Ф кгму 4/3-04/01 ип №6 умс при Казгма от 14 июня 2007г




Скачать 282.42 Kb.
НазваниеФ кгму 4/3-04/01 ип №6 умс при Казгма от 14 июня 2007г
страница2/3
Дата конвертации15.02.2016
Размер282.42 Kb.
ТипДокументы
источникftp://ftp01.kgmu.kz/SD/3 kurs/SD pediatria/kaz/Lekcii/12.doc
1   2   3

Қантты диабеттің 2 типі (ИТЕКД)

Диабеттің бұл варианты балаларда өте сирек кездеседі. ИТЕКД генетикалық негізі 1 типінен өзгеше. Кесел, әдетте, үлкендерде, көбіне 40 жастан кейін дамиды. Аса семіздікпен қрсарлануы сирек емес.

Диабеттің 2 типінде бетта-клеткалар зақымданбайды, инсулин бөліну өзгермейді. Бірақ науқастарда тамақтық жүктемеден кейін жауап ретінде инсулин концетрациясының жоғарылауы кешігеді, ал шеткі тіндердің инсулинге сезімталдығы өте төмен болады.

ИТЕКД-нің себептері мен даму тетіктері түпкілікті анықталмаған. Бұл кеселдің маңызды буыны глюкокиназа генінің мутациясы: бетта-клетка ферментінің глбкозаға сезімталдығы мен оның қандағы мөлшері қалыптағыдан төмен болады. Мутация әсерінен тамақпентүскен заттарға инсулярлық аралшалардың жауабы кешігеді, сөйтіп инсулиннің бөлінуі мен секрециясы да кешеуілдейді.

Диабеттің 1 типінен бөлек, бұл түрінде кескл дамуы баяу, белгісіздеу, көбіне көрінісі айқын емес, тіпті жоққа таяу. Кейде ол кездейсок, басқа кеселдері анықтау кезінде табылады. Бұл науқастарда кетоацидоз дами қоймайды. Көп аурулар компенсацияны тек диета мен физикалық салмақты реттеу арқылы тұрақтандырады.Бірақ олардың біразы, бұған қоса, қант мөлшерін төмендетеін дәрілер қабылдакуға мәжбүр болады. Көбіне аталған әрекеттерден көмек болмаған жағдайда, компенсацияны көтеру үшін инсулин енгізу керек болады.

Қантты диабеттің диагнозын қою. Науқаста ҚД –тің классикалық симптомдары-шөл,полиурия,арықтау; аузынан ацетон иісі шыққанда оның диагнозын қою қиын емес.Бұл диагноз гипергликемия, глюкозурия барын анықтаумен бекітіледі. Егер типтік симптомдары болмаса, диагноз қою үшін кемінде екі мәрте глюкозаның қандағы мөлшері 6,7 ммол/л-ден асқан анықталуы қажет.

Сонғы кезде ҚД –тің диагнозын қоюда қандағы гликолизденген белоктар мөлшерінің жоғарылауын анықтау (Нв, альбумин,фруктозамин) қолданыс табуда. Гликолизденген Нв (НвА1с) 60-120 күн бұрынғы гликемия мөлшерінің жоғарылауы (эритроциттер өмірінің мерзімім ), ал альбумин мен фруктозамин 2-3 апта уақыт аралығындағы өзгерістер туралы мәлімет береді. Күдікті жағдайларда глюкозаға толеранттық сынағын жүргізеді. Бұл сынақты қою керек болатын кісілер: ҚД-мен науқастың жақын туыстары, семіздік, салмағы 4,5 кг не одан жоғары туылған балалар, осындай саклмағы бар балалардың анасы, анамнезінде бойынан түсік пен өлі туғандары бар әйелдер, ашқарынға глюкоза мөлшері 5,5 ммоль/л-ден жоғары, 6,7 ммоль/л-ден төмен көрсеткіші бар адамдар.

БҰл сынақ 10-14 сағат ашығудан кейін жүргізіледі. Алдымен ашқарынға (саусақтан қан алып) капиллярлық қант деңгейін анықтайды. Сонда соң 10-15 минутан арасында 200-300,0 мл глюкоза ертіндісін ішкізеді (баланың нақты салмағына 1,75 г құрғақ зат есеьінде) Осыдан 2 сағат өткен соң гликемия мөлшерін қанта анықтайды. Сау адамдада ашқарында қант деңгейі 5,5 ммоль/л-ден, ал глюкоза ішкен соң 2 сағаттан кейің –7,8 ммол/л-ден аспауы тиіс.

Егер ашқарында гликемия қалыптан жоғары, бірақ 6,7 ммоль/л-ден кем немесе

глюкоза жүктемесінен 2 сағат өткен соң бұл көсеткіш 7,8 ммоль/л-ден жоғары, бірақ 11,1 ммолбь/л-ден аспаса, глюкозаға толеранттық (төзімділік ) бұзылысы деп саналады.

Егер гликимия көрсеткіші ашқарында 6,7 ммоль/л-ден асса немесе глюкоза жүктемесінен кейін 11,1 ммоль/л-ден жоғары болса, қант диабетінің диагнозы қойылуы тиіс.

1. Типті қантты диабеттің емі. ҚД-тің емі бұзылған ментаболизмді шынай компенсация жағдайына жеткізуге бағытталуы тиіс. Бұған науқастардың үнемі тиісті диетаны ұстауы, инсулин емінің дұрыс орайласуы, түрлі салмақ жүктемелері режимін қатаң сақтауы жатады. Түрлі ем өзара тығыз байланысты, әрі бірін бірі толықтырып,әр уақытта инсулин мөлшері қант деңгейінесәйкес болуы міндетті. Бұларды орайластыру ушін науқас пен оның туыстары бірдей қам жегені дұрыс. Сондықтан емхана, аурухана, санаторий қурамында ұйымдастырылатын ''диабет мектебінің'' маңызы зор.

ҚД-тегі диета емі. ҚД диета науқас баланың негізгі керекті тамақ ингредиенттерімен толық қамтамасыз етілуі қажет (белок,май, көмірсулар мен витаминдер, микроэлименттер). Диета құрауды тәуліктік калория мөлшерін есептеуден бастайды. Мұны мына формуламен анықтауға болады:1000 кал +(100кал.п), бұл жерде п-баланың жасы. Бұл есеп тек 10-ден асқан ер балаларда аздап өзгереді, себебі олардың жыл сайынғы қуат шығына 200кал-ға өсіп отырға тиіс. Мәселен, ИТКД-мен науқас 10 жасар баланың тәуліктік калория сұранымы жоғарыдағы формулаға сай 2000 кал. болады.

ҚД-пен аурудың жағдайы, жоғары белсенді заттарға (белок, майлар, көмірсулар) сұранымы, кеселдің компенсация дәрежесіне байланысты. Компенсация жағдайындабаланың тәуліктік калория сұранымының 50%көмірсу, 30 майлар, ал 20 белок болуы тиіс. Декомпенсация жағдайында көмірсуға сұраным 60 -ке дейін жоғарылап, майлар мен белок тиісінше 25 және 15 –ке тең болады. Сонымен, тәулігіне көмірсулардан 1000 кал, майлардан –600 кал, ал белоктан 400 кал ''алынуы'' тиіс.

Көмірсу мен белок ыдырағанда әрбір грамынан 4 ккал, бір грмайдан 9 ккал бөлінетінін еске алсақ, науқасқа керекті тамақ ингредиенттерін оңай есептеуге, болады. Жоғарыдағы мысал бойынша баланыңкөмірсуларға тәуліктік сұранымы 250г (1000 кал: 4 ккал), майларға –60г (540 кал: 9 ккал), белоктарға (400:4 ккал)-100 г болып шығады.

Түрлі тағамдар саны әр арудың жасына қарай Американдық диабет ассоциациясы ұсынған арнайы бірлік өлшемі- эквивалент көмегімен анықталады. Эквивалент нан және оның орнып басатындар, майлар, көкөніс, жемістерге есептен шығарылған.

Рұқсат етілген тағамдар саны (эквивалент ретінде) диета калориясына сай 27-кестеде көрсетілген.

Науқас күніне 5-6 рет тамақтануы тиіс. Бұл дағдылы таңертеңгі, түскі, кешкі ас және қосымша үш рет (2-ші таңертеңгілік,түске таман,2-ші кешкі ас) не 2 негізгі (таңертең мен кештеу түстік) және 3 қосымша (2-ші таңертеңгілік, түске таман жұқалап, кешік ас) 3 негізгі таңертең, түскі және кешкі асқа шамамен тәуліктік калораждың 25%, 2-ші таңертеңгілік пен түскіге –10%, 2-ші кешкі асқа-10% арналады. 2 негізгі таңертеңгілік, кеш түстікке 30%,2-ші таңартеңгілік, түске таман және кешкі асқа 10-15% болады.

ҚД –МЕН науқас балаларға ұсынылатын тағамдар саны

(эквивалент бойынша)


Тағамдар

Диета калориясы (ккал)

3000

2500

2400

2200

2000

1800

1600

1500

1400

1200

1000

Сүт(экв).

Көкөніс-р

Жемістер:

Нан

Ет

Май

4

5

5

14

7

10

3

5

4

12

6

8


3

4

4

12

5

8

2

4

4

11

5

7

2

4

4

10

5

7

2

3

4

8

5

5

2

3

3

7

4

5

2

3

3

7

4

4

2

2

3

6

4

3

2

2

2

6

3

2

1

2

2

5

3

2


ҚД-тің 1 типін инсулинмен емдеу. Инсулин дәрілері 2 топқа бөлінеді-адамдікі және жануартекті. Соңғылары экстрация көмегімен сиырлар мен шошқалардың ұйқа безінен дайындалады, онда түрлі бөгде қоспалар (глюкагон, проинсулин, соматостаин, ұйқы безінің экзокриндік бөлігінің белоктпры) көп болады.

Шошқадан алынған инсулин құрамы жағынан адамға өте жақын (айырмашылығы тек бір аминқышқылы ғана-трионин орнына аланин).

Адам инсулинінің өнеркәсіптік 1980 ж.Дат фирмасы '' Ново'' бастады. Қазіргі кезде 2 түрлі адам инсулині бар: жартылай синтезді және биосинтезді. Алғашқысы шошқа инсулиніндегі аланин аминқышқылын трионинге алмастыру арқылы дайындалады. Биосинтездік түрі –адам генін инсулин тузуге қатысатын микроорганизм (патогенді емес ішек таяқшасы) не саңыраулқұлақтарға орналастыру тәсілімен алынады. Әсер ұзақтығына қарай барлық инсулин дәрілерін 2 топқа бөлуге болады: қысқа ұзақ мерзімді.

Қысқа мерзімді дәрілердің әсері 6-8 сағатқа созылады, ал әсердің басталуы ерте білінеді (теріастына жіберуде 15-30 минуттен соң, шыңы 2-3 сағаттан кейін байқалады). Қысқамерзімді инсулиндерге жататындары: хумулин регуляр, хумулин S, актрапид, әдепкі I плетин, I плетин регуляр, II плетин регуляр, хомарап, инсулрап т.б.

Әсер мезгілі ұзартылған инсулин әдепкі инсулинге цинк тұзы мен буфер (фосфатты, ацетатты) не жоғары молекулярлық белоктар қосу арқылы алынады. Олар мерзіміне қарай өзінше және 3 топқа бөлінеді: орта, ұзақ, өте ұзақ.

Әсері ұзартылған инсулин дәрілері

Орта мерзімді

Ұзақ мерзімді

Өте ұзақ мерзімді

Семиленте

Семилонт

В инсулин

Ленте

Лонг

Инсулонг

Протофан

Хомолонг

Монотард

I – Хумулин

Л – химулин

Н – химулин

Н-Умулин

Н-Умулине

Ультраленте

Ультралонг

Ультратард

И Хумулин


И Умулине

Умулине цинк

Плетин ультра

Плетин ультра

Орта мерзімді дәрілердің әсері тері астына енгізгеннен соң 1,5-2 сағаттан кейін білініп, шыны 5-8 сағат, ал жалпы мерзімі 10-12 сағатқа созылады.

Аса ұзақ мерзімділерінің әсері 6-8 сағаттан соң білініп, шыңы 16-20 сағатқа, ал жалпы әсері 30-36 сағатқа жетеді.

Инсулиннің ұзақ мерзімділерін, оның орта және аса ұзақ әсерлісін 30%+70% мөлшерде алып араластырып дайындайды. Бұлардың әсерінің білінуі енгізгеннен 2-4 сағат өткен соң байқалып, ең жоғары әсері 2 қайтара болады – 5-8, сосын 16-20 сағаттан кейін.Жалпы әсері 22-24 сағатқа созылады.

Инсулиндердің даяр қоспалары (Профиле) бөлек топ құрайды, бұлардың құрамында қысқа және орта мерзімділері өзара түрлі қатынаста жасалған.

ҚД-тің I типін емдеуде инсулин емі оның орнын толтыру мақсатында жүргізіледі, яғни сау бетта-клеткалар жұмысына ұқсас болуы керек.

Ұйқы безі сау адамдарға 2 режимде жұмыс істейді: бірінші – инсулиннің базальдық секрециясы; бұл тамақ ішу арасында қанға сіңген глюкозаны іске саыру үшін; бұлардың көзі гликогенолиз екені белгілі. Базальдық секреция дәрежесі күн бойына тұрақты болады.

Ал инсулиннің импульстік секрециясы болюстық деп аталады, ол тек гликемия көтерілгенде (тамаққа байланысты) жауап ретінде шығады. ҚД-тің I типін инсулинмен емдегенде инсулин мен глюкоза концентрациясының (қандағы) арақатынасын тап осыған сәйкестендіру қажет, яғни бұл кезде 2 мақсат орындалуы тиіс: 1) науқас қанында біркелкі (шыңсыз) базальды инсулин мөлшерінқұрау; 2) инсулин концентрациясы шындарын негізгі тамақ санына қарай орайластыру.

Жоғарыдағы мақсаттың орындалуына инсулин емінің жігерлендірілген нұсқасы ең қолайлы; мұның негізгі емді 2 компонентпен жүргізу: 1) базальдық инсулинге сұранымды негізгі тамақ ішу арасында қамтамасыз ету; 2) болюст»к, тамақ ішуге қатысты гипергликемияны жою.

Базальдық компонент сапасында ұзартылған әсерлі (әдетте ұзақ, аса ұзақ) дәрі қолданылады. Орта және ұзақ әсерлі инсулиндер күніне 2 рет енгізіледі (таңертең және кешке, аоасы 12 сағат), өте ұзақ мерзімдісі 1 рет.

Болюстік компонент сапасында инсулиннің қысқа мерзімдісі қолданылады; мұны әрбір негізгі ас ішу алдында (30-40 минут) енгізеді. Яғни егер науқас режимі 3 негізгі астан тұрса (таңертең, түс, кешкі), онда тез әсерлі инсулинді 3 мәрте алуы тиіс.

Инсулиннің тәуліктік мөлшерін есептеу кесел ұзақтығына байланысты. Егер кесел ұзақтығы 1-1,5 жыл шамасында болса, оның мөлшері 0,25-0,58 Б/кг есебінен аспауы тиіс. Кейінірек бұны 0,6-0,8 Б/кг-ға көтереді.

Кез келген стресс жағдайында )инфекциялар, түрлі эмоциялық жүктемелер), контринсулярлық гормондар деңгейі көтерілетін жасөспірімдік кезде тәуіктік молшерді 1-1,2 Б/кг-ға дейін жоғарылату абзал.

Есептелген мөлшердің 50-60% қысқа мерзімді инсулин үлесіне, ал 50-40% ұзартылған дәріге тиесілі. Инсулинге сұранымының ең жоғары деңгейі таңертең екені есте болуы шарт, ол түсте таман, кешке азаяды. Сондықтан үш рет жібергенле қысқа мерзімді инсулиннің 20-20% таңертең, ал түскі мен кешкі ас алдында тәуліктік мөлшердің 15-20% жетеді. 2 реттік режимде таңертеңгі ас алдында 2/3,

Кешке есептелген тәулектік мөлшердін 1/3 енгізіледі. Осы себептен де таңертеңгі мөлшерін тері астыеа жіберу қолайлы – оның сіңуі тезірек. Түстік алдында инсулин жауырын ортасы не иыққа ал кешке саңға не құйрыққа жіберіледлі.

Интенсивтендірілген инсулин емін жүргізу арнайы инсулиндік шприц (қалам) қолдану кезінде едәуір жеңілдейді (пливапен, новопен, эптипен т.б.), стерилизация қажет емес.

Шприц-қаламдарға арналған инсулин кішкене баллон – пенфильдермен шығарылады (1,5 не 3,0 мл, әр 1 мл 100 бірліктен). Әдепкі,не инсулиндік шприцтермен енгізілетін инсулин 5,0 не10,0 мл флакондармен шығарылып, әр 1,0 мл-де 40 бірлік өлшемі болады. Инсулин флаконы бөлме температурасында сақталады, басқаларын тоңазықышқа қоюға болады (бірақ мұздатуға болмайды).

ҚД-тегі физикалық жүктеме рөлі. Бұл науқастарда физикалық жүктемеде қанда қант деңгейін төмендету үшін қолданылады, яғни мұның арқасында инсулинге деген сұраным да азаяды. Физикалыққ жүктеме кезінде қант деңгейінің түсуі жұмыс істейтін бұлшықеттердің глюкозаны іске асыруына байланысты (тінде инсулин рецепторларының көбейіп, қан айналысы жақсарады). Науқастың жұмысқа қабілеті және көңіл-күйі көтеріледі. Дегенмен, дене тәрбиесінің пайдасы тек кеселедің компенсация кезеңінде ғана жоғары: бұл кезге таман диета, инсулин емі орайластыралып, гипогликемия мен бауыр үлғаюы болмауы керек.

Физикалық жүктемелер емнің бір түрі сапасында, ылғи және тұрақты мөлшерде болып, қант мөлшері 14 ммоль/л-ден аспау керек және бұл жүктеме (глипогликемия болмауы үшін) астан кейін 1 сағат өткен соң берілгені дұрыс. Жүктемеде тез, жылдам қозғалу, күшке салу (мысалы, жүзу,қатты жүріс) болмай,әр балаға шақтап, оны шынығу жайына қарай мөлшерлеген жөн.

Декомпенсация жағдайы ұзақ сақталып, дене тәрбиесіне құлқы жоқ науқастарға физиқалық жүктеме де аз болу керек (оны көңілкүйіне, тамақтан соң, жүрек-қантамыр жүйесі қызметіне қарай, гликемия дәрежесіне үйлестіріп бірте-бірте көбейткен дұрыс).

Балалардағы ҚД-тің компенсациялану критерийлері. ҚД-тің 1 типінің компенсациясына жету қиын жұмыс. Жоғарда көрсетілгендей кеселдің бұл түрінде инсулиннің абсолютті тапшылығы орын алады, яғни оның өзіндік секрециясы науқаста өте нашар немесе тіптен болмайды. Сондықтан науқастың ұйқы тбезінің ''қалдық'' серециясының көмегіне сену жарамайды. Сонымен қатар, инсулинемия мен гликемияның түрлі физиологиялық ауытқуларының қыр-сырын дәл орайластыру мүмкін емес. Әдетте, науқаста көмірсу алмасуының таза көрсеткіштерін (нормогликемия мен аглюкозурия) тұрақтандыру инсулин мөлшерін көбейтуге итеріп, шарасыз оның жаныма теріс әсерін (гипогликемия) туындатады. Сондықтан шамамен ашқарыға, негізгі тамақтану алдында, қант деңгейі 10 ммоль/л-ден, ал кез келген зәр сынағында глюкозурия 1% –тен аспас, осы жарайды деп айтуға болады. Ауыр ағымды науқастарда бұл көрсеткіштердің өзі қанағаттанарлық деп есептеледі.

Ауру ағымын тек дәрігер ғана емес, аурудың өзі және оның жақын туыстары да бақылағаны жөн. Науқас өз диетасын, физикалық жүктеме шамасына, инсулин мөлшерін реттеуге белсене араласуы қажет. Бұл үшін өзін-өзі тексеру жолдары көмек береді:глюкозометрлер (портативті аспап ) арқылы үй жағдайнда қандағы глюкозамөлшерін, оған қоса зәрден қант, ацетон деңгейін де осындай жолмен анвқтауға мүмкіндік бар.
1   2   3

Похожие:

Ф кгму 4/3-04/01 ип №6 умс при Казгма от 14 июня 2007г iconФ кгм а 4/3-01/01 ип №6 умс при Казгма от 14 июня 2007г
Оќытушыныњ жетекшілігімен студенттердіњ µз бетінше атќаратын ж±мысына арналѓан єдістемелік н±сќау
Ф кгму 4/3-04/01 ип №6 умс при Казгма от 14 июня 2007г iconФ кгму 4/3-04/01 ип №6 умс при Казгма от 14 июня 2007 г
Мақсаты: Дәріханалық ұйымның бухгалтерлік есеп беруі жүйесін ұйымдастыруымен таныстыру
Ф кгму 4/3-04/01 ип №6 умс при Казгма от 14 июня 2007г iconФ кгма 4/3 – 06/ 01 ип №6 умс при Казгма от 14 июня 2007г
Мақсат: Экзо- және эндокриндік ісіктерді классификациялық ұстанымға және морфологиялық бейнесіне сүйене отырып, өзара ажыратып, анықтай...
Ф кгму 4/3-04/01 ип №6 умс при Казгма от 14 июня 2007г iconФ кгма 4/3 – 06/ 01 ип №6 умс при Казгма от 14 июня 2007г
Мақсат: Ісіктің қалыптасуын гистогенездік классификациясына сәйкес анықтап, оларды клиника-морфологиялық түрғыдан сипаттамасын ажыратып,...
Ф кгму 4/3-04/01 ип №6 умс при Казгма от 14 июня 2007г iconФ кгму 4/3-04/02 ип №6 умс при Каз гма от 14 июня 2007г
Тақырыбы: Клиникалық медицинаға кіріспе. Ішкі ағза аурулары жалпы түсінік және ішкі медицинаның міндеттері. Дәрігерлік деонтология...
Ф кгму 4/3-04/01 ип №6 умс при Казгма от 14 июня 2007г iconФ кгму 4/3-04/01 ип №6 умс при Казгма от 14 июня 2007 г
Тақырып: «Визуальді диагностиканың әдістері. Жақ-бет хирургиясы мен стоматологиядағы визуальді диагностиканың әртүрлі әдістерін қолдану...
Ф кгму 4/3-04/01 ип №6 умс при Казгма от 14 июня 2007г iconФ кгма 4/3 – 06/ 01 ип №6 умс при Казгма от 14 июня 2007г
Тромбоз. Эмболия. Шок. Инфаркт. Некроз. Экссудатты қабыну. Пролиферативті қабыну. Гранулематоз. Спецификалық гранулемалар. Иммуногенез...
Ф кгму 4/3-04/01 ип №6 умс при Казгма от 14 июня 2007г iconФ кгму 4/3-04/01 ип №6 умс при Казгма от 14 июня 2007 г
Тақырыбы: Асқазан-ішек жолының зақымдалу синдромы. Өңеш атрезиясы, туа пайда болған қысқа өңеш, пилоростеноз, ішектің мекониймен...
Ф кгму 4/3-04/01 ип №6 умс при Казгма от 14 июня 2007г iconФ кгму 4 /3- 04/01 ип №6 умс при Казгма от 14 июня 2007 г
Мысалы, ағылшын-саксон тілді елдерде "Саяси ғылым", Францияда "Саяси әлеуметтану", Испанияда "Саясаттану" және т б атауларды ұнатады....
Ф кгму 4/3-04/01 ип №6 умс при Казгма от 14 июня 2007г iconИп №6 умс при Казгма от 14 июня 2007 г
Таќырып:«Адаптация жєне компенсация. Регенерация. Жас шамасына байланысты ерекшеліктері»
Разместите кнопку на своём сайте:
Документы


База данных защищена авторским правом ©kzdocs.docdat.com 2012
обратиться к администрации
Документы
Главная страница