2011-2015 жылдарға арналған қаланың дамыту Бағдарламасы туралы түсіндірме жазба




Название2011-2015 жылдарға арналған қаланың дамыту Бағдарламасы туралы түсіндірме жазба
страница5/20
Дата конвертации15.02.2016
Размер2.56 Mb.
ТипДокументы
источникhttp://uralsk.gov.kz/fileadmin/user_upload/Proekti i programa razvitiya/Programma-razvitiya-goro
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   20

Қайнар көздері: Батыс Қазақстан облыстық статистика департаменті, Интернет ресурсы: www.batys.stat.kz


Тамақ өнеркәсібі. Қаладағы азық-түлік өнеркәсібі өнімі көлемінің өсуі бірінші кезекте өндірістің модернизациялануымен, жаңа, сұранысқа ие өнімдердің өндірілуімен байланысты. Дегенмен олардың өнімдерінің сегменттері жергілікті және ұлттық нарықта мардымсыз. Жергілікті тауар өндірушілердің өнімдері жекеленген қырлары бойынша басқа қазақстандық және шетел тауар өндірушілер өнімдеріне қарағанда бәсекелестікке қабілетсіз. Бұл жергілікті азық-түлік өнеркәсібі кәсіпорындарының өндірістік күшінің толық болмауының басты себебі.

Шикізаттың қолда барлығы ет өңдеушілер үшін өндіріс шектеуі болып саналады. Өнім өндірісі көлемінің ұлғаюына қарамастан, құны импортталатын еттен жоғары ет шикізатының бағасы ет консервалау өндірісінің шектеуі болып табылады. Жалпы алғанда, қазіргі уақытта бұл топтағы кәсіпорындар өз мүмкіндігінше жергілікті және жартылай көрші облыстар нарығына бағытталған.

Қазіргі таңда 2009 жылы өнім көлемі 3263,2 млн. теңгені немесе жалпы азық-түлік өнімі көлемінің 12,8%-ын құраған «Желаев нан өнімдері комбинаты» АҚ (жоғары, бірінші және екінші сорт ұны, манный ұнтағы, макарон өнімдері, кебек); «Ақ қайнар» нан өнімдері комбинаты» АҚ (жоғары, бірінші және екінші сорт ұны, кебек, бидай қалдықтары); көлемі 455,7 млн. теңгені немесе 1,8%-ды құраған «Нұржанар» АҚ (сыра, квас) азық-түлік өнеркәсібінің ең ірі кәсіпорындарының бірі болып табылады.

Бұл кәсіпорындар саланың көшбасшылары бола тұра, оларда өнім көлемінің өсуіне қатысты бірқатар мәселелер орын алады. Желаев НӨК мен «Ақ қайнар» АҚ жергілікті нарықта басымдық орын алумен қатар көрші облыстар нарығында да маңызды сегментті иеленген. Дегенмен, Қазақстандағы бұл өдірістің дамығандығы мен жалпы республика бойынша астық жасау күшінің сұраныстан көптігі астық өндірісінің дамуына шектеу қояды. Осыған байланысты бұл кәсіпорындар жүктемеленбеген қуатта жұмыс жасайды. Өндірістің даму перспективасы тек экспорттаумен байланысты бола алады.

Өндірістік сектордағы берілген тенденцияға сәйкес бес-жеті жылдық болашақта қалыптасқан жағдайдың сақталатынын күтуге болады. Онда кейбір жалпы дамулар мен жұмысшылардың жұмыспен қамтылуы сақталып қалуы мүмкін.

Машина жасау және металл өңдеу. Машина жасау және металл өңдеу. Машина жасау және металл өңдеу кәсіпорындары (ЖӨК кәсіпорны болсын не азаматтық өндіріс болсын) негізінен жаңа өнімді шығаруға және төмендегідей бағыттар бойынша қызмет көрсетуге көшті:

- мемлекеттік тапсырыс бойынша;

- газ және мұнай өндіру кәсіпорындарының тапсырысы бойынша;

- құрылыс материалдары мен бөлшектерінің өндірісі.

Орталықтандырылған тапсырыстар бойынша дәстүрлі өнім өндіретін кәсіпорындар өнімдердің жаңа түрлерін өндіруді игереді. Олар: «Орал механикалық зауыты» ЖШС, «Оралагрореммаш» АҚ, «Орал құйма-механикалық зауыты», «ЖӨК «Металл бұйымдары» ЖШС. Жаңа өнімдерді өндіруге көшу тұтыну сұранысының өзгеруіне жауап және нарық жағдайының үлгісі болды. Дегенмен өзгеріс пен бейімделудің деңгейі мен тереңдігі әр түрлі болып шықты.

Шартты түрде кәсіпорындарды екі топқа бөлуге болады. Бірінші топқа тұтынушылардың шектеулі ортасына қатаң тәуелді, өз күшімен модернизациялау үрдісін жасай алмайтын тар мамандардырылулар тән. Кәсіпорынның келесі тобы іс-әрекеттің жаңа бағытын құрай алды. Бірінші кезекте құрылыс материалдары және қызметтерін, мұнай-газ өнеркәсібіне арналған құрылғыларды жөндеуді іске асырды.

Жаңа бағыттар профильді дамудың негізі перспективасы бола алған жоқ, сонымен қатар бола да алмайды. Мұндағы басты мақсат – диверсификация, яғни кәсіпорын шаруашылығы іс-әрекетінің тұрақтануын қамтамасыз ету. Тек бір ғана компания импортты енгізу бағдарламасы негізінде машина жасау және металл өңдеу шеңберіндегі көп профильді өндіріске көше алды. Ол біздің облысымыздағы (Новеньки ауылындағы МЖЭС-сын салу және жабдықтау) біратаулы мемлекеттік бағдарламаның көлемінде жүзеге асырылатын индустриалды-инновациялық жобаның атқарушысы болып табылады.

Талдау қорытындысы Орал қаласында орын алған машина жасау кешені мұнайгаздық машина жасау, соның ішінде мұнай мен газды өндіру, қорыту және тасымалдау құрылғыларын, қайық пен кеме қоғаныс өнеркәсібін, энергетикалық құрылғыларды, ауыл шаруашылық машиналарын, газокомпресорлық станциялары мен жоғарғы қысым ыдыстарын, насостарды, стандарттан тыс бұйымдарды, үгіту шарларын, сұр шойыннан жасалған арматураларды және тағы басқаларды өндіру сияқты озық бағыттар бойынша салаларды дамыту үшін маңызды потенциалға ие екенін көрсетеді.

Дегенмен шикізат өндіруді жүргізетін мемлекет, ұлттық және шетел компаниялары тарапынан жеткілікті көлемде ұзақ мерзімді тапсырыстың жоқтығы аталған саладағы кәсіпорындардың тұрақты дамуы үшін қажетті жағдай жасамайды, бәсекелестік қабілетінің жойылуына әкеледі.

Инженерлік-техникалық қызметкер болсын, не жұмысшы мамандары болсын қажетті деңгейдегі мамандардың жағдайы (ИТҚ мен жоғары білікті жұмысшылардың қартаюы, жұмыс берушілердің мамандарды дайындау мен олардың біліктілігіне көңілдері толмауы), барлығына ортақ жалпы мәселе болып отыр. Дегенмен жалпы алғанда бұл бағыттағы кәсіпорындар мамандардың өндірістік мәдениетінің қажетті деңгейін сақтап қала алды. Кейбір компанияларда мұндай тоқырау енді басталса, кейбіреулері орташа мерзімдік болашақта күтіп отыр.

Қорыта келе, өздігінен жеткілікті, бәсекелеске қабілетті және қала экономикасының перспективті дамуын қамтамасыз ететін мекеме ретіндегі Оралдың профильді кәсіпорындары негізінде машинажасау кластерін құру міндеті шешімін тапқан жоқ. Орал машина жасау кешені республика шеңберіндегі салалық құбылыс болып қала берді. Дегенмен орташа және ұзақ мерзімді болашақта бұл саланы сапалы дамыту қолдан келмеді, себебі жалпы интерактивтік бағдарламаларды жасау ортасы, тиімді ғылыми және инженерлік-құрылыстық жұмыстар жоқ.

Кәсіпорындар үшін орташа мерзімдік болашақта қаладағы машинажасау және металл өңдеудің перспективада өсуі мен тұрақты әрекетте болуы мемлекеттік тапсырыс тұрақтылығы мен дамудың мемлекеттік бағдарламасына, шетел инвесторларының және ұлттық компаниялар жұмыстарын қазақстандық мазмұндылықпен қамтамасыз ететін тиімді бағдарламаларға байланысты.

Құрылыс материалдарын өндіру - аталған мерзімде (2005-2009 жылдары) силикат кірпіші, құйма темір бетондары, металл конструкциялары және т.б. сияқты құрылыс материалдарын өндірудің өсуі, модернизациялауы және қысқаруы кезеңдерінен өтті.

Аталған кәсіпорындардың өнімдеріне сұраныстың өсуі мемлекеттік тұрғын үй бағдарламасын жүзеге асырумен, жеке сектордағы құрылыстың қарқындауымен байланысты болды. Өндірісті модернизациялау мемлекеттік бағдарламалар, сонымен қатар жалдамалы ресурстарды тарту негізіде жүзеге асты. Мысалы, БҚҚМ компаниясы (силикат кірпіші өндірісі) мемлекеттік даму институтының қолдауымен 50 миллион дана кірпіштен 80 миллионға дейін өндіріс күшін өсіріп, құрылғыларды ауыстыруды жүзеге асырды, құрғақ қоспалар өндірісінің желісін ашты. Тартылған құралдардың жалпы көлемі – 1 млрд.теңге. Мемлекеттік ипотекалық құрылыс бағдарламасының аяқталуына және жалпы сұраныстың қысқаруына байланысты кәсіпорынның күші 50% кеміді. Жағдайлары ұқсас кәсіпорындардың ахуалы осындай. Жетекші кәсіпорындар үшін олардың өнімдерінің Батыс Қазақстанның басқа облыстарында жеткілікті болып, нарықтан ығыстырылуы және әрекеттерінің БҚО-дағы тапсырысқа ғана тәуелді болуы тоқырауға әкелді.

Қала территориясындағы ЖШС «Гидромаш – Орион – МЖБК», «Құрылыскомбинат» ЖШС, «Батыс Қазақстан құрлыс материалдар корпорациясы» АҚ сияқты құрылыс индустриясының ірі кәсіпорындары құрылыс саласының жалпы көлемінің сәйкесінше 42,7% (2527,8 млн. теңге), 18,7% (1112 млн. теңге), 7,7%-дарын (457,6 млн. теңге) қамтамасыз етіп, 50 түрлі өнімдер өндіреді (бетон өнімдері, силикат кірпіштері, әк және т.б.). «СВ-плюс» ЖШС базасында құны 1,2 млн. еура тұратын темір-бетон өнімдерін өндіру цехы пайдалануға берілді. Өнім өндіру Еуропадағы темір-бетон өнімдерін өндіруге арналған машиналар мен құрылғыларды жасап шығарушылар мен жеткізушілердің бірі неміс компаниясы “Weiler” құрылғысымен жүргізіледі. Бұл жобаны іске асыру арқылы ұзындығы 18 метрлік қуыс денелі плиталарды өндіру мүмкіндігіне ие болды. 2009 жылдың қорытындысы бойынша аталған сала кәсіпорындары 5,7 млрд. теңге соммасындағы өнімді өндірді. Бұл саладағы өндіріс физикалық көлемінің көрсеткіші 95%-ды құрады.

Қаладағы жеңіл өнеркәсіп кәсіпорындары нарықтық реформа және одан кейінгі кезеңнен кейін де қатаң және агрессивті-бәсекелестік ортада болды. Бұл аталған саладағы кәсіпорындар іс-әрекетінің кері кетуіне әкелді. Қазіргі кездегі тігін және киіз өндірістері ЖШС «Диана-плюс», «ТТФ «Надежда» ЖШС, «Аяз» ЖШС және тағы басқалар болып табылады. Олар арнайы киім, төсек тыстары, мектеп формалары, киіздер өндірумен айналысады. Өткен кезеңде олар модернизациялау үрдісін жүргізген жоқ, сонымен қатар тек жергілікті нарықпен, жергілікті өндірушілер талабымен жұмыс жасайды.

2009 жылға тоқыма өнімі өндірісінің көлемі 115,8 млн. теңгені құрады, бұл 2008 жылға қарағанда 45,6%-ға төмен. Дегенмен киім өндірісінің 20,0%-ға өсуі өнім шығару көлемін 242,7 млн. теңгеге дейін жетуге мүмкіндік берді. Өңдеу өнеркәсібінің жалпы көлеміндегі аталған саланың үлесі 0,5%-ды құрайды.

Химиялық өнеркәсіп. 2009 жылғы химия өнеркәсібіндегі кәсіпорындар өнімін өндіру көлемі 379 млн. теңгені құрады, бұл 2008 жылға қарағанда 70,6%-ға төмен.

Бұл саланың өндеу өнеркәсібінің жалпы көлеміндегі үлесі азғантай, яғни 0,9 %-ды құрайды.

Қазіргі таңда химиялық өнеркәсіп саласындағы кәсіпорындар сұйық азот пен оттегін шығару және өңдеумен айналысады. Олар қуаты жылына 3000 тонна сұйық азот пен оттегін өндіретін «Азот зауыты» ЖШС, қуаты 3000 тонна газ тектес азот пен оттегін өндіретін «БатҚазкреопром» ЖШС сияқты кәсіпорындар. Сонымен қатар «Оралагрореммаш» АҚ базасында сағатына 16 куб.м. куатты оттегі өндіру цехы бар. Ағымдағы жылдың басынан кәсіпорын 40 мың куб.м. көлемдегі сұйық оттегін өңдеді.

Қаладағы химиялық өнеркәсіп кәсіпорындарының өнімдері ішкі нарық тұтынысына бағытталған.

Инвестиция. БҚО-дағы инвестицияның жалпы көлеміндегі қала инветициясы үлесінің төмендеуі байқалып отыр. 2005 жылғы 29,5% 2009 жылы 10,1%-ға дейін төмендегі. 2010 жылдың 1-жарты жылдығында негізгі капиталдағы инвестиция 11,3 млрд.теңгені құрайды, жалпы инвестицияның көлемі 2009 жылғы жауапты кезеңге қарағанда 49%-ға өсті.

5-кесте

Орал қаласының негізгі капиталындағы инвестиция көлемі

Көрсеткіштер

2005 ж.

2006 ж.

2007 ж.

2008 ж.

2009 ж.

Барлығы БҚО бойынша, млрд. теңге

91,9

106,6

186,3

226,0

244,8

Орал қ.– млрд. теңге

27,1

24,8

26,2

30,8

24,2

өткен жылға қарағанда, %

127,2

91,5

105,6

117,6

79,5

БҚО-на қарағанда, %

29,5

85,8

14,1

13,6

10,1

Адам басына шаққандағы инвестиция көлемі, мың. теңге

116,7

105,0

108,9

126,5

98,4

өткен жылға қарағанда, %

123,5

90,0

103,7

116,2

77,8

Қайнар көздері: Қазақстан Республикасының статистика бойынша агенттілігі, Интернет ресурсы: www.stat.kz

2005-2009 жылдар аралығында инвестиция құрылымы нақты өзгерістерді бастан кешірді. Олар капитал салымының үлесі 2009 жылы жалпы қалалық көлемнің 25,6%-ын құраған көлік және байланыс секторының бірінші орынға шығуымен түсіндірілді.

Үлесі бойынша инвестициялаудың келесі бағыты несие қаражатын пайдалану арқылы жеке бизнеспен дамытып жатқан (2008 ж. – 25,2%) жылжымайтын мүлік, жалға беру және тұтынушыларға көрсетілетін қызмет (25,5%) операциясы болды.

Соңғы екі жылда ауыл шаруашылық, құрылыстағы инвестиция айтарлықтай қысқарды.

1-сурет

2008-2009 жж. негізгі қаражаттағы инвестиция құрылымы, %


Қайнар көздері: Қазақстан Республикасының статистика бойынша агенттілігі, Интернет ресурсы: www.stat.kz


Машина жасау, құрылыс материалдарын өнеркәсіптік өндіру, ағаш өңдеудегі инвестициялардың төмендеуі аталған салалардағы өндірістердің қысқаруымен байланысты.

Қарастырылып отырған кезеңде қаржыландыру көздері бойынша қаланың негізгі қаражатындағы инвестиция құрылымы инвесторлардың жеке құралдарының жоғары үлесімен сипатталады. Инвесторлар займ құралдары нарығының жағдайына жақсы мән беріп отырады. Займ құралдарының үлес көрсеткіштері 2007 жылғы 17,2%-дан 2008 жылы 16,2%-ға кеміп, ал 2009 жылы олардың мүлдем жоқ болуы осыған дәлел бола алады. Жеке қаражат үлесінің өсуі Республикалық және жергілікті бюджет қаражатының қысқару негізінде жүрді. Қаланың негізгі қаражатындағы шетел салымдарының үлесі азғантай болды.

2-сурет

Қаржыландыру көздері бойынша негізгі қаражаттағы инвестиция құрылымдары, %




Қайнар көздері: Қазақстан Республикасының статистика бойынша агенттілігі, Интернет ресурсы: www.stat.kz


Қала экономикасында шетел инвестициялары маңызды рөл атқармайды. 2009 жылы олардың үлесі жалпы көлемде 3,0%-ға тең болды. Қаладағы шетел инвестициялары негізінен сауда, қоғамдық тамақтану және қонақ үй бизнесі сияқты табыстырақ салаларға бағытталған.

2015 жылға дейінгі кезеңде елдің жеделдетілген индустрилизацияның негізгі басым саясаты экономиканың дәстүрлі экспортқа бағытталған секторларындағы ірі инвестициялық жобаларды жүзеге асыру болады.

2010-2014 жылдарға арналған Қазақстан республикасының жедел индустриялық-инновациялық дамуы бойынша мемлекеттік бағдарламаларды жүзеге асыру мақсатында Батыс Қазақстан облысының жедел индустриялық-инновациялық дамуы бойынша аймақтық Координациялық Кеңес жұмыс жасайды, индустриализациялаудың республикалық және аймақтық Картасы жүзеге асырылуда.

2-кесте

Индустриализациялау Картасының шеңберіндегі жүзеге асырылып жатқан жобалар




Жобаның атауы

Жобаға арыз беруші

Сала

Жүзеге асыру кезеңі, жылдар

Кезеңдегі жылдық орташа жұмыс орны:

Инвестиция көлемі, млн. теңге

Оның ішінде жеке қаражат

Несиеге алынған қаражат

Бюджеттік қаражат

Басқалар

Құрылыс

Пайдалануға беру

2010 жылдың 1-жарты жылдығында енгізілгендер

1

Орал ҚЖЭС-ның құрылысы ГТЭС (№1 турбоблок)

«Орал қ-дағы ҚЖЭС-н құрылысын салушы дирекция» ЖШС

Мұнау өңдеу және мұнайгаз секторының инфрақұрылымы

қазан 2008 - желтоқсан 2010 (1-ші тұррба блокты аяқтау – маусым 2010)

125

48

10285

300

6520 ("БРК" АҚ)

-

3465 (ҚПО б.в.)

 

БАРЛЫҒЫ

 

 

 

125

48

10285

300

6520

-

3465

2010 жылдың 2-жарты жылдығында енгізуге жоспарланғандар

2

Металлоконструкцияларды ыстықтай мырыштау бойынша өндіріс қызметтерін ұйымдастыру

«Оралагроераммаш" АҚ

Машинажасау

қаңтар 2009- қараша 2010

18

55

239,3

71,3

168 (ДКБ-2020)

-

329 (ҚПО б.в.)

3

Полиэтилендік бұйымдарды шығару өндірісін ұйымдастыру

«Алим" ЖШС

Құрылыс индустриясы және құрылыс материалдарын өндіру

мамыр 2010- қараша 2010

-

30

304,6

105,2

199,4 (ДКБ-2020)

-

-

4

Ұсақ дисперстік фракциядан жасалған есік өндірісі цехын ұйымдастыру

"Алтимқұрылысдеталі" ЖШС

Құрылыс индустриясы және құрылыс материалдарын өндіру

наурыз 2009- желтоқсан 2010

-

18

250

106,5

143,5 ("БТА банк" АҚ)

-

-

5

Газ өндіру агрегаттары мен газотурбиндік электр станцияларын жасау және дайындау

«Батыс Қазақстан машина жасау компаниясы» АҚ

Машина жасау

Қараша 2009-

Желтоқсан - 2010

50

50

3000

860

2140

-

-

 

Барлығы

 

 

 

68

153

37939

1143

2650,9

-

329

Инновациялық іс-әрекет – бұл нарыққа енгізілген жаңа немесе жетілдірілген өнімдегі идеялардың өзгеруімен байланысты іс-әрекеттің түрі, практикалық істе қолданылатын жаңа немесе жетілдірілген үрдіс, әлеуметтік қызмет көрсетудегі жаңа әдістеме.

Кәсіпорын белсенділігінің инновациялқ деңгейі инновациялық-белсенді кәсіпорындар санының қатынасы ретінде анықталады, яғни қаралатын кәсіпорындардың жалпы санындағы инновациялық іс-әрекеттің қандай да болмасын түрімен айналысатындары.

Талдау кезеңінде бұл көрсеткіш өзгермей, 1,5%-дық деңгейде қалды. 2005-2007 жылдармен салыстырғанда 2009 жылы инновациялық өнімдердің көлемі отра есеппен 37,3%-ға қысқарғандығы байқалды. Мұндай инновациялық белсенділік көлемінің қысқаруы тек қалаға емес, жалпы облыс пен Қазақстанға тән. Соңғы екі жыл ішінде инновациялық істің қысқаруының себебі қаржы құралдарының жеткіліксіздігі және кейбір жағдайда оның болмауы.

2009 жылғы қаладағы инновациялық-белсенді кәсіпорындардың саны 12 бірлікті құрады, оның ішінде 10-ы зерттеу мен дайындауды орындады. Инновация саласындағы қала кәсіпорындарының белсенділік деңгейі 4,5%-дық құрады және олар негізінен жаңа технологияларды енгізумен, «ноу-хау» технологияларын иеленумен байланысты.

Орал қаласындағы технологиялық инновациялармен айналысатын ірі ғылыми-зерттеу институттарына «Микрография» ҒЗИ» ЖШС, «Гидроприбор» ЖШС жатады.

«Гидроприбор» ЖШС-нің құрылған шағынан бастап кәсіпорын батып кеткен нысандарды (кемелерді, ұшақтарды және басқаларды) іздеу мен зерттеу үшін қолданылатын өзі жүретін және тартатын су асты аппараттарын жасауға арналған 10 жоба дайындады. Қазіргі уақытта кәсіпорында кемені, робот техникасын, энергияның қайта қалпына келтіру көздерін, мұнайгаз саласына арналған стандарттан тыс құрылғыларды жасау бағыттары бойынша жобалау, ұсақ сериялы өндіру және инжирингтік қызмет көрсету үшін қажетті өндірістік және зертханалық-зерттеу базалары (әуединамикалық тұрба, көлемі 69х5х6 м гидродинамикалық бассейн, 1000 кг/кв.см қысымға арналған автоклавтар, климотермобарокамералар, виброқабырғалар, механикалық сынақ қабырғалары, сонымен қатар Шалқар көліндегі сынақ базас) бар.

Ұйымдардың тауарларды, жұмыстарды және қызметтерді сатып алуы кезіндегі пайда болатын қазақстандық мазмұндағы сұрақтардың негігі міндеттерін іске асыру мақсатында 2009 жылдан бастап ұлттық компаниялар мен кен өндірушілерді сатып алуда қазақстандық мазмұндылықты өсіруге, ұлттық өндірушілермен байланысты нығайтуға, отандық өндірушілерді қолдауға қатысты кезекті жұмыстар жүргізіледі.

Өнімнің өтіміне байланысты мәселерді шешуде қаладағы өнеркәсіптік кәсіпорындарға қолдау көрсету мақсатында кәсіпорындарды қазақстандық мазмұндылықты кеңейту шеңберіндегі тапсырыспен қамтамасыз етуге байланысты белсенді жұмыстар жүргізіліп жатыр.

Сапа менеджментінің жүйесі. Қазіргі кезде халықаралық стандарттарға сай (ИСО-ға байланысты 9000, 14000, 22000, ОНSAS 18000. SA 8000 сериялары) сапа жүйесінің сертификаттарына қаланың 28 кәсіпорындары мен ұйымдары, оның ішінде 6 құрылыс-монтаж жұмыстарын жүзеге асыратын кәсіпорындар бар.

Сапаның халықаралық стандарттарын енгізуге байланысты кәсіпорындарды жігерлендіру, сапа менеджменті жүйелерінің мәселелері бойынша мемлекеттік саясатты насихаттау мақсатында, үстіміздегі жылы қалада Техникалық реттеу комитетінің және ҚР-ның МИНТ метрология өкілдерінің, сонымен бірге бірқатар мемлекеттік органдардың, өнеркәсіптік кәсіпорындарында және шағын және орта бизнес кәсіпорындарында сапа жүйесін енгізумен айналысатын компаниялардың өкілдерінің қатысуымен семинарлар өткізілді.

Халықаралық стандарттардың талаптарына сай келетін сапа жүйесін енгізу Кедендік одақ жағдайындағы кәсіпорынның экономикалық потенциалын көтеруге мүмкіндік береді. Қазіргі таңда бұл фактор жауапты кәсіпорындар үшін өте маңызды, себебі ол Бүкіл әлемдік сауда ұйымдарының қатарына кіруге өзінше бір рұқсатнама болып табылады.

Өз кәсіпорнында сапа менеджментінің жүйесін құрып, оның халықаралық стандарттарына келгендігі туралы сертификат алса, кәсіпорын халықаралық нарыққа табысты шығу кепілдігі мен өз тұтынушыларының сеніміне ие болып қана қоймайды, сонымен бірге бірқатар артықшылықтарға да қол жеткізеді.

Ауыл шаруашылығы. Қаланың ауыл шаруашылығы 33 ауылшаруашылық қалыптасуларымен анықталады. Оның негізгі мамандандырылуы - өсімдік шаруашылығы өнімдерін өндіру. АӨК-нің негізін құрайтын ауыл шаруашылығында өнімнің жалпы көлемі 2009 жылы 2,3 млрд. теңгені құрады.

Сала БҚО–ның барлық ауылшаруашылық өнімінің 4% шамасын, оның ішінде өсімдік шаруашылығының барлық өнімінің 12,1%-ын, мал шаруашылығының жалпы өнімінің 20,8%-ын қамтиды.

2009 жылы ауыл шаруашылығын дамыту мақсатында ауылшаруашылық тауарларын өндірушілерге республикалық бюджет қаражаты есебінен 144,7 млн.теңге көлемінде қаржы төленді. Ауылшаруашылық тауарларын өндірушілер АӨК-нің мамандандырылған қаржы ұйымдарынан 34,5 млн. теңге соммасында несие алды.

Ауылшаруашылық тауарларын өндірушілердің негізгі категорияларына зерттеу мерзімінде саны өзгеріссіз қалып отырған халықтың үй шаруашылығы, ауылшаруашылық кәсіпорындары, жеке қожалықтар (фермерлік шаруашылық) кірді.

Қаладағы ауылшаруашылық тауарларын өндірушілерінің негізгі өнімдері – қой шаруашылығының өнімдері, картоп және бақша өнімдері, сүт, ет, жұмыртқа.

2009 жылы облыс өндірісіндегі қаланың өсімдік шаруашылығы өнімдерінің үлесі: картоп – 12,64 мың тонна, көкөніс өнімдері – 7,83 мың тоннаны құрады. Бұл өндірушілердің өз-өздерін қамтамасыз етуге, сонымен қатар ішкі нарыққа жеткізуге кетеді. Тамшылап жер суару 16,7 гектарлық ауданда қолданылады.

2009 жылы ауа райының жайсыз жағдайына байланысты (ұзақ атмосфералық және топырақтық құрғақшылық) дәнді дақылдар алаңының 40% (7,3 мың.га) шамасы қурап қалды. Барлығы 11,1 мың га дәнді дақыл жиналды және оның барлық жиналғаны 4,3 мың тоннаны құрады. Бұл орташа егін шығымдылығының 3,9 ц/га-на тең. Қаланың ауылшаруашылық тауарларын өндірушілеріне сақтандыру компаниялары 13,1 млн.теңге төледі.

Дәнді дақыл саласы жазғы және күзгі бидайды, арпаны, тарыны және күзгі қара бидайды өсіруде мамандардырылады. Табиғи-климаттық жағдай құрамында ақуызы мен ұлпасы көп, дәнді дақыл нарығында үнемі сұранысқа ие бидайды өсіруге мүмкіндік береді.

Жеміс-көкөніс өнімдерін сақтауға арналған сыйымдылығы 4-5 мың тонналық қазіргі заманғы 1 көкөніс сақтау орны бар. Бақ шаруашылығын қайта жандандыру мақсатында жұмыс жүргізілуде.

Өсімдік шаруашылығын дамытуға кедергі болатын негізгі мәселелер қатарына оңайлатылған технологияларды қолдану, ауылшаруашылық машиналардың және техникалық құралдардың жоғары дәрежеде істен шығуы жатады. Бұлар төмен дәрежедегі еңбек өнімділігіне, дәнді дақыл және көкөніс өнімдеріне зиян тиетін карантиндік, зиянды және аса қауіпті организмдердің таралуына негіз болады.

2009 жылы қалалық ауыл шаруашылықтың мал өсіру саласында облыстық ауылшаруашылық өндірісінің жалпы көлемінің 2% шамасында ет, 2,5% сүт, 54,2% жұмыртқа өндірілді.

Ет пен сүттің негізгі көлемімен – сәйкесінше 70% және 97%-бен шағын тауарлы үй шаруашылығы, қалалық ауылшаруашылық өндірісіндегі жұмыртқа өндірісінің жалпы көлемінің 94%-мен қалалық ауылшаруашылық кәсіпорындар қамтамасыз етеді.

Шағын тауарлы өндіріс, малдың аз дәрежедегі өнімділігі, әлсіз азық базасы қаладағы мал шаруашылығының қарқынды дамуын баяулататын факторлары болып табылады. Қазіргі заманғы бордақылау алаңдарын, сүт тауарлары фермаларын және мал шаруашылығы кешендерін құру үшін мемлекеттік қолдау мен инвестицияларды тарту көлемін ұлғайту, ірі масштабта мал селекцияларын жүргізу мал шаруашылығын жедел дамытудың қажетті шарттары болып табылады.

АӨК-нің ғылыми потенциалы саланы дамытудың негізі болады және ауыл шаруашылық ісінің тиімділігін арттырудың алғы шарттарын құрады. Аграрлық ғылыммен агро-өнеркәсіптік кешендері үшін мамандар дайындайтын Жәңгір хан атындағы Батыс Қазақстан аграрлық-техникалық университеті және Орал ауылшаруашылық тәжірибелік станциясы айналысады. Жәңгір хан атындағы БҚАТУ инновациялық-консалтингтік орталық тайпалық мал шаруашылығын және облыстағы ветенарияны дамыту бойынша ғылыми-практикалық көмек көрсетеді. Орал ауылшаруашылық тәжірибелік станциясында малдың етті сортын бөлуге байланысты жұмыстар жалғасуда, дәнді дақыл өнімдерінің сорттарын байқау жүргізіледі, майлы өнімдерді және көп жылдық шөптерді өндеудің технологиялары жасалды.

Ауылшаруашылық шикізаттарын өңдеу. Соңғы бес жылда өңдеу саласында тұтынушылар сұранысының өсуінің, сектордың инвестициялық тартымдылығының, эскпорттық мүмкіндіктің кеңейтілуінің және шикізат базасының дамуының тұрақты өсу қарқыны орын алуда.

Өңдеу өнеркәсібі саласының ішінде дәнді дақыл және ет өнімдерін өңдеу дамыған. Қалада 8 мал сою цехы жұмыс істейді, оның біреуі Круглоозерное ауылында орналасқан. «Ел- Ырысы» коммуналды базарының территориясында мал сою цехының құрылысы басталды. Оған бюджеттен 76 млн. теңге бөлінді, оның құрылысын 2010 жылдың аяғына дейін аяқтау жоспарланып отыр. Мал сою цехының өнімділігі – тәулігіне 10 бас.

2005 жылмен салыстырғанда 2009 жылы астық өндіру 1,7 есеге, жарма – 1,6 есеге, макарон өнісдері – 3,1 есеге көбейді. Ет және азық-түлік субөнімдерін өндіру 5,8 есеге, шұжық өнімдері және ақ май (қаймақтан жасалған май) 2,3 есеге өсті. Бұл ол облыс көрсеткішінен жоғары болды. Дегенмен сүт саласында өңделінген сүтті және қаймақты алу 80%-ға жақын, ірімшік пен сүзбені алу 70%-ға кеміді. 2009 жылы жылдық қуаттылығы 7,4 мың тонна өсімдік майын өндіру зауытын, жылдық қуаттылығы 38 мың тонналық астық диірмені кешенін салуға байланысты ірі инвестициялық жобалар жүзеге асырылды.

Шығарылатын өнімдердің сапасын жақсартуға және кәсіпорындардың халықаралық стандартқа, қазіргі уақытта қалалық сала кәсіпорындарының барлығы енгізген ИСО мен ХАССП халықаралық стандарттарына негізделген сапа менеджменттік жүйесіне ауысуға байланысты жұмыстар жалғасуда.

Шикізат ресурстары (дәнді дақыл, майлы дәндер, ет, сүт, жүн) өңдеу өнеркәсіптерінің қажеттіліктерін толық көлемде қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Астықтың, макарон өнімдерінің, ет өнімдерінің өндірістің көлемі қала мен облыстың ішкі қажеттілігін толықтай қамтамасыз етеді, артығы облыс сыртында іске асырылады. 2009 жылы 32,3 мың тонна астық, 1,0 мың тоннадан астам макарон өнімдері экспортталынды.

Сонымен қатар, сүт өндіру үлесі аз болып қала беруде (өндіріс көлемінің 8%-ы), ішкі сауда нарығына көп мөлшерде ет-сүт, май өнімдері және жеміс-көкөніс консервалары сияқты импорттық өнімдер келіп түседі. 2008 жылмен салыстырғанда 2009 жылы өңделген ауылшаруашылық өнімдерін импорттаудың жалпы көлемі 1,2 есеге өсті. 2009 жылы жалпы соммасы 2,8 млрд.теңгелік ауылшаруашылық өнімдері мен сауда тауарлары экспортталды. Дәнді дақыл мен оның өңделген өнімдері ең ірі экспорттық позициялар болып табылады.

Ауыл территорияларының дамуы. 1.01.2010 ж. Орал қаласының ауылдық территорияларының даму мониторингі қортындысы бойынша халқының саны 51254 адамды құрайтын 9 ауылдық елді мекендері енген 4 ауылдқ округтер бар. Онда 69 ЖШС, 17 АҚ, 33 ШҚ және 198 ЖК қызмет атқарады.

Ауылдық округтерде 3916 бас ірі қара мал, 244 бас жылқы, 200 мыңнан астам құстың барлық түрлері бар.

2010 жылдың басында ауылдық елді мекендерде 9 мектепке дейінгі ұйымдар, 5329 оқушысы бар 9 мектеп жұмыс істеді.

Желаево ауылында №2 мектептен тыс жұмыс орталығы ашылды, Зашаған ауылдық округінің «Болашақ» шағын ауданында 280 орындық «Болашақ» бала бақшасының құрылысы аяқталды, өңдеу жұмыстарынан кейін «Жазира» және «Алтын сақа» бала бақшалары ашылды. Зашаған ауылында 200 кереует-орындық көп бейіндік балалар ауруханасы пайдалануға берілді, Жазира және Круглоозерное ауылдарында дәрігерлік амбулаториялардың құрылысы жүргізіп жатыр. Ауылдық елді мекендерді сапалы ауыз сумен қамтамасыз ету мақсатында Круглоозерное, Серебряково ауылдарында, Желаев ауылдық округінің «Жұлдыз» шағын ауданында, Зашаған ауылының «Жақсы ауыл» шағын ауданында жеке құрылыстарды сумен қамту бойынша жұмыстар жүргізілді. Зашаған ауылында насос стациясы салынды, су бағаналары қондырылды.

Деркөл ауылдық округінің Ливкино ауылынан басқа барлық ауылдық елді мекендер телефонмен, электр жарығымен қамтамасыз етілген. Ауылдық мекенде тұтынушылардың көп бөлігі газбен қамтылған.

Ауылдағы қоғамдық қауіпсіздікпен саны нормативке сәйкес келетін учаскелік бөлімшелер қамтамасыз етеді.

Қаланың селолық округтерінде ауыл жолы және электр желілердің істен шығуы, білікті мамандардың, соның ішінде дәрігерлердің таптышылығы сияқты мәселелер шешімін таппай отыр.

Құрылыс. Дағдарысқа дейінгі кезеңде құрылыс қызметі қала экономикасының қарқынды дамып келе жатқан салаларының бірі еді, дегенмен 2008-2009 жылдар аралығында құрылыс жұмыстарының көлемі 2008 жылғы 52%-ға қысқарды, ал 2009 жылы тек 3,6%-ға ғана өсті.

3-сурет

Құрылыс жұмыстарының көлемі, млрд. теңге


1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   20

Похожие:

2011-2015 жылдарға арналған қаланың дамыту Бағдарламасы туралы түсіндірме жазба icon2011-2015 жылда Зырян ауданының «Ауыл шаруашылығы және ветеринария бөлімі» мм дамыту бағдарламасы
Р үдемелі индустриалды инновациялық дамуы жөніндегі мемлекеттік бағдарлама, Қазақстан Республикасы Президентінің 2010 жылғы 1 ақпандағы...
2011-2015 жылдарға арналған қаланың дамыту Бағдарламасы туралы түсіндірме жазба icon2011-2020 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасын Павлодар облысында іске асыру жөніндегі 2014-2016 жылдарға арналған іс-шаралар жоспары туралы
«Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы» Заңының 27-бабы 2-тармағына, Қазақстан...
2011-2015 жылдарға арналған қаланың дамыту Бағдарламасы туралы түсіндірме жазба icon2011-2015 жылдарға арналған атырау облысының аймақтарын дамыту бағдарламасы
Республикасы Президентінің 2009 жылғы 18 маусымдағы №827 «Мемлекеттік жоспарлау жүйесі туралы» Жарлығы
2011-2015 жылдарға арналған қаланың дамыту Бағдарламасы туралы түсіндірме жазба icon1 –ші кесте Аудандық бюджеттің 2012 -2014 жылдарға арналған негізгі параметрлары
Республикасының 2011-2015 жылдарға арналған даму болжамына және Шығыс Қазақстан облысының 2011 -2015 жылдарға арналған әлеуметтік...
2011-2015 жылдарға арналған қаланың дамыту Бағдарламасы туралы түсіндірме жазба iconПавлодар облысының аумағын дамытудың 2011-2015 жылдарға арналған бағдарламасы туралы
«Павлодар облысының аумағын дамытудың 2011-2015 жылдарға арналған бағдарламасы туралы» №330/30 шешімімен бекітілді
2011-2015 жылдарға арналған қаланың дамыту Бағдарламасы туралы түсіндірме жазба icon2011-2015 жылдарға Өскемен қаласының аумағын дамыту бағдарламасы

2011-2015 жылдарға арналған қаланың дамыту Бағдарламасы туралы түсіндірме жазба iconАқтөбе облысында сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі 2011-2015 жылдарға арналған іс-шаралар жоспары туралы
Ару және өзін-өзі басқару туралы» Заңының 27 бабына, Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 31 наурыздағы №308 «Қазақстан Республикасындағы...
2011-2015 жылдарға арналған қаланың дамыту Бағдарламасы туралы түсіндірме жазба icon2011-2015 жылдарға арналған Астана қаласын дамыту бағдарламасы
Негізгі бағыттар, мақсаттар, міндеттер, мақсаттық индикаторлар мен нәтижелік көрсеткіштер және оларғА Қол жеткізу жолдары 74
2011-2015 жылдарға арналған қаланың дамыту Бағдарламасы туралы түсіндірме жазба icon2011-2015 жылдарға арналған Астана қаласын дамыту бағдарламасы
Негізгі бағыттар, мақсаттар, міндеттер, мақсаттық индикаторлар мен нәтижелік көрсеткіштер және оларғА Қол жеткізу жолдары 73
2011-2015 жылдарға арналған қаланың дамыту Бағдарламасы туралы түсіндірме жазба iconҚызылорда облысының 2004-2015 жылдарға арналған индустриялық-инновациялық даму аймақтық бағдарламасы туралы
Республикасының 2003-2015 жылдарға арналған индустриялық-инновациялық стратегиясы туралы“ Қазақстан Републикасы Президентiнiң 2003...
Разместите кнопку на своём сайте:
Документы


База данных защищена авторским правом ©kzdocs.docdat.com 2012
обратиться к администрации
Документы
Главная страница