«Тұлға теориялары» пәні бойынша оқытушыға арналған пәннің жұмыс оқу бағдарламасы




Название«Тұлға теориялары» пәні бойынша оқытушыға арналған пәннің жұмыс оқу бағдарламасы
страница7/7
Дата конвертации16.02.2016
Размер0.89 Mb.
ТипДокументы
источникhttp://edu.semgu.kz/ebook/umkd/96c795b7-866e-11e3-9ea3-f6d299da70ee3.doc
1   2   3   4   5   6   7

10 тақырып: Тұлға теориялары жәие психология тарихы.


Тұлға теорияларын талдау ұлы классиктер Гиппократ, Аристотель, Платоннан басталады. Ондаған ойшылдарда оған кіреді Аквинат, Кант, Гоббс, Локк, Ницше. Тұлға теорияларын жасауға клиникалық зерттеулер негіз болды (әдеби кезед, клиникалық, эксперименттік, психометрикалық) Шарко, Фрейд, Юнг. Гештальттық бағдар В.Штерн мінез-құлықты жеке бір жақтарын немесе фрагментарлы зерттеу ақиқатқа әкеледі деп түсінді.

Эксперименттік психология бақылауға көнетін эмпирикалық зерггеулер арқылы мінез-құлықты модификациялау негізінде теориялар жасады, психометрика арқылы индивидуалды айырмашылықтар өлшеніп тұлға теориялары құрылды.

Мысалы мінез-кұлықты шкалалау. Классикалық тұлға теориялары Шарко, Фрейд, Жане, ал эксперименттік психологияда Павлов, Торндайк, Гельмгольц теориялары негізделді. Олар инсайт пен интуиция арқылы тұлғаны зерттеуге тырысты, кейбіреулері клиникалық зерттеуге қарсы болды.

Тарихта тұлға теориялары басқаша ойлау (инакомыслие) деп саналды, клиникалық зерттеулер теория мен практиканы үйлестірді. Тұлға теориялары барлығы практикамен тығыз байланысты дамыды. Психологиядағы көптеген құбылыстарды ашты, бірақ оларды кейде қоғам қабылдамады, психологтардың өздері күмәндәнді, «тұқым қуалаушылықпен» алады деген ұнамады.

Тұлға теориялары индивидтің тірі қалуына, оның психологиялық табиғатын түсінуге негіз болады. Тұлға теорияларының фундаменталды жағдайларын лабораториялық жағдайда көруге болады, практикада дәлелденеді, теориялардың негізгі мақсаты тұлға феноменін тұтастық жүйесі.

Адамның мінез-қүлқын оның тұтастығында зерттеу ғана онын табиғатын ашады деді. Тұлға теориялары интегративті сипатқа, адамдағы барлық психикалық процестердің интеграциясын жасайды, Психологиядағы практикамен бекітілмеген теоретиктер тұлға теориясын жасаушы теоретиктерге үнемі қарсы болды, тұлға феномені толық ашылмайды деп санады?

Тұлға феномені, түсінігі ағылшын тілінде екі мағынаны береді біріншісінде бұл термин ептілік немесе икемді, оқушының тұлғалық проблемасы жайлы айтқанда оқушының әлеуметтік ептіліктері басқа оқушьшармен, педагогаен қанағаттандыралық қатынас жасауға адекватты емес, екіншісінде индивидтің қоршағандарға қалдыратын әсері, яғни мұнда индивид үшін «агрессивті түлға» немесе «тіл алғыш түлға» дегендерге ие болады.

Теория деген не бәріміз білеміз теория фактіге қарама-қайшылық дәлелденбейтін гипотеза, болмысқа байланысты саудаласу, ал дәлелденген теориялар фактілер болып табылады. Келесі пассаж ол ғылымның методолгтары мен логиктерінен алынған ойлау экстрактары, теория дегенді түсініп алып содан кейін оның функцияларын іздейміз, олар шарттар жинағынан тұрады, теоретиктің творчестволық қатынасы болып табылады.

Теория пайдалы немесе пайдасыз болады, теория эмпирикалық және практикалық бекітілуі керек, зерттеудің эвристикалық және жүйелік сипаты болуы керек, осы сипаттағы тұлға теориялары психология тарихында зерттеу анализі мен объектісі болып отыр, практикалық психологияның негізін құрады.

Тұлға теориялары ол мінез-құлықтың жалпы теориясы болып табылады бейсаналы мен саналы мінез-құлықтың детерминанттарын ашады. Барлык тұлға теориялар соншалықты көп болса соншалықты әртүрлі, қазіргі психологияда тұлға теорияларын бірнеше кластерлерге бөледі:

  • бірінші кластер Адлер, Фромм, Хорни, Меррей, Салливан әлеуметтік теориялардың функционалистік теориялары;

  • екінші кластер Фрейд, Адлер, Юнг даму тұрғысынан тұлғаньң құрылымдары мен бейсаналы комплекстері;

- үшінші кластер Ангьял, Гольдштейн, Роджерс туа берілген организменді өзіндік маңыздану;

- төртінші кластер Адлер, Фрейд, Меррей, Салливан әлеуметтік қоршағандармен өзара әрекеттегі үздіксіз даму;

- бесінші кластер Оллпорт, Кэттелл, Адлер, Фрейд, Юнг, Шелдон тұлғаның конституционалды құрылымдары.

Тұлға теорияларының кемшіліктеріне қарамастан психологияның практикалық негізін жасай алды. Нарық заманының -тұлғасы ол аффектісіз интеллект, бәсекеге қабілетті адам, жаңа әлеуметтік экономикалық жағдайларға психологиялык адаптация, жаңа өзгерістер, жаңа әлеуметтік мінез бен мінез-құлық. Ішкі гармония мен психикалық дені саулық, рухани бостандық, үлкен бостандыққа қозғалыс, өз индивидуаддылығыңды табу, творчестволық күш, басым болу үшін күрес, мінез-кұлық паттерндері, автономды адам, психологиялық өсу, өзіңе қызығу, өзіңді басқару, икемділік, өзіңді қабылдау, тәуекелге бару, махаббат, жағымды эмоциялар, психологиялык қанағаттану, индивидуалдылық, интеллектуалды потенциал, шыдамдылық, рефлексия.

Тұлға теорияларының негізгі авторлары:

1. 3. Фрейд - классикалық психоанализ

2. К.Г. Юнг - аналитикалық психологая

3. А. Адлер,

4. 4.Э. Фромм,

5. К. Хорни,

6. Г.С. Салииван - әлеуметтік-психологаялық теориялар

7. Г. Меррей - персонологиялық психология

8. К. Гольдштейн,

9. А. Ангьял,

10. А. Маслоу - организменді психология

11. К.Роджерс - адамға негізделген, орталықтандырынған теория

12. Л. Бинсвангер,

13. М. Босс - экзистенциалды (ерік бостандығы, индивидуалды таңдау)

психология

14.К. Левин - өріс теориясы

15.Г. Оллпорт - индивидулды психологая

16.Э. Шелдон - конституционалды психология

17.Р. Кэттелл - факторлық теория

18.Д. Доллард,

19.Н. Миллер - стимул - реакция теориясы

20.Г. Айзенк - факторлық анализ

21.А.Бандура,

22.Б. Скиниер - оперантты бекітілу теориясы.

Қазіргі жаңа тұлға теориялары: I. Гуманистік бағыттағы теориялар:

1. А. Маслоу (1908-1970) - өзіндік маңыздану (самоактуализация)

2. К. Роджерс (] 902-1987) - тұлғаның өзіндігі (самость).

ІІ.Психоаналитикалық бағыттағы теориялар:

1. Г. Оллпорт (1897-1967) - тұлғаның уникалдылығы

2. Г. Меррей (1893-1988)-персонологая

3. Э. Эриксон (1902-1994) - әлеуметтік тұлға психологиясы, тұлға периодизациясы.

III. Бихевиористік бағыттағы теория:

1. Б. Скиннер (1904-1990) - радикалды бихевиоризм, позитивизм, мінез -құлықты басқару.

ІУ. Когнитивті бағдардағы тұлғалар теориясы:

2. Дж. Келли (1905-1966) - конструктивті теория

3. К. Кольберг (1927-1987) - адамгершілік дилеммасы

У. Синтетикалық бағыттағы теориялар:

1. К. Левин (1890-1947) - өріс психологиясы

2. Р. Ассаджиоли (1888-1974) - психосинтез.

У1. Жаца психотерапевтік теориялар:

1. Э. Берн трансактілік анализ

2. Когнитивті психологиялық ақпаратгар теориясы

3. Терең психология (глубинная психология)

4. Генетикалық психология (Ж. Пиаже)

5. Феноменологиялык психология

6. Характерология

7. Эго психология

8. Экзистенциалды психология

9. Интеллект психологиясы

10. Түсіну психологиясы

11. Парапсихология

12. Теориялық психология

13. Эмоцияның когнитивті теориясы

14. 0йлаудағы бейнелік компоненттер

15. Индивидуалды айырмашьшықтар теориясы

16. Когаитивті диссонанс теориясы. 17. Құрылымдық баланс теориясы

17. Конгруэнтті теория (теория изменения отношения)

18. Трансперсоналды психология (космостық сана)

19. Рөлдер теориясы.

2 0. Психодинамика

Қазіргі Ресейдегі бағыттар:

Қазір іс әрекет ықпалын дамытушылар: А.Г. Асмолов, Б.С. Братусь, Ф.Е. Василюк, Д.А. Леонтьев, А.В. Петровский, В.И. Слобадчиков, ал С.Л. Рубинштейннің мектебін К.А. Абульханова - Славская, Л.И. Анцыферова, И.С. Кон жалғастыруда. Тұлға психологиясьна қызығулар болсада жеке бір оқулық жоқ.

3 Практикалық және семинар сабағының сұрақтары.


  1. Жеке тұлға психологиясындағы зерттеулер мен баға.




      1. Анамнез әдісі.

  1. Корреляция әдісі.

  2. Эксперимент әдісі.

  3. Жеке тұлғаның бағалануы.

5. Бағалау әдістерінің типтері.



  1. Жеке тұлға теориясындағы психодинамикалық бағыт: З. Фрейд.




      1. З. Фрейдтің өмірбаяны.

      2. Психодинамикалық концепциялардың эмпирикалық валидизациясы.

3. Психоаналитикалық терапия- санасыздықты зерттеу.



  1. Психодинамикалық бағытты қайта қараудың нәтижелері: А. Адлер.




        1. А. Адлер өмірбаяны.

        2. Адам табиғатына байланысты Адлер теориясының негізгі қағидалары.

3. Невроз және оның емделуі.



  1. Жеке тұлға теориясындағы эго-психология және онымен байланысты бағыттар: Э. Эриксон.




          1. Э. Эриксон: эго-жеке тұлға теориясы. Библиографиялық очерк.

          2. Эго-психология: психоанализ дамуының нәтижесі.

      1. Эпигенетикалық принцип.

4. Адам табиғатына байланысты Эриксон теорияларының негізгі қағидалары.


5. Жеке тұлға теориясындағы диспозициялық бағыт.


1. Г. Олпорт: диспозициялық жеке тұлға теориясы.

2.Жеке тұлға қасиеттерінің клнцепциясы.

3.Ересек кездегі жеке тұлға.

4. Олпорт теориясының негізгі қағидалары.


  1. Әлеуметтік мәдени теория: К. Хорни.




        1. Жеке тұлғаның әлеуметтік мәдени теориясы. Библиографиялық очерк.

2. Әлеуметтік мәдени теория: негізгі концепциялары мен теориялары.


7. Р. Кеттел: жеке тұлға қасиеттерінің құрылымдық теориясы.


1. Библиографиялық очеркі.

2. Жеке тұлға типтері теориясының негізгі принциптері мен концепциясы.


8-9. Жеке тұлға теориясындағы үйретуші-бихевиоралды және әлеуметтік-когнитивтік бағыттар.


          1. Б.Ф. Скиннер мен А. Бандура өмірбаяндары.

        1. Скиннердің психологияға көзқарасы.

        2. Әлеуметтік-когнитивтік бағыттың негізгі принциптері.

4. Бақылау арқылы үйретуді бекіту.


10-11. Жеке тұлғадағы когнитивтік бағыт.


          1. Дж. Келли: жеке тұлғаның когнитивтік бағыты. Библиографиялық очеркі.

2. Когнитивтік теория негіздері.


12-13. Гуманистік және феноменологиялық бағыттар.


            1. А. Маслоу: жеке тұлғаның гуманистік теориясы. Өмірбаяны.

          1. К. Роджерс: жеке тұлғаның феноменологиялық теориясы. Өмірбаяны.

          2. Гуманистік теорияның негізгі принциптері мен концепциялары.

4. Адам табиғатына Роджерстің көзқарасы.


14-15. Жеке тұлға теориясындағы жаңа бағыттар.

            1. Ретроспективтегі негізгі қағидалар.

            2. Жеке тұлға теорияларының бағалануы.

            3. Персонология эрасының басталуы.

4. Тұлғаны зерттеудегі жаңа теоретикалық және эмпирикалық перспективалар.


4. Студенттердің өздік жұмысы.


4.1. СӨЖ және СӨЖО тапсырмаларын орындауға әдістемелік нұсқау.

Студенттердің өздік жұмыстарды орындауларына жалпы кеңестер (нұсқаулар)


1. Өздігінен білім алу үшін, алдымен сол жұмысқа қажетті нақты дағдыларға (іштей жылдам оқи білу, библиографиялық дағдылар, түрлі анықтама әдебиеттерді пайдалана білу, оқығандарды жазып алу т.б. ) ие болу керек.

2. Біліммен жемісті шұғылдану қолайлы жағдайларды (уақыт, орын, тиісті әдебиеттер мен құралдардың болуы т.б.) керек етеді, ең дұрысы кітапханаларда, оқу залдарында біліммен шұғылдануға дағдылану.

3. Өздігінен білім алатын адам нені оқитынын анық біліп, ол жұмысты белгілі жоспармен, жүйемен жасауы керек.

4.Алғашқы кезде оқытушылардан, тәжірибелі адамдардан, кітапханалардан ақыл-кеңес алудың пайдасы зор.

5. Өздігінен білім алу жұмысын асықпай, көп үзіліс жасамай жүргізген жөн.

6. Оқыған материалды мұқият ұғатындай етіп ұғып, түсінбеген жерлерді қалдырмай, қайталап оқып, оның негізгі жақтарын жазып алу қажет.

7. Анықтама әдебиеттерді, энциклопедияларды, түрлі сөздіктерді қоса пайдаланып отыру керек.


Студенттердің өздік жұмыстарын ұйымдастыруға қойылатын талаптар.

    • Жұмыстың көлемін шамадан тыс асырмай, оның сапасын арттыруға көңіл аудару;

    • Студенттердің өздік жұмысын оқу жұмысының басқа түрлерімен дұрыс ұштастыра білу;

    • Студенттердің дербестігін арттырып, өзіндік білім алу қабілетін жүйелі түрде дамыту;

    • Өзіндік жұмыстың мазмұнына күнделікті өмірден алынған материалдарды, хабарларды енгізу;

    • Студенттерді табиғат пен қоғам дамуының жалпы заңдылықтарын, сонымен қатар нақты фактілер мен құбылыстарды өздігінен талдап түсінуге үйрету;

    • Студенттердің алған білімдерін іс жүзінде қолдана білуге дағдыландыру;

    • Студенттерді оқу жұмысына шығармашылық тұрғыдан қарауға, әр уақытта дербес және белсенді әрекет жасауға баулу;

    • Студенттердің өздігінен дербес жұмыс істеу, еңбек ету дағдыларын қалыптастыру.



СӨЖ тақырыптарының тізімі


1. Жеке тұлға түсінігі деген не?

2.Жеке тұлға психологиясындағы зерттеу әдістері.

  1. З. Фрейдтің психоанализіне сипаттама.

  2. Психоаналитикалық терапия-санасыздықты зерттеу.

  3. Психодинамикалық бағыттағы А.Адлер теориясы.

  4. Невроздар және олардың зерттелуі.

  5. К. Юнгтің өмірбаяны.

  6. Жеке тұлға теориясындағы эго-психологиямен байланысты бағыттыр.

  7. Диспозициялық бағыт өкілдері: Г. Олпорт, Р. Кеттел, Г. Айзенк.

  8. ЖТТ-дағы үйретуші-бихевиоралды бағыт.

  9. Әлеуметтік-когнитивтік бағыт: А. Бандура Және Дж. Роттер.

  10. Дж. Келлидің когнитивтік ЖТТ-сы.

  11. А. Маслоу: ЖТТ-ның гуманистік бағыты.

  12. Феноменологиялық бағыт: К. Роджерс.

  13. Тұлға психологиясындағы жаңа бағыттар.


1   2   3   4   5   6   7

Похожие:

«Тұлға теориялары» пәні бойынша оқытушыға арналған пәннің жұмыс оқу бағдарламасы icon«Жарнама психологиясы» пәні бойынша оқытушыға арналған пәннің жұмыс оқу бағдарламасы

«Тұлға теориялары» пәні бойынша оқытушыға арналған пәннің жұмыс оқу бағдарламасы icon«Ауыл шаруашылығы экономикасы» пәні бойынша оқытушыға арналған пәннің оқу жұмыс бағдарламасы

«Тұлға теориялары» пәні бойынша оқытушыға арналған пәннің жұмыс оқу бағдарламасы iconМазмұны
«Компанияның қаржылық стратегиясы» пәні бойынша оқытушыға арналған пәннің жұмыс оқу бағдарламасы
«Тұлға теориялары» пәні бойынша оқытушыға арналған пәннің жұмыс оқу бағдарламасы icon5. Студенттің өздік жұмысы тақырыптарының мазмұны
«Экономикалық теория негіздері» пәні бойынша оқытушыға арналған пәннің оқу жұмыс бағдарламасы
«Тұлға теориялары» пәні бойынша оқытушыға арналған пәннің жұмыс оқу бағдарламасы icon«психология» пәні бойынша оқытушыға арналған пәннің жұмыс оқу бағдарламасы
Шәкәрім атындағы Семей мемлекеттік университетінің “Психология” кафедрасының отырысында
«Тұлға теориялары» пәні бойынша оқытушыға арналған пәннің жұмыс оқу бағдарламасы icon«Дифференциалды психология» пәні бойынша оқу-әдістемелік кешен Оқытушыға арналған пәннің жұмыс оқу бағдарламасы
Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университетінің “ Психология” кафедрасының аға оқытушысы А. Коңырова
«Тұлға теориялары» пәні бойынша оқытушыға арналған пәннің жұмыс оқу бағдарламасы iconОҚытушыға арналған пәН
ПОӘК оқытушыға арналған пәннің оқу жұмыс бағдарламасы «Қазақстан экологиясы» пәнінің оқу-әдістемелік кешені
«Тұлға теориялары» пәні бойынша оқытушыға арналған пәннің жұмыс оқу бағдарламасы icon«Тәрбие жұмысының теориясы мен әдістемесі» пәні бойынша оқытушыға арналған пәннің жұмыс оқу бағдарламасы
Акселерация – соңғы кезде байқалып жүрген организмнің даму процесінің тездеуі, жыныстық жетілудің ертерек басталуы
«Тұлға теориялары» пәні бойынша оқытушыға арналған пәннің жұмыс оқу бағдарламасы iconПӘннің ОҚУ-Әдістемелік кешені пәнінің ОҚытушыға арналған жұмыс оқу бағдарламасы семей – 2012 Мазмұны
Биотехнология мамандығы бойынша студенттеріне арналған. Ол студенттерді пәннің мазмұнымен, саясатымен, өзектілігімен, қажеттілегімен...
«Тұлға теориялары» пәні бойынша оқытушыға арналған пәннің жұмыс оқу бағдарламасы icon«Жалпы және салыстырмалы психологияға кіріспе» пәні бойынша оқытушыға арналған пәннің жұмыс бағдарламасы
«жалпы және салыстырмалы психологияға кіріспе» ПӘні бойынша оқУ-Әдістемелік кешені
Разместите кнопку на своём сайте:
Документы


База данных защищена авторским правом ©kzdocs.docdat.com 2012
обратиться к администрации
Документы
Главная страница