Пәні: pvbsdt 2211 «Ішкі аурулар пропедевтикасы және терапиядан мейірбикелік іс»




Скачать 123.92 Kb.
НазваниеПәні: pvbsdt 2211 «Ішкі аурулар пропедевтикасы және терапиядан мейірбикелік іс»
Дата конвертации15.02.2016
Размер123.92 Kb.
ТипДокументы
источникftp://ftp01.kgmu.kz/SD/2 kurs/PVB i SDT/kaz/Lekcii/15-endokrindi.doc
Ф КГМУ 4/3-04/02

ИП №6 УМС при КазГМА

От 14 июня 2007г.


Қарағанды мемлекеттік медицина университеті

Ішкі аурлар пропедевтикасы кафедрасы


ДӘРІС 3


Тақырыбы: Эндокрин және қан жүйесі ауруларындағы мейірбикелік үрдіс

Кредит 4


Пәні: PVBSDT 2211 «Ішкі аурулар пропедевтикасы және терапиядан мейірбикелік іс»


Мамандығы: 051101-«Мейірбике ісі»


Курс: 2

Уақыты: 50 минут


Қарағанды-2011ж

Тақырыбы: Эндокрин және қан жүйесі ауруларындағы мейірбикелік үрдіс.


Дәрістің мақсаты: студенттерді эндокрин және қан жүйесі ауруларының негізгі көріністерімен; бақылау мен күтудің негізгі ерекшеліктерімен, эндокринологиялық және гемотологиялық бөлімшелердегі мейірбикелік үрдістермен таныстыру.


Дәріс жоспары:


  1. Эндокрин жүйесі аурлуларының негізгі симптом және синдромдары (қантты диабет).

  2. Эндокрин жүйесі ауруларындағы мейірбикелік араласу.

  3. Қан жүйесі ауруларының негізгі көріністері.

  4. Қан жүйесі ауруларындағы мейірбикелік араласу.




  • Кіріспе.


Эндокрин жүйесі зат алмасуды, ағзаның ішкі орта тұрақтылығын реттейді (гомеостаз).

Ішкі бөлу бездеріне: гипофиз, ҚБ, Қалқанша без маңы безі, бүйрек үсті, жыныс бездері.

Араласпа бездерге: ҰБ. Бұдан сырт бүйректе, бауырда, ішекте, мида гормон бөлетін жасушалар бар. Эндокринді жүйенің реттелуі ми қыртысы мен гипоталамус гипофиздің өзара байланысы арқылы жүзеге асады. Гипофиз тропты гормондарды түзеді, ол басқа ішкі бөлу бездерінің қызметіне әсер етеді, ал басқа бездерден бөлінген гормондар қайта айланып гипофизға әсер етеді.

Эндокрин жүйесі қызметінің бұзылуы біріншілік (патология безде) және екіншілік (гипофиздің тропты гормондарының жеткіліксіздігі). Эндокриндік бездер арасындағы өзара әсер етіп реттеу қызметінің бұзылысы эндокринді ауруларды дамытады.

Гипофиз ауруы: алыптық, ергежеилік (гипофиздік нанизм), акромегалия, Иценко-Кушинке ауруы немесе синдромы, қантсыз диабет.

Қалқанша без ауруы: ДТЗ, аутоиммунды тиреоидит, гипотиреоз, микседема.

Бүйрек үсті без ауруы: Адиссон аруы.

Ұйқы без ауруы: ҚД.


Мейірбикелік үрдіс 5 басқыштан тұрады:

  1. Мейірбикелік зерттеу (әңгімелесу, сенімді байланыс орнату, негізгі шағымдары, объективті симптомдар)

  2. Басты мәселені белгілеу (мейірбикелік диагноз);

  3. Мейірбикелік қатысу жоспары;

  4. Жоспарды жүзеге асыру;

  5. Мейірбикелік жұмыстың өнімділігінің жалпы бағасы.


Эндокринді бөлімде жұмыс істегенде ішкі секреция бездері өзара тығыз әсер көрсететіндігін, бір бездің қызметінің зақымдалуы басқаларына әсер көрсететінін білген жөн. Ауру ағымымен науқастың жағдайын біршама толық анықтау үшін объективті және қосымша зерттеу нәтижелерімен танысу қажет. Алынған нәтижелер негізінде мейірбикелер науқастың жалпы жағдайын бағалауы керек.

Мейірбикелер эндокрин патологиясындағы негізгі шағымдар мен симптомдарды, қызметтің бұзылғандығын негіздеудің негізгі қағидаларын, емдеу және сақтандыру қағаидаларын біліп, науқастарға күтім жасай алуы керек. Емдеу және жедел көмек көрсету білімдері мен дағдыларын білу керек.

Мейірбикелер өз жұмысын науқасты зерттеуден бастап, аурудың жеке симптомдарын анықтайды әрі оған мейірбикелік диагноз қояды.

I этап.


  • Негізгі шағымдары.


Эндокриндік қызметі бұзылған науқастар барлық жүйелер бойынша шағымдануы мүмкін. Олар көп түрлі болып, оларды негізгі синдромдар бойынша топтастыруға болады:

  1. Неврологиялық синдром: психикалық қозудың жоғарылауы, ұйқысының азаюы, еске ұстау қабілетінің төмендеуі. Ашуланшақтық, терлегіштік, жылаңқылық, «абыржушылық», тез қозғалу (ДТЗ), немесе селқостық, или апатия, көңілсіздік, терінің құрғақтығы (гипотиреоз).

  2. Кардиальды синдром: сердцебиение, жүрек тұсының ауырсынуы, бастың ауруы, айналуы (АГ Иценга-Кушинке аурында немесе синдромында).

  3. Диспептикалық синдром: тәбеттің жоғарылауы семірумен, қантты диабетте немесе тәбеттің төмендеуі анорексиаға дейін жетеді, іштің өтуі, қатуы (ҚБ ауруларында).

  4. Дене салмағының өзгерісі – арнаулы емесе, бірақ жиі кездеседі. Дене салмағының көрнекті, үдемелі төмендеуі –ҚБ қызметінің жоғарылауында, жоғарылауы – ҚБ қызметінің төмендеуі мен Иценко-Кушинке ауруында кездеседі. Майдың біркелкі таралмауы – гипоталамустық семіруде.

  5. Шөлдеу және зәрдің көбеюі Қантты және қантсыз диабеттің маңызды симтомы.

  6. Бұлшық еттің әлсізденуі ДТЗ, гипотиреозе, ҚД.


Науқаспен сұқпаттасқанда тұқымында эндокриндік жүйе ауруларының бар жоқтығын, тамақтану ерекшелігін, қосымша ауруларын, еңбек тұрмыстық шарт-жағдайын, зиянды әдеттерін анықтау керек.


Физикалық зерттеу әдістері.


Қарау эндокриндік бұзылыстарды зерттеуде бағалы әдіс болып табылады. «көз симптомына», ҚБ ұлғаюына, арықтауға, семіруге, тері жамылғыларының пигменттеріне, қолдың дірілдеуіне, шаштың жағдайына көңіл аударған жөн. Тынақтары, шиқанның бар жоқтығы.

ДТЗ қоыққан бет әлпет, көз тесігі ұлғайған, ашулы, бет терісі қызарып тұрады. Гипотиреозде – шаршаған, мимикасыз, көз тесігі тарылған және беті бозарған, тежелген болады. Акромегалияда – бет сүйегі доғасы, төменгі жағы ұлғайған терісі тығыздалған болады; Иценко-Кушинке синдромында – беті толған ай тәрізді; Аддисоон ауруында – беті қола түстес. Мойынды алдыңғы жағынан қарағанда: мойын бейнесінің өзгеруі – «жуан мойын» симптомы, ҚБ ұлғаюы.

Алып бой (<195см) – алыптық – гипофиз ауруының жиі кездесетін белгісі (гипофиз алдыңғы бөлігінің ісігі қызметінің жоғарылауымен бірге).

Ергежейлілік (>135см) гипофиз ауруының жиі кездесетін белгісі (гипофиз алдыңғы бөлігінің қызметінің төмендеуі, соматотропин жеткіліксіздігі).

Шашының өзгерісі: бастағы шашының түсуі, қасының, сақалының, кірпігінің түсуі, – микседемаға тән.

Кахексия гипофизді кахексия.


  • Пальпация.


ҚБ бағыттамалы пальпациясымүшенің тығыздығы, бетінің сипаты, түйіндердің бар жоқтығы.

Пульс пальпациясы: тахикардия (диффузды зоб), брадикардия (гипотиреоз).

Ауру ағымының толық белгілерін алу үшін, мейірбике қосымша зерттеу әдістерінің нәтижелерімен тансуы керек, алынған нәтижелердің негізінде күтімдеу жоспарын жасайды.


  • ІІ этап. Науқас мәселесін анықтау (мысалы ҚД)




    1. ҚД науқастарында физиологиялық шығаруға сәйкессіз тамақтану – ашығу сезімі және полиурия.

    2. Қажеттіктің артуы – шөлдеу, полиурия, тәбеттің болмауы, ауыздың құрғауы – ҚД науқастарындағы гипергликемия нәтижесі.




      • ІІІ этап. Мейірбикелік араласуды жоспарлау (ҚД).




Мейірбикелік араласу мақсаты

Мейірбикелік араласу жоспары

өз ауруы туралы білімінің кемшілдігінен, науқас бірнеше күнге дейін байқай алмайды



1. науқасқа оның ауруының симптомдарының себебін түсіндіру;

2. туысқандарымен толық сұқпат жүргізу.

3. осы аурумен бұрыннан ауыратын басқа науқастармен информация алмастыруды ұйымдастыру.

4. Осы ауруға байланысты кең таралған әдебиеттерді ұсыну.

5.Диетаны қатаң сақтау керектігі жөнінде, тәртібі және дәрі қабылдау туралы сұқпат өткізу.

6.Науқастардың туыстарына аурудың мүмкін болған асқынулары туралы мәлімет беру.



науқас бірнеше минут ішінде ашығу сезімін байқай алмайды:қан сарысуындағы қанттың мөлшері жоғарылайды.

  1. Аштық сезімінің себебін түсіндіру.

  2. науқасқа 2-3 шақпақ қант нмесе нан беру.

  3. дәрігер шақыру.

  4. көктамыр ішіне беру үшін 40% глюкоз ертіндісін дайындап қою.

  5. дәрігердің тағайындауы бойынша есі кіргенше 20-40-60 мл 40% глюкоз ертіндісін көк тамырдан беру (есін жоғалтқанда).

  6. науқаспен мүмкін болған асқынулары туралы сұхбаттасу.

науқас 1-2 тәуліктен соң шөлдегенін, тәбетінің жоғалғанын байқай алмайды.

  1. науқас жағдайының жалпы жағдайының нашарлау себебін түсіндіру (инсулин қабылдау немесе тамақтану ережесінің бұзылуы).

  2. қандағы қанттың мөлшерін аппараттық әдіспен анықтау.

  3. дәрігерді шақыру.

  4. оңай сіңірілетін көмір су бар диетасын тағайындау.

  5. науқасты сусынмен қамсыздандыру (қайнаған су).

  6. тері астына беру үшін инсулин, адреналин, глюкагон дайындау.

  7. дәрігер тағайындаған инсулинді тері астына немесе көк тамыр ішіне беру (комада)

  8. теріні дымқылдау, тілді ауыз қуысын тазалау.

  9. қажетті қосымша зерттеу әдістерін жүргізу:ЖЗА(ацетон), зәрдегі қант (глюкозуриялық профиль), қан сарысуындағы қант (гликемиялық профиль).

10. дәрігер тағайындағанның бәрін орындау.





  • ІV этап. Жоспарлаған мейірбикелік араласуды жүзеге асыру.


Мейірбикелік араласу жоспарын дұрыс әрі жылдам жүзеге асыру – қысқа және ұзақ мерзімдік мақсатқа уақытында жетуге кепілдік беру.


  • V этап. Мейірбикелік араласудың өнімділігін бағалау.


Науқасты күту жоспарының іске асу өнімділігі – бұл қойылған мақсатқа жету. Сонымен бір уақытта науқаста жаңа мәселелер туындауыц мүмкін:

    1. Физиологиялық шығару жағдайында қажеттіліктің бұзылысы – гипергликемияның салдарынан терінің қышуы, әлсіздік.

    2. жеке бас тазалығына қажеттіктің бұзылысы – тұрмыстағы жағымсыз шарт-жағдайдың әсерінен ҚД науқастарында салауатты өмір салты туралы білімінің жеткіліксіздігі.;

Науқасты стационардан шығарудан бұрын мейірбике науқасқа тәртіпті түрде эндокринологқа көріну керектігі, сондай-ақ олардың тағайындаған ем шараларын орындауы, және «диабет мектебі» туралы үгіт жүргізуі керек.


II. Қан жүйесі ауруларымен ауыратын науқастарды зерттеу әдістері.


Қан ауруларының негізгі симптомдары.

жалпы шағымдары: әлсіздік, шаршау, бас айналу, физикалық жүктемеден кейінгі ентігу, жүрек қағу, еңбекке қабілеті төмендеу.


Лихорадка – қан ауруларында дененің субфебрильді температурасы жиі кездеседі (гемолитикалық анемияда. В12-тапшылықты анемиясы (эритроциттердің немесе зат алмасуының компенсаторлы жоғарлауының ыдыраған заттар пирогенді әсер көрсетеді). Лейкозда лейкоциттердің ыдырауынан пуринді негіздер пирогенді әсер көрсетеді. лимфогранулематозда лихорадка толқын тәрізді сипат алады.


Тері жамылғылары мен шырышты қабаттардың бозаруы: анемияда.


Терінің қышуы: лимфогранулематозде азапты терінің қышынуы аурудың алғашқы көрінісі болуы мүмкін, клиникалық көрінісі анық байқалғанға дейін ұзақ болады. Терінің қышуы эритремияда, созылмалы лимфолейкозде болуы мүмкін.

көптеген қан ауруларында тәбеттің төмендеуі арықтау кездеседі. созылмалы лейкозда, лимфогранулематоз т.б. хакексияға дейін жетеді.

В12-тапшылықты анемияға тіл ұшының және оның қырының күлдіреуі тән. ТТА бұрмаланған дәмге (бор, көмір және топырақ жеу), сондай-ақ иіске әуестену (бензин, ацетон т.б.).

Геморрагиялық синдром: қанағыштық, геморрагиялық диатездер;

Сол жақ қабырға астының ауырсынуы –көк бауырдың ұлғюында (лейкозда).

Терінің трофикалық өзгерісі (қабыршықтану, құрғақтық, шаштың түсуі, тырнақтың сынғыштығы) ТТА тән. .

Өздігінен немесе басқанда сүйектің ауырсынуы– при лейкозда.

Сұрастырғанда науқастың жалпы жағдайын нақтылап, аурудың себебін анықтау керек. Әрбір симптомның динамикасын зерттеу керек.

Өмір анамнезінде: факторлардыанықтау. Ару этиологиясында бір жақтылы, дұрыс емес тамақтанудың маңызы зор. Өндірістегі жедел және созылмалы улану, сәулемен зақымдалу. Қосымша аурулар. Қан ауруларына асқынуы мүмкін аурулар: ОЖ – анемия, левомицетин, сульфаниламидтер, цитостатик т.б. дәрілер (гемолитикалық анемия). Тұқым қуалау (гемофилия, анемия).


Физикалық зерттеу әдістері


  • Қарау.

Жалпы жағдай және есінің бұзылуы, лейкоздың соңғы сатысы. Анемия (жағдайы ауыр, кома).

Бозару әртүрлі болуы мүмкін: «алебастрлық бозару» ювинильды хлорозде; жеңіл сарғыштау В12-тапшылықты анемияда. Топырақ-сұры – лейкозда. Эритремияда – «қан толып тұрғандай», бет терісінің шиедей қызаруы.

Ауыз қуысын қарағанда тіл бүрлерінің тегістелуі –В12 тапшылықты анемияда; некротикалық ангина – лейкозда. Лимфа түйіндерінің ұлғаюы.


  • Пальпация.


Лейкоздан гұманданған кезде сүйек жүйесін жіңішкелікпен зерттеу керек, жалпақ сүйектерді басып көру немесе түтікті сүйектердің эпифизі – ауырсыну. Лимфа түйіндерін және көк бауырға палпация жасау бағалы информация береді.

Зертханалық әдістер: ЖҚТ, коагулограмма, стернальдық пункция (сүйек кемігін талдау), ЖЗТ, ҚБТ, (қан сарысуындағы темір), асқазан сөлін зерттеу.

Аспаптық әдістер: көкбауырдың УДЗ, л/т пункциясы, радиоизотопты сканирлеу. Р-графия.

Алынған нәтижелердің негізінде күтімдеу жоспарын жасау.


II этап. Науқас мәселесін анықтау.


Мейірбикелік күтімдеу жоспарын жасау – күрделі тапсырма, қан жүйесі аурулары науқастың барлық қажеттілігі бұзады: тыныс алу (анемия. мүшелердің гипоксиясы); жеу (тәбеттің төмендеуі); ұйықтау, демалу (ауырсыну) т.б..


III этап Мейірбикелік араласуды жоспарлау және жүзеге асыру (IV этап).


Қанау симптомының мейірбикелік араласуы (слайд 1).

Қан ауруларында тамшылатып қан құю мен оның компоненттері кең қолданылады. Мейірбикелер көктамыр ішіне қан құю барысында қандай асқынулардың (температураның жоғарылауы, қалтырау, ентігу т.б.) туындау мүмкіндігін білуі және үйлесімді шара қабылдауы, қажет болғанда дәрігерді шақыру, жедел көмек көрсете білу, сәйкесті дәрілерді дайындай білуі керек.

Мейірбикелер диагностика емдеу процедураларына қатысып, санитарлық жұмыстарды жүргізу, науқас отбасындағыларға күтімдеу және гигеналық дағдылардың элементтерін үйрету.


V этап – Мейірбикелік араласудың өнімділігін бағалау.


Қан ауруларындағы араласу мақсаты қысқа және ұзақ мерзімді болу керек.


Көрсетпелі құралдар: слайдтар.


    1. Эндокринді жүйе патологиясы бар науқастарды зерттеу схемасы.

    2. ҚД кезіндегі мейірбикелік араласуды жоспарлау.

    3. Қан жүйесінің патологиясы бар науқастарды зерттеу схемасы.

    4. Қанау симптомы және мейірбикелік жоспарлау.


Әдебиет:

негізгі

  1. Ішкі ағза ауруларының пропедевтикасы : Оку құралы / Айтбембет, Бегалы Нурманулы. - Алматы : Кітап, 2005. - 568 с

  2. Пропедевтика внутренних болезней : учебник / Н. А. Мухин, В. С. Моисеев. - М. : ГЭОТАР-Медиа, 2009. - 848 с

  3. Ішкі аурулар пропедевтикасы пәнінің клиникалық дәрістері : оқу құралы / Қ. Ж. Ахметов. - [б. м.], 2009. - 210 с

  4. Терапиядағы мейірбике ісі – Астана «Фолиант», 2007


қосымша

    1. Непосредственное исследование больного : Учеб.пос. [для практ.занятий] / Гребенев, Андрей Леонидович, Шептулин А.А. - М. : МЕДпресс-информ, 2005. - 170 с

    2. Пропедевтика внутренних болезней : Учеб.пос.для медвузов / Полушкина, Надежда Николаевна, Клипина Т.Ю. - М. : ВЛАДОС, 2005. - 288 с. - (Конспекты лекций для медицинских вузов)

    3. Ішкі аурулар клиникасында ауру тарихының жүргізілу үлгісі : студенттерге арналған оқу-әдістемелік құралы / [и др.] ; КГМУ. - Қарағанды, 2009. - 36 б.

    4. Методика и техника обследования больных с заболеваниями сердечно-сосудистой системы: учебно-метод пособие. - Караганда.- 2010-44с.

    5. Основы диагностики внутренних болезней : Учеб.пос.для вузов / Богатырев, Валерий Георгиевич. - Ростов н/Д : Феникс, 2005. - 190 с



Бақылау сұрақтары (кері байланыс):


1. Эндокринді жүйе патологиясының негізгі синдромдары?

2. ҚД кезіндегі негізгі шағымдар?

3. Қан жүйесі патологиясының біршама жиі кездесетін симптомдары?

4. Қан жүйесі ауруларынның негізгі зертқаналық зерттеу әдістері?

Похожие:

Пәні: pvbsdt 2211 «Ішкі аурулар пропедевтикасы және терапиядан мейірбикелік іс» iconПәні: pvbsdt 2211 «Ішкі аурулар пропедевтикасы және терапиядан мейірбикелік іс»
Дәрістің мақсаты: Терапевтік тәжірибедегі жедел жағдайлар кезіндегі жедел жәрдем көрсетудің клиникасы және алгоритмімен студенттерді...
Пәні: pvbsdt 2211 «Ішкі аурулар пропедевтикасы және терапиядан мейірбикелік іс» iconПән: «Мейірбике ісі негіздері»
Силлабус (студенттің жұмыс бағдарламасы) «Ішкі аурулар пропедевтикасы» пәні бойынша интеграцияланған типтік оқу бағдарламасы негізінде...
Пәні: pvbsdt 2211 «Ішкі аурулар пропедевтикасы және терапиядан мейірбикелік іс» iconКурсы: 2
Силлабус (студенттің жұмыс бағдарламасы) «Ішкі аурулар пропедевтикасы және терапиядағы мейірбике ісі» пәні бойынша типтік оқу бағдарламасы...
Пәні: pvbsdt 2211 «Ішкі аурулар пропедевтикасы және терапиядан мейірбикелік іс» iconКурсы және оқу семестрі 3/5
Силлабусты (студенттің жұмыс бағдарламасын) ішкі аурулар пропедевтикасы кафедрасы құрастырды Клиникалық медицинаға кіріспе Типтік...
Пәні: pvbsdt 2211 «Ішкі аурулар пропедевтикасы және терапиядан мейірбикелік іс» icon2006ж жмбс бойынша жұмыс бағдарламасы
Пәннің интеграцияланған жұмыс бағдарламасы ішкі аурулар пропедевтикасы кафедрасында интеграцияланған типтік оқу бағдарламасы негізінде...
Пәні: pvbsdt 2211 «Ішкі аурулар пропедевтикасы және терапиядан мейірбикелік іс» iconПәні Мейірбикелік қызметтегі әкімшілік процесс және менеджмент Пән коды
Жұмыс бағдарламасы Қазақстан Республикасы мемлекеттік жалпыға білім беру стандарты және "Мейірбикелік қызметтегі әкімшілік процесс...
Пәні: pvbsdt 2211 «Ішкі аурулар пропедевтикасы және терапиядан мейірбикелік іс» iconКӘсіптік тәжірибе бойынша жұмыс бағдарламасы
Кәсіптік тәжірибе бойынша жұмыс бағдарламасы ішкі аурулар пропедевтикасы кафедрасында «Клиникаға кіріспе – 2» пәнінің типтік оқу...
Пәні: pvbsdt 2211 «Ішкі аурулар пропедевтикасы және терапиядан мейірбикелік іс» iconФ кгму 4/3-05/03 ип №6 14 маусым 2007 ж
Асқорыту жүйесінің бұзылуы бар науқастарды мейірбикелік диагностика, мейірбикелік күтім жоспарын құру, мейірбикелік араласулар әдісі,...
Пәні: pvbsdt 2211 «Ішкі аурулар пропедевтикасы және терапиядан мейірбикелік іс» iconІшкі аурулар пәні бойынша білімді, іскерлік пен машықтарды бағалауға арналған бақылау-өлшеу қҰралдары
Шкі аурулар пәні бойынша білімді, іскерлік пен машықтарды бағалауға арналған бақылау-өлшеу қҰралдары
Пәні: pvbsdt 2211 «Ішкі аурулар пропедевтикасы және терапиядан мейірбикелік іс» iconҚБҚ 54. 101 Қмму әдістемелік Кеңесінің отырысында талқыланды және құпталды Хаттама №2
Т. З. Сейсембеков «Астана Медицина Университеті» аб №3 ішкі аурулар кафедрасының профессоры, м.ғ. д
Разместите кнопку на своём сайте:
Документы


База данных защищена авторским правом ©kzdocs.docdat.com 2012
обратиться к администрации
Документы
Главная страница