Жалпы гигиена, экология және тағам гигиена кафедрасы




Скачать 146.36 Kb.
НазваниеЖалпы гигиена, экология және тағам гигиена кафедрасы
Дата конвертации15.02.2016
Размер146.36 Kb.
ТипДокументы
источникftp://ftp01.kgmu.kz/OZ/4 kurs/Kontr kach. pitan/kaz/Lekcii/Emdeu-prof mekem.doc
Ф КГМУ 4\3-04\01

ИП № 6 УМС при КазГМА

От 14 июня 2007г.


Қарағанды мемлекеттік медицина университеті

Жалпы гигиена, экология және тағам гигиена кафедрасы


Дәріс

Тақырыбы: Емдеу-профилактикалық мекемелерде емдік тамақтануды ұйымдастыру және қадағалау


Пән:Тамақтанудын сапасын бақылау

Мамандық 051102 – «Қоғамдық денсаулық сақтау»

Курс 5

Уақыты (ұзақтығы) 1 сағат


Қарағанды 2011


Жалпы гигиена, экология және тағам гигиена кафедрасының отрысында бекітілді

«____»_______2011г. Хаттама № ___


Кафедра меңгерушісі ______________ Терёхин С.П.

  • Тақырыбы: Емдеу-профилактикалық мекемелерде емдік тамақтануды ұйымдастыру және қадағалау

  • Мақсаты: студенттерді емдік мекемелерінде және санаторийлерде емдік тамақтануды ұйымдастуымен және оған қойылатын гигиеналық талаптармен тансытыру.

  • Дәрістін жоспары:

  1. Кешенді терапияда және ауруларды алдын алуында емдік тамақтанудын маңызы.

  2. Емдік тамақтанудын негізгі принциптері.

  3. Ауруханаларда емдік тамақтануды ұйымдастыру

  4. Аураханаларда жүргізілетін ескертпелі және ағымды санитарлық қадағалау.

  5. Санаторийлерде емдік тамақтануды ұйымдастырылуының ерекшеліктері.

  6. Қорытынды.

  • Дәрістің тезистері

Дәлел болып ұйымдастырылған және құрылған қазіргі уақыттағы ғылыми негізді ұтымды және емдік тамақтану адам организмнің қорғаныс реакциясы қоршаған ортаның жағымсыз әсерінен сақтайды және қалыпты өсуін, дамуын, денсаулығының сақталуы мен қалпына келуін, еңбекке белсенділігін арттырады.

Кез келген диетаны құрастырған кезде келесі принциптер екскерілуі қажет:

  1. Науқас адамды тамақтық заттар мен энергияға физиологиялық қажеттілігін қамтамасыз ету. Денсаулық сақтау министрлігі бойынша физиологиялық нормалы тамақтану адамның жынысы, жасы, мамандығына және т.б. байланысты болады. Адамдардың тағамға орташа қажеттілігі кейбір аурулар кезінде бұзылуы мүмкін. Бұл кезде науқасқа күнделікті тағам рационына тағамдың белсенді заттар қосады және алып тастайды. Мысалы: қант диабеті кезінде көмірсулар құрамы азаяды, ал кейбір бүйрек аурулары кезінде белок құрамы азаяды. Осыған байланысты емдік тамақтану ауру организмнің қажеттілігіне сәйкес сәйкестендірілген болу керек.

  2. Адамдарда тағамның сіңірілуін анықтайтын биохимиялық және физиологиялық заңдылықтарды ескеру, яғни тағамның сіңірілуінің маңызды жағдайы болып организмнің ферментері және тағамның химиялық құрамы арасындағы сәйкестілікті сақтау жатады.

Бұл ереже тағамның сіңірілуінің аралық кезеңдерінде сақталуы тиіс:

АІЖ тағамды қорыту және сіңіруде, сіңірілген тамақтық заттарды тіндер мен клеткаларға тасымалдануында, олардың тамақтану процесінде, сонымен қатар организмнен алмасу өнімдерін шығару кезінде бұл ережелер сақталуы керек.

Ұсынылған жоспардан келесідей жағдайларды бөліп алуға болады:

а) науқастың жеке тамақтануы, антропометриялық мәліметтер бойынша (бойы, салмағы, т.б.) мысалы, атеросклерозбен ауыратын науқасқа жеңіл сіңірілетін көмірсу, май, холестеринді тамақтық диета ұсынылу керек;

ә) диетаны қолдану асқазан жүйесінде бұзылған заталмасу процессін қалпына келтіру бойынша табылады;

б) организге тамақтық заттардың әсер етуі;

в) зақымдалған ферменттік жүйені рациондағы тамақтық заттардың мөлшерін өзгерту жолымен жеңілдету, сонымен қатар тағамның қасиетін асқорыту жүйесінің бұзылуында физиологиялық тітіркендіргіш ретінде өзгерту. Осы жағдайда тағамның жақсы және оңай сіңірілуін қамтамасыз ететін өңдеудің технологиялық әдісін таңдайды. Мысалы, асқорыту процесінің бұзылуында АІТ ауруларында диетаға жеңіл қорытылатын белоктар мен майларды енгізеді, өйткені олар зақымдалған органды жеңілдетуін қамтамасыз етеді;

г) синтезді ынталандыру үшін арнайы тағамдар дайындау, әсіресе аминоқышқыл, дәрімендер, микроэлементтер, кейбір май қышқылдары. Бауырдың аурулары кезінде липотропты заттар ұсыну. Ол бауырдың қызметін жақсартады;

д) ауру организіммен жоғалтатың жеке заттардың үлкен жұмсауының компенсациясы. Мысалы: анемия кезінде қан жоғалту қалпына келтіру үшін диетада қан тізімі микроэлементтерді (Fe, Mg, Cu) т.б. бірқатар витаминдер мен жануар текті толық құнды белоктардың мөлшерін арттыру қажет;

е) тамақтану режимінің өзгеруі ағзада биохимиялық процесстің өзгеруіне алып келеді. Мысалы: семіздің кезінде төменгі калориялы тамақтар беру керек;

ж) асқазанға түскен токсикалық заттарды залалсыздандыру керек.

3. Организмге тағамның жергілікті және жалпы әсер етуі. Дәлірек тағамның сезім мүшелеріне (көз, сезім, дәм) және асқазан ішек жолдарына жергілікті әсер етуі. Диеталық тағамның қолайлы түрі, оның дәмі мен хош иісі рұқсат етілген тамақтық қосымшалар (ванилин, корица, көк шөптер, лимон қышқылы т.б.) көмегімен түрленуі азық-түліктердің шектеулі жиынтығымен және ас тұзының шектелуімен сипатталатын қатаң диеталарда сипат алады. Асқорыту мүшесінің секреторлы және қозғалыс функциясының маңызды қозғалысы тағамның механикалық, химиялық және температуралық әсеріне байланысты. Тағамның механикалық әсер етуі олардың объектісімен анықталады; консистенциясымен; үгітілу деңгейімен; жылумен өңделу сипатымен (қайнату, бұқтыру, қуыру және т.б.); сапалық құрамымен сипатталады.

Тағамның химиялық әсер етуі – бұл процесс тағамдарды кулинарлық өңдегенде және қайнатқанда болады. Тағамның химиялық тітіркендіргіштері – олар экстрактивті заттар, эфир майы, органикалық қышқылдар, минералды тұздар және т.б. Кейбір тағамдар күшті химиялық және механикалық әсер етеді (қуырылған ет, сүрленген тағамдар) және әлсіз (қайнатылған немесе буда пісірілген ет, езілген жемістер). Тағамның термиялық әсер етуі – бұл ауыз қуысының, өңештің, асқазанның шырышты қабатымен байланыста пайда болады. Адам денесінің температурасына жақын келетін температурадағы тағамдар минималды әсер етеді.

Тағамның жалпы әсер етуі - асқорыту процесінде қанның құрамының өзгеруімен сипатталады және де ОЖЖ мен эндокринді жүйенің, содан әрі барлық организм жүйесін өзгертеді. Оның әсер етуі тағамның құрамы мен кулинарлық өңделуіне байланысты, тағамның жалпы әсер етуі адам организмінің функционалдық және морфологиялық өзгеруіне алып келеді.

4. Емдік тамақтануда жеңілдету, жаттықтыру және қарама-қайшы күн (контрасты) әдістерін қолдану. Жеңілдету организмнің немесе жүйенің қозу немесе функционалды жетіспеушілігінде қолданылады. Мысалы, созылмалы гастритте секреторлы жетіспеушілікте механикалық және термиялық жеңілдету диетасы қолдану керек. Қосымша ретінде асқазан сөлін бөлуінің химиялық ынталандырушылары қосылады. Жеңілдету диетасына қоса дене шынықтыруды да қосу керек. Жаттықтыру әдісін қосқан кезде жеңілдету диетасы бірте-бірте төмендету керек. Дене шынықтыру жаттығуларды науқастың көңіл күйіне байланысты тағайындау керек. Негізгі диета күндеріне тағы да «қарама-қайшы күндер» қосады. Күнделікті рационға тағамдық заттар қосу арқылы. Мұндай «ауыр» күндерден соң, қарама қарсы «жеңілдетілген» күндер ұсынылады.

5.Тамақтанудың жергілікті және жеке ерекшеліктерін, тағамның кулинарлық өңделуін және химиялық құрамын ескеру. Кейбір диеталарда тағамдардың кулинарлық өңделуін ғана емес (белоктардың, майлардың, көмірсулардың және т.б. мөлшерін жоғарлату немесе төмендету), сонымен қатар тамақтық заттардың мөлшерін ескеру қажет. Ал кейбір диеталарда маңызды болып тағамға жаңа сапа беретін кулинарлық өңдеу жатады, сонымен қатар кулинарлық өңдеудің барысында тағамның химиялық құрамының (мысалы, етті суда пісіргеннен кейін одан экстрактивті заттарды алып тастау) кейбір өзгерулері жатады. Бірақ, көбінесе диеталардың осы нұсқалары қосарланады. Ұзақ уақытқа тағайындалатын диеталардың физиологиялық толық құнды маңыздылығын ескере отырып емдік әсері тамақтық азық-түліктерді дұрыс таңдау және оларды кулинарлық өңдеу негізінде болуы керек. Маңызды өзгерістермен сипаталатын диеталар тамақтық заттардың физиологиялық нормаларымен салыстырғанда мүмкіндігінше жедел немесе созылмалы аурулардың асқынуларында аурухана жағдайында аз уақытқа қолдануы қажет. Кейбір ауруларда тамақтық заттардың сіңірілуі бұзылады немесе олардың мөлшері жоғалады. Кейбір жағдайларда кулинарлық өңдеу әдістері тамақтық азық-түліктерді, тамақтың құндылығының төмендеуіне әкеледі. Осы жағдайларда диеталарды әртүрлі тамақтық заттармен (жиі белоктармен, витаминдермен, минералды заттармен, тұздармен) физиологиялық норма деңгейінде қанықтыруды қажет етеді. Тамақтық азық-түліктерді таңдаған кезде олардың тамақтық құндылығының барлық көрсеткіштігі ескеріледі. Жармаларда бұршақтарда, жұмыртқаларда темірдің мөлшері ет өнімдеріндегідей болу керек. Ет өнімдеріндегі темірдің сіңірілуі жоғары болады.

Диетаны тағайындағанда тамақтанудың климаттық жағдайлары жерлігікті және ұлттық дәртүрлері жеке зиянсыз әдеттері немесе жекеленген тамақ түрлерін қабылдамауын көңілге алу керек.

ЕПМ емдік тамақтануды ұйымдастыру жүйесі

ЕПМ ауруларды тамақтандыру тәуліктік тамақ рациондары (диеталары) түрінде құрастырылады. Диеталар энергетикалық құндылығымен, химиялық құрамымен, тамақтық азық-түліктердің жиынтығымен, олардың кулинарлық өңделуімен, салмағымен тағамдардың температурасымен тамақтану режимімен ажыратылады. Науқастарға құрстырылған рациондардың қатарына диета тағайындайды. Бұл жекеленген науқастарға диеталарды аурудың түріне байланысты кейбір азық-түліктерді және тағамдарды алмастыру немесе шектеу, қосымша тағайындау жолымен диеталарды өзгертулер мүмкіншілігін береді.

Жекеленген жағдайларда тамақтық аллергия, аурудың ауыр немесе қиын ағымында (жекеленген диета) науқастарға диета құрастырылады. Емдік тамақтану 3 кестеде көрсетілгендей РМҒА тамақтану институты құрастырған диеталардың номенклатурасы бойынша ұйымдастырылады.

Әрбір ЕПМ-де үнемі қолданылатын диеталар оның профиліне сәйкес анықталады. Осыған байланысты емдік тамақтану болуы керек:

  • тек қана физиологиялық қажеттілікті жаппай, сонымен қатар емдік құрал болуы керек;

  • аурудың клиникалық көрінісіне, патологиялық процесстің сипатына әсер етуі керек;

  • терапиялық құралдардың тиімділігін жоғарлату керек;

  • қоршаған ортаның қолайсыз жағдайларына организмнің қорғанысын жоғарлату;

  • ауру организмде байқалатын метобалиттік және де басқада ауытқуларды қалыптастыруына себеп болу керек.

Емдік-тамақтанудың әдістемелік және ұйымдастырушылық басқаруын дәрігер-диетолог атқарады. Дәрігер-диетолог диетобикемші басқару және емдік сұрақтары бойынша сұрақтарды іске асырады.

ЕПМ ауруларды тамақтандыру тәуліктік тамақ рациондары (диеталары) түрінде құрастырылады. Диеталар энергетикалық құндылығымен, химиялық құрамымен, тамақтық азық-түліктердің жиынтығымен, олардың кулинарлық өңделуімен, салмағымен тағамдардың температурасымен тамақтану режимімен ажыратылады.

Осыған байланысты тамақтану емдік процесстің біртұтас бөлігі болып табылады, және осы мақсатта оның ролін төендету терапиялық шаралар тиімділігінің төмендеуіне әкеледі.

Диета терапия қатаң диеталардан аурудың жағдайына сәйкес қолданылатын кеңейтілген тамақтануға жайлап көшу негізінде жүргізіледі. Бір ғана диетада ұзақ уақыт науқастың болуына ерекше жағдайларда рұқсат етіледі. Бұл қатаң диеталарға қатысты. ЕПМ-нің ас блоктарында гигиеналық режимді сақтау күрделі міндет болып табылады, бұл өз кезегімен емдік тамақтанудың ерекшеліктерімен байланысты. Ауруханаларда диеталардың және олардың аурудың сипатына сәйкес түрлерінің көп саны қолданылады. Қазіргі емдеу мекемелерінде жекеленген тамақтанудың үлесі жоғары, осыған байланысты аурудың ағымының ерекшеліктерімен және олардың жекеленген дәмдік қажеттілігімен байланысты тағайындалады. Бұның барлығы аурухананың ас үйінде тағамдардың және бұйымдардың ассортиментін жоғарлауына әкеледі.

Қазіргі диетологияның жалпы принципі болып жиі тамақтану (тәулігіне 5-6 рет), ал кейбір жағдайларда бөлшектенген тамақтану (тәулігіне 7-8 рет) болып табылады. Бұл дайындалатын тағамның жалпы мөлшерінің артылуына әкеледі.

Аурухана ас үйлерінде дайындалатын тағамдар біркелкі еместігімен сипатталады. Бір диеталар үшін дайындалатын тағамның саны көп, ал басқа диеталарда тағамның ассортименті минималды қысқартылған. Бір диеталар көп аурулармен қолданылады, кейбір диеталар аз таралған және олар бірнеше ауруларға тағайындалады, ал кейбір диеталар жекеленген тек қана бір ауруға арналған болып табылады. Осының барлығы әртүрлі мерзімде және әртүрлі көлемде көп мөлшерде әртүрлі тағамдарды және бұйымдарды дайындау қажеттілігіне әкеледі.

Аурухананың ас дайындау бөлмелерінде тағамды даярлау ерекшеліктері болып табылады:

  • азық-түліктерді өңдеуінде қосымша операцияларды қолдану, соның ішінде ұсақтаудың әртүрлі тәсілдерін толық гомогенизацияға дейін пайдалану;

  • көп мөлшерде булы өнімдерді дайындауға мүмкіндік беретін, булы өңдеу әдістерін қолдану.

Мұның барлығы тағам токсикоинфекциялары мен интоксикация қоздырғыштарына жағымды орта болуына жағдай жасайды.

Аурухана тамақтануының кәдімгі қоғамдық тамақтанудан ерекшелігі болып, тағамның тез арада бөлімшеге және науқасқа жеткізімді саналады.

Тағамды науқасқа жеткізгенде, астық инфицирленуі және оған микроорганизмдердің жиналу қаупі болмау керек. Соған байланысты тез арада жеткізумен және тағамды ыстық күйінде сақтауға арналған арнайы тасымалдау көлік түрлерімен қамтамасыз ету өте маңызды болып отыр. Ең тиімді және гигиеналық жағынан дұрыс болып, тағамды бірден палатаға апару саналады. Бұл жағдайда тағамның дәмдік қасиеті, витаминдер сақталады. Осыған жағдай жасау үшін ауруханаларды термосты арбалармен қамтамасыз ету керек.

Ас блогын ұйымдастыруды орталықтандырылған жүйе бойынша іске асыруға болады. Бірінші жағдайда барлық ас блогы бір бөлмеде шоғырланған. Орталық асханадан дайын тағамды арнайы ыдыста медициналық бөлмеге апарады. Мұндай асты жылытып, порцияларға бөліп, ауруларға таратады. Тағамды тасымалдау және жылыту оның дәмдік қасиеттерін нашарлатып, витаминдер мөлшерін төмендетеді.

Тамақтанудың орталықтанбаған жүйесі, тағамды дайындаудың медициналық бөлімшеге жақын орналастыру мен науқастарға жеке ыдыспен таратуына негізделген. Мұның барлығы қоймалары, тоңазытқыштары бар орталық дайындау бөлімнің болуымен іске асады. Орталық дайындау бөлмесі жеке ғимаратта немесе төменгі қабатта орналасады. Ол жартылай фабрикаттарды тасымалдаған кезде өз қасиеттерін жоғалтпайтын кейбір тғамдардың орталықтанған дайындалуы үшін жасалған.

Асханалық – даярлау бөлмелері азық-түліктердің біріншілік өңделуімен байланысты өте лас және күрделі процестерден жойылған. Даярлау бөлмелері 50-200 науқастарға қызмет етуге арналған; оларды ғимаратқа қосымша немесе жеке, сонымен қатар шу мен иістердің жетпеуі үшін жоғарғы қабаттарда орналастырған дұрыс.

Орталықтандырылған жүйе өте жетілдірілген болып саналады: асты дайындау мен науқастарға тарату арасындағы уақыт азаяды; асты тасымалдап, кейін жылыту қажеттігі жойылған; медициналық қызметкерлердің науқастардың тамақтануын бақылап, оны жекелеуге мүмкіндігі туады. Қазіргі кезде бұл жүйе әлі де кең өріс алған жоқ.

Тағамдардың картотекасы. Әр тағамға картотека құрастырылады. Оның ішінде азық-түліктердің рецептурасы, химиялық құрамы мен нетто салмағының энергиялық құндылығы көрсетілген. картотеканың артқы жағында тағамның дайындау әдісі келтірілген. Карточкаларды диеталық тағамдармен түзетілген емдік тамақтану нұсқауларының рецептура жинақтары негізінде құрастырылған. Олардың 2 көшірмесін дайындауды (біреуі диетбикеде, екіншісі – бухгалтерияда) және бас дәрігермен бекітіледі.

Жоспарлы 7-күндік мәзір жылдың екі маусымына жасалған (қыс-көктем, жаз-күз). Жоспарлы мәзірді диетбике мен аға аспазшы құрастырады. Жоспарлы мәзірде болуы тиіс:

  • химиялық құрамы, энергетикалық құндылығы, азық-түлік жинағы, кулинарлық өңделуі, тамақтану режимі бойынша емдеу көрсеткіштеріне сай;

  • тағам ассортименті мен белгілі диета бойынша 7-күндік азық-түлік нормасына сәйкес, әр тағам қабылдау кезіндегі тағам мен азық-түліктердің дұрыс келісілуі;

  • тамақтанудаға қаржы бөлуіне сәйкес.

Қоғамдық тамақтандыру халық шаруашылығы саласы болып саналады, оның міндеті халықтың көпшілік бөлігіне тамақтандыруды ұйымдастыру . Ол халықтың тамақтандыруын дұрыс ұйымдастыруда ерекше рөл атқарады, себебі ол азық-түлік ресурстарын неғұрлым ұтымды пайдалануға және тамақтық азық-түліктердің биологиялық және тамақтық бағалылығын сақтауда жағдай жасайды. Ғылыми-гигиеналық негіздерде сүйеніп құралған қоғамдық тамақтандыру халыққа қызмет етеді. Мұның өзі әйелдерді қоғамдық еңбекпен қамтамасыз етуде өзіндік рөл атқарады.

Қоғамдық тамақтандыру кәсіпорындары жүргізер іс-жұмыстарының сипатына байланысты басқа кәсіпорындарға қарағанда бірқатар ерекшеліктері бар. Олар мыналар: 1) қоғамдық тамақтандыру кәсіпорындарында өндірісті ұйымдастыру, сауда мен тұтынушыларды ұйымдастырумен бірге жүргізіледі,яғни ҚТК үш функцияны жүзеге асырады:а)ас өндіру; ә) кулинарлық өнімдерді тарату; б)тұтынушыларды ұйымдастыру.

2) өндіріс процесі және өнімдерді тарату біркелкі жүрмейді, ол тұтынушылар ағынына байланысты болады; 3)өндірісте қолданылатын шикізат және шығарылатын өнім кең ассортиментте болады, және оларға маусымдық әсер етеді; 4)өндірістік өнім ұзақ уақыт сақтауға келмейді, яғни оның қоры сол сәттегі тұтынушылар сұранысы көлемімен анықталады.

Қоғамдық тамақтану желісіндегі диеталық тамақтану келесідей болып келеді:

Диеталық тамақтану желісінің ұтымды құрылымы мен мықтылығының болуы;

жоғары сапалы тағаммен қамтамасыз ету;

науқастарды дұрыс таңдау, оларға диетотерапия тағайындау, оның жүргізілуі мен тиімділігін бақылау;

сәйкес технологиялық жабдықтардың болуы аспазшылардың білімінің жетілуі;

науқастарға қызмет етудің қазіргі әдістері

Диеталық тамақтану жұмыс орны, оқуына байланысты диеталық асханаларда (бөлімшелерде) ұйымдастырылады. Диеталық асхана 50-200 орны бар арнайы қоғамдық тамақтану мекемесі. Олар шикізат пен жартылай фабрикаттармен, кулинариямен жұмыс жасай алады. Оларды келесідей бөледі:

а) диеталық бөлімшенің өзі;

ә) диеталық зал;

б) 10-12 орын бөлінген диеталық бұрыш.

Диеталық асхана мен залдар толық тамақтануға мүмкіндік береді.

Диеталық бөлімше-кәдімгі асхананың бір бөлігі немесе бүкіл залдың бөлігі. Сонымен бірге онда тарату орны, пісіру цехы болады. Диеталық бөлімшелерді мынаған бөледі: диета бөлімшесінің өзі; диеталық бұрыш; диеталық зал. Олар тамақтануды толық іске асырады. Диеталық залдарда күрделі емес тағамдардың аз ғана ассортименті дайындалады.

Студенттер, профессорлық-оқытушылық құрам мен қызмет көрсетушілерге арналған жоғары оқу орындарындағы (ЖОО–ғы) диеталық асханалардағы орындардың жалпы мөлшері адам санының 2% құрау керек. Арнайы орта білім беру оқу орындарында диеталық тамақтану қажет болған кезде ғана ұйымдастырылады.

Өндіріс орындарындағы диеталық тамақтану негізгі ауысымдағы 1000 жұмысшыға шаққанда 45,5 немесе 60 орындық болады. Құрылыста 50 орын, көлік мекемелерінің асханаларында- негізгі аусымдағы 1000 жұмысшыға 30 орындық болуы қажет.

Сонымен, ЕПМ мен қоғамдық тамақтану желісіндегі емдік тамақтанудың ұтымды ұйымдастырылуы терапияға және аурудың біріншілік, екіншілік профилактикасы үшін тиімді болады деп айтуға болады.

  • Иллюстрациялық материал (дәрістің электронды презентациясы)

  • Әдебиет

  1. Самсонов М.А., Покровский А.А. Справочник по диетологии. М. Медицина 2002

  2. Григорьян О.Н. Использование гипоаллергеновой диеты и специализированных продуктов в лечении больных с пищевой аллергией. //Вопросы питания.- 2002.-№ 2.-С. 76 - 77

  3. Мещерякова В.А., Плотникова О.А. Новые экструзиционные продукты в диетологии некоторых заболеваний внутренних органов. //Вопросы питания.- 2005.- № 5.- С. 31

  4. Шаваназова С.А., Хасаев А.Ш. Влияние диетической коррекции питания на эффективность реабилитации больных ИБС после перенесенного инфаркта миокарда. //Вопросы питания.- 2009.- № 5.- С. 27 - 29

  5. Лоранская Т.И. Современные принципы диетотерапии язвенной болезни 12-перстной кишки. //Мед. помощь.- 2005.- № 4.- С. 21

  6. Шарманов Т.Ш. Национальная политика питания. Алматы. 2006

  7. Рыжина Н.В., Василевская Л.С. Особенности действия “Хи - Ни” на секрецию желудка и печени. //Вопросы питания.- 2006.- № 1.- С. 9

  8. Бульон В.В., Хныченко Л.К. Использование диет, включающих соевые продукты, при лечении экспериментальной алиментарной дистрофии. //Вопросы питания.- 2006.- № 3.- С. 38

  9. Соболева Л.В., Заликина Л.С., Шумова Н.Е. и др. Рекомендации по лечебному питанию при язвенной болезни желудка и 12-перстной кишки. //Вопросы питания.- 2009.- № 7.- С. 13

  10. Гурвич М.М. Эволюция диетотерапии язвенной болезни у лиц пожилого возраста. //Вопросы питания.- 2006.- № 7.- С. 18

  11. Малахов Г.П. Здоровое питание. С.- Пб.- Комплект.- 2007

  12. Волгарев М.Н., Тутельян В.А., Самсонов М.А. Питание в патогенезе, терапии и профилактике заболеваний системы пищеварения. //Вестник РАМН.- 2007.- № 11.- С. 18 - 21

  13. Лоранская Т.И. Современные подходы к диетотерапии синдрома мальабсорбции. //Клиническая медицина.- 2008.- № 1.- С. 50

  14. Киселев Н.Г., Органов Р.Г. Пищевые добавки: их место в профилактике атеросклероза. // Профилактика заболеваний и укрепление здоровья.- 2008.- № 2.- С. 22 - 30

  15. Цыганова Т.Б. Соевый комплекс как средство коррекции жирового обмена. //Вопросы питания 2009.- № 1.- С. 23 - 26

  16. Терехин С.П., Ахметова С.В. Лечебное питание. Караганда. – 2005.

    • Бақылау сұрақтары (қайта байланыс)

  1. 1.Сіз емдік тамақтанудын неше принциптерін білесіз?

  2. 2.Қазіргі уақытта қандай емдік диеталар бар?

  3. 3.ЕПМ ас блогына қойылатын негізгі гигиеналық талаптар.

Похожие:

Жалпы гигиена, экология және тағам гигиена кафедрасы iconУақыты (ұзақтығы): 1 сағат Қарағанды 2012ж
Тағам гигиенасы, жалпы гигиена және экология кафедрасы (жалпы гигиена және экология)
Жалпы гигиена, экология және тағам гигиена кафедрасы iconСиллабус тағам гигиенасы пәні бойынша gp 4301
Байланыс ақпараты: тамақтану гигиенасы, жалпы гигиена және экология кафедрасы адресы: Қарғанды қ, Гоголь көшесі 40; №3 корпус, телефон:...
Жалпы гигиена, экология және тағам гигиена кафедрасы iconПлан. Введение I. Общая гигиена коммунальная гигиена Гигиена питания Гигиена труда, или профессиональная гигиена
Гигиена медицинская наука, изучающая влияние окружающей среды и производственной деятельности на здоровье человека и разрабатывающая...
Жалпы гигиена, экология және тағам гигиена кафедрасы iconҚарағанды мемлекеттік медицина университеті Жалпы гигиена, экология және тағам гигиенасы
Мақсаты: Экологияның негізгі заңдары мен түсініктерін оқу және меңгеру, тіршілік ортасын қорғау сұрақтарын қарау және оның адам денсаулығына...
Жалпы гигиена, экология және тағам гигиена кафедрасы iconГигиена №1 кафедрасы (жалпы гигиена)
Мақсаты: Литосфераға, өсімдік және жануар әлеміне антропогенді әсерлердің негізгі түрлерін, оның табиғат және тұрғындар денсауығына...
Жалпы гигиена, экология және тағам гигиена кафедрасы iconҚарағанды мемлекеттік медицина университеті Жалпы гигиена, экология және тағам гигиенасы
...
Жалпы гигиена, экология және тағам гигиена кафедрасы icon№1 гигиена кафедрасы (жалпы гигиена)
Тақырыбы: «Гигиенаға кіріспе. Гигиеналық нормалау мен гигиеналық болжамдау негізгі. Климат пен ауа райы туралы түсінік»
Жалпы гигиена, экология және тағам гигиена кафедрасы iconЕңбек гигиенасы, коммуналды гигиена және ТҚН кафедрасы
Сүлейменова Роза Қалдыбекқызы м.ғ. к., доцент, кафедра меңгерушісінің міндетін атқарушы, кафедрадағы стажы 1 жыл. Ғылыми қызығушылығы:...
Жалпы гигиена, экология және тағам гигиена кафедрасы iconЕңбек гигиенасы,коммуналдық гигиена және ТҚН кафедрасы
Сүлейменова Роза Қалдыбекқызы м.ғ. к., доцент, кафедра меңгерушісінің міндетін атқарушы, кафедрадағы стажы 1 жыл. Ғылыми қызығушылығы:...
Жалпы гигиена, экология және тағам гигиена кафедрасы iconЕңбек гигиенасы, коммуналдық гигиена және ТҚН кафедрасы
Сүлейменова Роза Қалдыбекқызы м.ғ. к., доцент, кафедра меңгерушісінің міндетін атқарушы, кафедрадағы стажы 1 жыл. Ғылыми қызығушылығы:...
Разместите кнопку на своём сайте:
Документы


База данных защищена авторским правом ©kzdocs.docdat.com 2012
обратиться к администрации
Документы
Главная страница