономиканың басым бағыттары, ауданның халқы мен ұйымдарының және басқа өңірлердің артып отырған қажеттіліктерін қанағаттандыра алатын...
Ι-Тарау.Қазақстан Республикасындағы кәсіпкерлік қызметтің даму бағыттары және оларға мемлекеттік әсер ету жүйесіндегі салықтардың ролі icon«Тобыл» әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациясы» ұлттық компаниясы», «Каспий» әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациясы» ұлттық компаниясы», «Батыс» әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациясы» ұлттық компаниясы» акционерлік қоғамдары қызметінің негізгі қағидаттары туралы меморандумдарды бекіту туралы
Л», «Каспий» және «Батыс» әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорацияларын құру және олардың қызметін қамтамасыз ету жөніндегі шаралар туралы»...
Разместите кнопку на своём сайте:
Документы


База данных защищена авторским правом ©kzdocs.docdat.com 2012
обратиться к администрации
Документы
Главная страница