«Дінтану» пәні бойынша оқу-әдістемелік кешені №1 басылым 11. 09. 2014




Название«Дінтану» пәні бойынша оқу-әдістемелік кешені №1 басылым 11. 09. 2014
страница1/13
Дата конвертации15.02.2016
Размер1.94 Mb.
ТипДокументы
источникhttp://edu.semgu.kz/ebook/umkd/f1b59d09-a52b-11e4-bd4b-f6d299da70eeДінтану поәм.doc
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   13


Қазақстан Республикасының білім және ғылым министрлігі

Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті

СМЖ 3 дәрежелі құжаты

ПОӘК


ПОӘК

042-18-18.1.69/01-2014

«Дінтану»

пәні бойынша

оқу-әдістемелік кешені


№ 1 басылым

11.09.2014





«Дінтану»

пәнінің оқу-әдістемелік кешені

барлық мамандықтар үшін

оқу-әдістемелік материалдары


СЕМЕЙ

2014


МАЗМҰНЫ


  1. Глоссарий

  2. Дәрістер

  3. Семинар сабақтары

  4. Студенттердің өздік жұмыстары.




1 ГЛОСАРИЙ 

Авеста- зороастризмдегі киелі канондық мәтіндер жинағы.

Адат- (араб тіл.-«әдет-ғұрып»)-исламды қабылдаған халықтардың дәстүрлі наным сенімі, құқығы.

Адепт- белгілі ілімнің ізбасары, жақтаушысы.

Азан-(араб тіл.-хабар беру,білдіру)-арнайы сөздермен намаз уақытын кіргенін білдіру және намазға шақыру.

Ақида-(араб тіл–байланыстыру)-етістігінен шығады және сенім-наным, дүниетаным, идеология мағыналарын білдіреді.

Анимизм- (лат.тіл.-рух ,жан) –рухтар мен жандардың бар болуына сену.

Антропоморфизм- (грек тіл .-адам және түр )—адамға тән қадір-қасиеттерді табиғаттағы нәрселер мен құбылыстарға,жануарларға да тән деп қарау.

Аңсар-Меккеден көшіп келген мұсылман бауырларына Алла ризашылығы үшін бүкіл мал-мүлкімен көместескен жергілікті Мәдиналық мұсылмандар.

Апостол-(грек тіл.-елші)-Жаңа өситте осылай дүние жүзінің барлық жақтарына Евангелиені уағыздап таратқан Иса Мәсіхтің ең жақын шәкірттерін атайды.

Араньяктар-(санскрит тіл.-Орман кітаптары)—тақуа жандардың мінез-құлық ережелері сипатталған индуизм мәтіндері.

Ашура күні-Хижра жылының алғашқы айы –Мухаррам айы. Мухаррам айы Құранда келген қасиетті төрт айдың бірі.

Аят-(араб тіл.-белгі,керемет,нышан). Аяқталған ойды білдіретін Құран сүрелерінің бөлігі. Құранның кішігірім құрылымдық бөлшегі.

Барат түні–Құран Кәрімнің Ләухымахфуздан жер бетіне түсірілген, адамдардың бір жылдық өмірі мен ырыздығы есептеліп мұсылмандарға кешірім мен шапағат жауған түн.

Жамағат(араб тіл. «жұртшылық», «ұжым», «қаумдастық») – бір-бірімен өзара тікелей қарым-қатынас жасамаса да белгілі бір ортақ мүдде жолында діни рәсімдерді істеу үшін, өзара қолдау көрсету үшін, бір-бірімен қатынасу үшін біріккен, алайда ресми түрде ұйымдаспаған мұсылмандар бірлестігі, көпшілік қауым.




Жаңа діни қозғалыс-жаңадан қалыптасқан немесе қоғамда деноминация, шіркеу немесе дін ретінде әлі қабылданбаған діни топ.




Жаңа өсиет-Құтқарушының әлемге келуі, алғашқыхристиандық шіркеуінің даму тарихы, алғашқы шіркеулерге апостолдық жолдаулары және әлемнің ақырғы тағдырлары жайындағы кітап – Апокалипсис туралы әңгімелейтін Інжілдің екінші бөлімі. Христиандар оны Қасиетті жазба ретінде қадір тұтады.




Жоғарғы архиепископ-(лат. тіл.) – жоғарғы архиепископтық мәртебесі бар шығыс католиктік шіркеуді басқаратын митрополит. Жоғарғы архиепископ Шығыс-католиктік шіркеуінің патриархынан дәрежесі төмен болғанымен құқықтары жағынан олар қандай жағдайда болса да тең. Өз Шіркеуімен сайланған жоғарғы архиепископты Рим Папасы бекітеді. Жоғарғы архиепископтар шығыс шіркеулері істері бойынша Конгрегация мүшелері болып табылады.




Қағба-(араб тіл. - «куб») – Меккедегі масжид ул-һарамда (Қасиетті мешіт) мұсылмандар құлшылық ететін қастерлі орындағы тұңғыш ғимарат. «Қасиетті үй», «көне үй» деп аталады. Қағбаның бір бұрышына Қара тас салынған. Қажылық кезінде Қағбаны айнала тауаф рәсімі орындалады. Қағба сондай-ақ бүкіл әлемдегі мұсылмандар үшін намаз кезіндегі құбыла – бағыт қызметін де атқарады. Меккедегі масжид ул-һарамда (Қасиетті мешіт) орналасқандықтан "әл-Бәй-түл-һарам" (қасиетті үй) деп те аталады.




Қадір түні-(араб тіл. «ләйләт-ул қадыр» – «қасиетті түн») – Қадір түні Рамазан айының 27-ші түні болады. Бұл түнде Жәбірейіл періште Алла әмірімен жер бетіне түсіп, адамдарға қызмет ететіндігі және таңға дейін тыныштық болатындығы айтылады. Қадір түні періштелер мұсылмандарға дұға оқып, тілеулес болады. Жасалған ғибадаттың мың айға, яғни сексен үш жылға тең болатындығына байланысты мұсылмандар Қадір түнін құлшылықпен өткізуге тырысады.




Қажылық-(араб тіл. – «талпыныс, ниет», «оралу, жаңару») – Исламдағы бес парыздың бірі. Меккеге белгілі бір уақытта қажылық рәсімдерін орындау үшін арнайы ниетпен бару ауқатты мұсылмандарға парыз.




Қасиетті жазба-христиандықта Библияны, иудаизмде Тәуратты/Танахты, исламда – Құранды осылай атайды.




Құран-(араб тіл. «оқу», «нақыл сөз») – исламның қасиетті кітабы. Жаратушы тарапынан Мұхаммед Пайғамбарға жіберілген қасиетті кітап. Алғашында ауызша түрдегі мәтіндер жинақталса, Мұхаммед пайғамбар дүниеден өткен соң алғашқы жазба түрдегі Құран халифа Әбу Бәкірдің кезінде пайда болған. 114 тараудан (сүреден) тұрады. Исламдағы ғибадаттар Құран аяттарын оқу арқылы орындалады.




Құтба-Белгілі уақыттарда немесе жұма намазының және айт намазының алдында мешітте имамның мінберге шығып айтқан уағызы. Құтба Алланы мадақтап, оның пайғамбарына салауат айтудан басталады.




Ижмағ-бір ғасырда өмір сүрген мүжтәһидтердің бір мәселе жайындағы ортақ келісімі.

Ижтиһад: Шарғи дәлелдерден шариғат үкімін шығаруда мүжтәһидтің барлық ғылыми күшін жұмсауы.

Иман- мұсылманның жүрегіне Алланың жаққан шырағы.

Ислам- ардақты пайғамбарымыз(c.ғ.c)-ның жеткізген барлық нәрселерін тілмен айтып,шынайы жүрекпен сеніп, Аллаға толық мойынсұну.

Қадір түні – Құран Кәрім көктен Пайғамбарымызға(с.ғ.с) түсіріле бастаған түн.

Қияс- үкімі жоқ тың мәселені себептері ұқсас, кітап, сүннет және ижмағ арқылы үкімі белгілі екінші мәселемен салыстыру арқылы шешу

Магия-адамдар мен қоршаған әлемге ықпал ету мүмкіндігі бар сеніммен байланысты түсініктер мен рәсімдер жиынтығы.

Мазхаб-(араб тіл. – «жол», «мектеп», «бағыт») – сунниттік бағыттағы исламда діни құқықтық мектеп (олар өзі төртеу – ханафиттік, маликиттік, шафииттік, ханбалиттік).

Махаяна-(санскр. тіл. – «екі аяқты үлкен арба») – біздің эрамыздағы алғашқы ғасырлардың бірінде қалыптасқан буддизмнің ірі бағыты. Махаяна – барлық тіршілік иелерінің ізгілігі үшін оянуға талпынатын буддистер жолының үлкен арбасы.

Медитация-(лат. – «ойлау», «жаттығу») – зейінді мүмкіндігінше жинақтауға, ойлар мен сезімдерді қатаң тәртіпке салуға, ішкі дүниетанымдық пайымдауға бағытталған культтік іс-әрекеттің түрі.

Медресе-(араб тіл. – «дәріс оқитын орын») – орта мектептің және мұсылман рухани семинариясының рөлін атқаратын мұсылмандық оқу орны.

Месса-католиктік литургия (құдайға құлшылық ету), евхаристиямен бірге атқарылатын барлық дұға мен рәсімдердің толық реттілігі.

Мешіт-(араб тіл. «масжид» - «сәжде» (жерге маңдайын тигізу) ететін орын»). Мешітте жамағат жиналып бірге бес уақыт намазды, жұма, айт намаздары оқылады. Мешітте жеке адамдар кез келген нәпіл намаздарды, Құранды оқып, Аллаға құлшылық етеді.

Мистицизм, мистикалық-(грек тіл. – «құпиялы») – философиялық және діни ілім, сондай-ақ әлемді түсіну мен қабылдаудың сезім, интуиция мен ұғымның иррационализміне негізделген ерекше амалы. Өз күшіне басымдылық танытып, Құдаймен тікелей қатынасқа жетуге бағытталған, дін аспектісіне жататын ұғым.

Миропомазание / конфирмация-діндарға денесінің мүшелерін мирамен сылату барысында Қасиетті рух сыйлары берілу құпияшылдығы (таинство). Әдетте бұл рәсім шоқындыру рәсімнен кейін орындалады және екеуі бір құлшылық ету дәрежесн құрайды. Екі рәсім де адамның өмірінде тек бір рет қана жасалады. Құпияшылдық (рәсім) ретінде православие мен католицизмде мойындалады.

Миссионерлік-(лат.– «жіберу», «тапсырма») – басқа діни сенім өкілдері немесе тіпті сенім білдірмеушілер арасында өздерінің діни ілімін діни бірлестіктер атынан уағыздайтын тұлғалардың қызметі.

Митрополит-православие мен католицизмдегі шіркеулік аймақтардың басшысы, патриархтік бар жерлерд дін қызметкерлерінің жоғары лауазымы – патриархтан кейінгі екінші тұлға саналады. Православ шіркеуінде автокефальді Шіркеудің басшысы. Католик Шіркеуінде епархия мен архиепископтарды құрайтын шіркеулік аймақтың басшысы. Митрополит міндетті түрде архиепископ болуы қажет.

Миф-(грек тіл. – «аңыз», «риуаят») – алғашқы қоғамда пайда болған құдайлар, рухтар, құдай тектес кейіпкерлер мен түпкі тектер туралы аңыз. Мифтерде дін, философия, ғылым мен өнердің ертеректегі элементтері араласып жатыр. Әр түрлі халықтардың мифтеріне ұқсас қайталанатын тақырыптар мен мотивтер тән. Көбінесе әлемнің, Дүниенің (космогониялық мифтер) және адамның (антропогониялық мифтер) пайда болуы туралы; күннің, айдың, жұлдыздардың жаратылуы туралы, сондай-ақ жануарлар туралы, күн тізбесі туралы мифтер кездеседі.

Мифология-мифтер жиынтығы, әлем жайындағы қиял-ғажайып түсініктер жүйесі.

Монастырь-(грек тіл. – «оқшауланған тұрғылықты жер»). Жалпыға бірдей жарғыны орындайтын тақуалардың тұратын жері. Сондай-ақ тақуалардың қауымдастығын да айтуға болады. Қауымдастық ретінде оның өзіндік ішкі құрылымы болады. Монастырьдің негізгі қызметкерлері қатарында: настоятель, казначей, духовник, благочинный, ризничий, эконом және т.б. бар.

Монотеизм-(грек тіл. – «бір» «Құдай») – бірқұдайлылық, Құдайдың біреу екендігі туралы ілім және діни ұйымдар жүйесі.

Парыз-мұсылмандар үшін Аллаһ Тағаланың тікелей бұйрығы болып табылатын және орындауға міндетті болатын іс-әрекеттер. Оларды орындағандар Аллаһ тарапынан үлкен сауапқа ие болады, орындамағандар күпір деп саналады.

Пасха-христианның басты мейрамы. Иса Мәсіхтің ғажайып қайта тірілуі күні.

Патриарх-(грек тіл.– «ата-баба», «ру басы») – Автокефальді Шіркеудің бірінші киелісі, дін қызметкерлерінің жоғары басшысы (архиерей), алдыңғы қатарлы басшысы. Киім ерекшелігі – төбесінде маржан кресі бар ақ бас киім. Орыс Православ Шіркеуінің басшысының ресми лауазымы – «Святейший Патриарх Московский и всея Руси».

Политеизм-(грек тіл. – «көп, саны көп» - «Құдай») – көп құдайлық, көптеген құдайлар тіршілігіне негізделген діни жүйе.

Пост (ауыз бекіту)-дін қағидаларына орай тамақты немесе оның кейбір түрлерін жеуге тыйым салу немесе оны шектеу.

Православтық-(грек тіл. «дұрыс пайымдау», «дұрыс ілім») – б.э І мыңжылдығында Рим империясының шығысында Константинополь – Жаңа Рим епископы кафедрасының бастауымен және басты рөлімен пайда болған христиан дініндегі бағыт. Православие сенімнің Никео-Цареград Символын уағыздап, Әлемдік Соборлардың жетеуінің қағидаларын мойындайды.

Преподобный-христиандық шіркеулердегі аға дін қызметкерлеріне қатысты айтылады.

Причащение / евхаристия-(грек тіл. – «рахмет айту») – Құдайға құлшылық ету кезінде діндарларға Христостың «жаны мен қанын» білдіретін нан мен шараптан дәм тататытын христиан шіркеуі рәсімінің бірі.

Прозелитизм-(латын тіл. – «келген», «өз орнын тапқан») – жаңа сенімге, жаңа ілімге терең берілу, өз сенімін таратуға, оған басқаларды тартуға, өзі ұстанған дінің барлық жерде қалыптастыруға ұмтылыс.

Протестантизм-(лат. тіл. – «жұрт алдында дәлелдеу») – XVI ғасырдағы ұлты неміс дін қызметшісі Мартин Лютердің Рим шіркеуіне қарсылық білдіруімен басталған христиан реформасының қайнар көзі болған христиандықтың негізгі үш бағытының бірі.

Реформация-(латын тіл. – «қайта құру», «түзету»). Протестанттықтың қалыптасуына негіз болған ХVІ ғасырдағы Батыс Еуропадағы діни және қоғамдық қозғалыс.





Монофизиттер-(грек тіл. – «бір, жалғыз» - «табиғат, «мән») – Христостың бір ғана болмысын яғни, Құдайшыл болмысына тән екендігін мойындайтын христиандық ағым. Ал ортодокстық шіркеу болса, Христосқа бір уақытта екі болмыстың, яғни, құдайлық және адами болмыстардың тән екендігін қабылдайды.

Мощи (христиандықта)әулиенің шірімей сақталған мүрдесі. Оны ғажайып нәрселерді істейді деп сеніп діни құлшылық объектісіне айналдырады.

Муаззин (азаншы)-(араб тіл. – «аззана» деген етістіктен алынған жалқы есім) – терминдік мағынасы: мұсылмандарды намазға шақыратын, азан айтатын мешіт қызметшісі.

Мүфти(араб тіл. – «ой білдіру») – дінбасы, мұсылман қауымының ресми басшысы. Мүфти – мұсылмандардың дінге қатысты мәселелерін жоғарғы деңгейде шешіп, ұйымдастырушы, үкім шығарылған шариғат заңдарынан заманға сәйкес мәселерді мұсылманға қолайлы түрде жеткізіп беретін басшы. Діни мәселелерге пәтуа беруші. Мүфти – араб тілін, шариғат ілімін жетік меңгерген тұлғалардан мұсылман қауымының құрылтайы арқылы бір ауыздан 5 жылға сайланады.

Мінбер (араб тіл. «минбар»). Мешіт имамы Құран, құтпа оқығанда немесе уағыз-насихат айтқанда шығатын орын. Мінбер мешіттің басты белгілерінің бірі болып табылады. Михрабқа таяу орналасады. Мінберді ағаштан, тастан кейде кірпіштен жасайды.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   13

Похожие:

«Дінтану» пәні бойынша оқу-әдістемелік кешені №1 басылым 11. 09. 2014 icon«Дінтану» пәні бойынша оқу-әдістемелік кешені №1 басылым 11. 09. 2014
Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университетінің «Қазақстан тарихы» кафедрасы т.ғ. к., профессор М.Қ. Каримов
«Дінтану» пәні бойынша оқу-әдістемелік кешені №1 басылым 11. 09. 2014 icon«Дінтану» пәні бойынша оқу-әдістемелік кешені №1 басылым 11. 09. 2014
Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университетінің «Қазақстан тарихы» кафедрасы т.ғ. к., профессор М.Қ. Каримов
«Дінтану» пәні бойынша оқу-әдістемелік кешені №1 басылым 11. 09. 2014 icon«Дінтану» пәні бойынша оқу-әдістемелік кешені №1 басылым 11. 09. 2014
Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университетінің «Қазақстан тарихы» кафедрасы т.ғ. к., профессор М.Қ. Каримов
«Дінтану» пәні бойынша оқу-әдістемелік кешені №1 басылым 11. 09. 2014 icon«Дінтану» пәні бойынша оқу-әдістемелік кешені №1 басылым 05. 09. 2014 ж.
В010400 – Алғашқы әскери дайындық, 5В010800 – Дене шынықтыру және спорт, 5В011300 Биология, 5В011200 Химия, 5В011600 – География,...
«Дінтану» пәні бойынша оқу-әдістемелік кешені №1 басылым 11. 09. 2014 icon«Дінтану» пәні бойынша оқу-әдістемелік кешені №1 басылым Оқытушы үшін
...
«Дінтану» пәні бойынша оқу-әдістемелік кешені №1 басылым 11. 09. 2014 iconПәнінің оқу-әдістемелік кешені №2 басылым 09 2014 ж. ПӘннің ОҚУ-Әдістемелік кешені
Шәкәрім атындағы Семей мемлекеттік университетінің «Экология және қоршаған ортаны қорғау» кафедрасының аға оқытушысы
«Дінтану» пәні бойынша оқу-әдістемелік кешені №1 басылым 11. 09. 2014 icon«Қазақстандағы демографиялық үдерістер (ХХғғ.)» пәні бойынша оқу-әдістемелік кешені №1 басылым
«Қазақстандағы демографиялық үдерістер (ХХғғ.)» пәні бойынша оқу-әдістемелік кешені
«Дінтану» пәні бойынша оқу-әдістемелік кешені №1 басылым 11. 09. 2014 icon«Қазақстан Республикасының қазіргі экологиясы» пәнінің оқу-әдістемелік кешені №2 басылым 11. 09. 2014 ж. ПӘннің ОҚУ-Әдістемелік кешені
ПОӘК магистрантқа арналған «Қазақстан Республикасының қазіргі экологиясы» пәнінің оқу-әдістемелік кешені
«Дінтану» пәні бойынша оқу-әдістемелік кешені №1 басылым 11. 09. 2014 icon«Тарихи үдерістегі Азияның рөлі» пәні бойынша оқу-әдістемелік кешені №1 басылым
Альтернатива-бірнеше мүмкіндіктің ішінен мәселенің шешімін таңдап, бірін ғана талдап алу
«Дінтану» пәні бойынша оқу-әдістемелік кешені №1 басылым 11. 09. 2014 iconОҚУ-Әдістемелік кешені
«Схемотехника негіздері» пәні бойынша «Информатика» мамандығы студенттеріне арналған оқу-әдістемелік кешені / Құраст. Мнафиянов Е....
Разместите кнопку на своём сайте:
Документы


База данных защищена авторским правом ©kzdocs.docdat.com 2012
обратиться к администрации
Документы
Главная страница