«Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп беру туралы»




Название«Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп беру туралы»
страница8/9
Дата конвертации15.02.2016
Размер1.14 Mb.
ТипДокументы
источникhttp://www.diplomkaz.kz/wp-content/uploads/2013/02/Дип.-активтер-есебіне-талдау-мен-аудит.doc
1   2   3   4   5   6   7   8   9



«Оңтүстік Жарық Транзит» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің активтерін өтімділігі бойынша топтастыру өтімділігі жоғары активтер жыл басында 15354975 мың теңге,2006 жылы 5768425 мың теңгеге ие болады.Ал тез өтетін активтер 2005 жылы 12266814 мың теңге,2006 жылы 10036846 мың теңге.Баяу өтетін активтер жыл басынды 2000 мың теңге,жыл аяғында 4781 мың теңгені көрсетті.Қиын активтер 2005 жылы 325461 мың теңге ал есепті жылы 325461 мың теңге көлемде өзінің үлесін қосты.Осымен келесі топтастыру міндеттемелері мен капиталды топтастыру болып табылады.Бұл топтастыру келесі 14-кеседе көрінеді.


14-кесте

Міндеттемелер мен капиталының төлемді өтеу мерзімі дәрежесі бойынша тотастыру

«Оңтүстік Жарық Транзит»

Міндеттемелер және Меншікті капитал

2005 жыл

2006 жыл

Ауытқуы

I Жедел міндеттемелер










  • Кредиторлық қарыз

594648

519747

-748551

  • Есептелген қарыз

13377000




13377000

Барлығы

13971648

519711

-13451851

I I Қысқа мерзімді міндеттемелер

-

-

-

> Ағымдағы міндеттемелер



98849

753711

654842

IY Тұрақты міндеттемелер










>Жарғылық капитал

97

341617

3411520

>Бөлінбеген табыс

-34089

-309133

-332222

>Төленбеген капитал

341520




3411520

>Қосыша төленген Капитал

4036911

4025377

-11534

Барлығы

4355439

4057861

3622422


«Оңтүстік Жарық Транзит» ЖШС-нің жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің міндеттемелері мен капиталдарын өтімділігі бойынша топтастыру кезінде 1-ші топ жедел міндеттемелер жыл басында 30563725 мың теңге,2006 жылы 13585491 мың теңге ие болып өткен жылмен салыстырғанда 16978234 мың теңгеге азйтылған. ІІ-топ есепті жыл ғана 144806 мың теңгеге ие болды.ІІІ топ міндеттемелері жоқ. IY-топ тұрақты міндеттемелері жыл басында 120128 мың теңге,2006 жылы 4810432 мың теңгеге ие болып,өткен жылмен салыстырғанда 4690304 мың теңгеге жоғарылаған.Осы көрсеткіштің жоғарылауына бөлінбеген табыстың әсерінен болады


Баланс өтімділінің теңсіздігі

І А > І М

ІІ А > ІІ М

ІІІ А > ІІІ М

IY А < IY М

Кесте-14

Төлем күнтізбесі

«Оңтүстік Жарық Транзит» ЖШС-нің

Активтер

2005 жыл

2006 жыл

Міндеттемелер және Меншікті капитал

2005 жыл

2006 жыл

І

28343

75820

І

13971648

519747

ІІ

13886833

863282

ІІ

98849

753711

ІІІ

294342

256332

ІІІ







IY

4322400

4374837

IY

4355439

4057861


Жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің активтері мен міндеттемелерін өтімділігі бойынша төлем күнтізбесісіне салсақ әр топтары бойынша анық көре аламыз.Мысалы,І топ басында 28343 мың теңге,І топ міндеттемелері 13971648 мың теңгеге ие болғанын көріп отырамыз бұл кесте теңсіздіктің қай топта сәйкес келмегендігін көруге көп мүмкіндік береді.

«Оңтүстік Жарық Транзит» ЖШС-нің жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің активтері мен міндеттемелерінің өтімділігі бойынша топтастыру кезінде баланс өтімділігінің теңсіздігі бойынша сәйкестендірілген кезде баланс өтімділік теңсіздігінің І топ активтер сомасы І топ міндеттемелер.


Жоғарыда көрсеткен теңдеудің біреуі орындалмаса баланс өтімділігі жоқ болып табылады. Осымен баланс өтімділігі жоқ деуге болады.

Кәсіпорынның төлем қабілеттілігі оның қаржылық тұрақтылығының маңызды белгілерінің бірі және онымен тығыз байланысты болады. Төлем қабілеттілігін ұзақ мерзімді қарыздарын уақтылы келген кезде өтеу қабілеттілігін анықтау үшін бағалайды. Және де төлем қабілеттілік дегеніміз өзінің жедел міндеттемелері бойынша өзі мерзімінде төлем жүргізу қабілеттілігі деп түсіндіріледі.

Қарыздарды өтеу үшін құралдардың айналымы кезінде ақшаға айналуы керек дебиторлық борыштар потенционалды құрал болып табылады. Қарыздарды өтеу үшін құралдар сонымен бірге кәсіпорында бар тауарлы-материалдық құндылықтардың қоры бола алады. Оны сатып кәсіпорын ақша қаражатын алады.

Басқаша айтқанда, теориалық түрде қарыздарды өтеу кәсіпорынның барлық ағымдағы активтерімен қамтамасыз етіледі. Нақ осылай теориялық түрде, егер кәсіпорынның ағымдағы активтері қысқа мерзімді міндеттемелерінің сомасынан артса, онда ол қарыздарды өтеуге дайын деп есептеуге болады. Бірақ, егер кәсіпорын барлық ағымдағы активтерін қарыздарды өтеуге бағытталса, онда дәл сол кезде оның өндірістік қызметі тоқтатылады, себебі онда өндіріс құралдарын тек негізгі құралдар құрайды, ал материалды айналым құралдарын алуға ақша жоқ, олар толығымен қарыздарды төлеуге кетті.

Сондықтан төлем қабілеттілігі бар деп, ағымдағы активтің сомасы ағымдағы міндеттемелерінен көп жоғары кәсіпорынды есептеуге болады. Кәсіпорынның тек қарыздарды өтеу ғана емес, сонымен бірге үздіксіз өндіріс үшін қаржылары болуы керек.

Кәсіпорынның төлем қабілеттілігін анықтау үшін кәсіпорын активіндегі ақша қаражатына айналдыра алатын жылдамдық және дайындықты

міндеттемелерге қатынасы ретінде есептеледі. Ол баланс жасалған мерзімінде немесе жақын мезгілде ағымдағы қарыздардың қандай бөлігі өтелетінін көрсетеді.

Аралық өтеу коэффициенті-ағымдағы міндеттемелердің қандай бөлігі тек ақша қаражаты есебіненемес, сонымен қатар өткізілген қызметтер үшін түсімдер есебінен өтелетінін сипаттайды. Бұл көрсеткіш 0,5-тен кем болмауы тиіс, себебі жедел және қысқа мерзімді міндеттемелердің әр теңгесіне ақша қаражатының және дебиторлық борыштың 50 тиыннан кем келмеу тиіс.

Жалпы өтімділік коэффициенті өтімді құралдар жедел және қысқа мерзімді міндеттемелерінің сомасын өтейтін белгілеуге мүмкіндік береді және сонымен баланс құрылымының тұрақтылық дәрежесін ғана емес, кәсіпорынның өзінің қысқа мерзімді қарыздары бойынша тез есептесе алу қабілеттілігін дәлелдейді.

Көптеген кәсіпорындар үшін аралық өтімділіктің төмен коэффициентінің жалпы өтімділіктің жоғары коэффициентіне сай келуі тән екенін атап өту керек. Бұл кәсіпорында шикізат, материал, жинақ бөлшектер, дайын өнімнің шектен тыс қорлары барлығына байланысты болады. Бұл шығындардың негіздеомеуі ақырында ақша қаражатының жетіспеуіне әкеледі. Осыдан жалпы өтеу коэффициентінің жоғары болуына қарамастан, оны құраушының, әсіресе баланстың үшінші тобына кіретін баптары бойынша, жағдайын және динамикасын айқындау керек.


3.3. «Оңтүстік Жарық Транзит» ЖШС-нің активтерінің аудиті.


Аудитті жүргізудің нормативті-құқықтық базасы

Аудиторлық зерттеуді жүргізуде аудиторлар келесі аталған заңды нормативті актілерді басшылыққа алды:

1.«Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп беру туралы» 2007 жылғы 28 ақпандағы Қазақстан Республикасының №234-III заңы.

2.Аудиторлық қызмет туралы заң Алматы, 2006 жылғы 5 мамырдағы №139-№III

3.Халықаралық қаржылық есеп берудің стандарттары 200 жыл және т.б.

Негізгі құралдарды сақтау, есепке алу және пайдалану ескерткіштерінің оның аудитінің мақсаты туындайды. Яғни аудитінің мақсаты – негізгі құралдардың сақталу орындары бойынша ішкі және сыртқы қозғалыстарының құнына, пайдалы қызмет ету мерзіміне енгізілген өзнерістерінің дер кезінде бухгалтерлік есепте дұрыс көрсетілгендігін және оларды қорытынды есептегі мәліметтерімен сәйкестігін тексеру болып табылады. Аудитор алдына қойған мақсатына жету үшін тексеруді талап етететін басты міндеттерді анықтап алуға тиіс.

Негізгі құралдардың сақталу, есепке алу және пайдалану есебінің аудитінің басты міндеті:

 негізгі құралдардың нақты қолда барлығына және сақталуына бақылаудың қамтамасыз етілгендігін;

 еңбек құралдарының негізгі құралдарға дұрыс жатқызылғандығын, олардың жіктелуі, меншіктік қатынасы және өндріс үрдісіне қатысу сипаты бойнша топталғандығын;

 есепте негізгі құралдардың дұрыс бағаланғандығын;

 есепте негізг құралдардың кіріс және шығыс операцияларының дұрыс көрсетіліп құжатталғандығын;

 есепте негізгі құралдарға тозудың және жөндеудің дұрыс есептеліп құжатталғанжығын;

 негізгі құралдардың дұрыс және тиімді пайдаланылғандығын;

 бухгалтерлік енсеппен қорытынды есепте нақты қолда бар негізгі құралдардың және олардың қозғалысы туралы мәліметтердің дұрыс көрсетілгендігін тексеру болып табылады.

Аудитордың міндеті қолда бар негізгі құралдардың сақталуын бақылаудың қалай ұйымдастырылғандығын тексерумен шектелмейді. Оларды сақтауды қамтамасыз етуге байланысты атқарылған іс-шараларды да тексеруге міндетті.

Ол үшін шаруашылықтың басшылығының бұйрығымен негізгі құралдардың сақталуына жауап беретін материалды жауапкершілікті тұлғаның тағайындалғандығын: тағайындалған тұлғалармен олардың толық материалды жауапкершілігі туралы жазбаша шарт жасалғандығын; негізгі құралдардың сақталуына тексеру жүргізетін тұрақты жұмыс істейтін түгендеу комиссиясының тағайындалғандығын; жылдық қорытынды қаржылық есеп жасаудың алдында түгендеу жүргізілгендігін; түгендеудің нәтижесінің дұрыс құжатталғандығын және оны қарау мерзімінің сақталғандығын; негізгі құралдардың кем шығу, жоғалған, бүлінген фактілер орын алған жағдайда кінәлі тұлғаларына қандай әкімшілік шаралары қолданылғандығын анықтауға міндетті.

Аудитор жоғарыда аталған басты міндеттерді тиянақты орындау үшін негізгі құралдардың сақталу және пайдалану есебінің аудитінің бағдарламаларына жасауға тиісті.

Бағдарламада тексерілетін мәселелер, жоспарланған аудиттің іс-әрекеттері, ақпарат көздері және тексеру мерзімі анықталуы тиіс. Отандық және шетелдік авторлардығ жасаған бағдарламаларына сүйене отырып, негізгі құралдардың сақталу және пайдалану есебінің аудитінің бағдарламасы мынадай мәселелерді қамтиды:

  • баланстың көрсеткіштерінің, бас кітап, есеп регистрларындағы және машина жазбалардағы мәліметтермен сәйкестігін тексеруді;

  • негізгі құралдардың аналитикалық және синтетикалық есебінің дұрыс жүргізілгендігін тексеруді;

  • негізгі құралдарды сақтау, пайдалану орындарындағы нақтылығын және оларға бақылаудың қамтамасыз етілгендігін тексеруді;

  • негізгі құралдардың ішкі және сыртқы қозғалыстарының дұрыс құжатталғандығын тексеруді;

  • негізгі құралдардың дұрыс топталып сыныпталғандығын тексеруді;

  • негізгі құралдарды бағалау және сыртқы қозғалыстарының дұрыс құжатталғандығын тексеруді;

  • негізгі құралдарды кіріске алу және шығыс жасау операцияларының дұрыстығын тексеру;

  • негізгі құралдарға тозу есептеу және амортизациялану операцияларының дұрыстығын тексеру;

  • негізгі құралдарды жөндеуге (күрделі ағымдағы) жұмсалған шығындардың негізділігін және олардың бухгалтерлік есеп шоттарында дұрыс көрсетіліп таратылғандығын тексеруді;

  • негізгі құралдардың техникалық жағдайын және олардың тиімді пайдалануды тексеруді;

  • негізгі құралдарды сақтандыру және оларға салық есептеу операцияларының дұрыстығын тексеру.

Негізгі құралдарды, аудитордың бағдарлама көрсетіп отырғандай, алдымен олардың баланста дұрыс көрсетілгендігін тексеру үшін 2410 «Негізгі құралдар», 2420 «Негізгі құралдардың тозуы» бөлімшелерінің құрамына енген синтетикалық шоттарындағы қалдықтарының Бас кітаптағы басқа есеп регистрларындағы, машина жазбалардағы көрсетілген мәліметтермен және аналитикалық есеп шоттарындағы көрсеткіштерінің қосындысының жиынтығы синтетикалық есеп шоттарындағы мәліметтермен сәйкестігін анықтау қажет.


Аудитордың тексеру бағдарламасы бухгалтерлік есеп жүргізуге, оның күшіндегі нормативтік-құқықтық актілерге сәйкестігін анықтауға, сондай-ақ қаржылық қорытынды есеп мәліметтерінің ақиқаттығын растауға бағытталған. Аудитор бағдарламада құралған әрбір тармақтардың ауқымын кеңейтіп, қаралатын мәселелерді толық қамтитын және ішкі бақылаудың

Аудитор шаруашылықтың басшысының негізгі құралдар нысандарын қабылдап, кіріске алуды жүзеге асыратын тұрақты жұмыс істейтін комиссия құру туралы бұйрығымен және қабылдау комиссиясы құрамымыен танысқаннан кейін, негізгі құралдардың кіріске алынуы көздерін анықтауы тиіс. Сондай-ақ, аудитор шаруашылықтың пайдалануына кіріске алынған негізгі құралдарды жаңартып және толықтырып отыру көздеріне аудит жүргізгенде мынадай мәселелерге ерекше назар аударуы тиіс:

  • күрделі қаржы салымына (жаңа ғимараттар, құрылымдар мен беріліс өткізгіш құрылғыларды салу, жаңа жабдықтарды сатып алу және оны орнату);

  • заңды және жеке тұлғалардан жаңа және бұрын пайдалануда болған негізгі құралдар нысандарының сатып алу ерекшеліктерінің сақталғандығына;

  • тауарл-материалды құндылықтарға айырбастау (бартерлік) жолымен алынған негізгі құралдарға;

  • заңды және жеке тұлғалардан төлем ақызыс тегін алынған жаңа және бұрын пайдалануда болған негізгі құралдарға;

  • құрылтайшыларының жарғылық капиталға қосқан үлесі ретінде алынған негізгі құралдарға;

  • түгендеу кезінде анықталған есепте жоқ (артық) негізгі құралдарға;

  • ұзақ мерзімге жалға алу жолымен алынған негізгі құралдарға.

Аудитор негізгі қралдардың келіп түсу кездеріне қарай дер кезінде кіріске алу құжаттары толтырылып тіркелгендігіне көз жеткізу керек.

Негізгі құралдарды кіріске алуды жүзеге асыратын шаруашылықтың басшысының бұйрығымен немесе өкімімен тағайындалған тұрақты жұмыс істейтін комиссияның құрамының түгелдей қатысып, оның құрамына әр түрлі саланың бас мамандары мен механиктерінің, құрылыс мамандарының, техникалық бөлімнің өкілдерінің, техникалық қауіпсіздендіру, мамандарының бухгалтерлердің ж.б. мамандық иелерінің қатыстырылғандығын анықтау қажет.

Аудитор нақты қолда бар негізгі құралдардың сақталуын тексеруге кіріскенде, олардың аналитикалық есебіне назар аударады. Яғни, әрбір негізгі құралдар нысандарының техника-экономикалық сипаттамасын, оның тұрған орнының, бастапқы құнын жүргізілген қайта бағалаудың нәтижелерін көрсетіп ашылатын мүліктік карточкаларының дұрыс толтырылғандығын және дер кезінде ашылғандығын, нақты қолда барлығын тексереді.

Негізгі құралдарды пайдалану барысында олардың құнына, пайдалы қызмет ету мерзіміне елеулі әсер еткен өзгерістерге байланысты қосымша сипаттамалар көрсетіледі. Мүліктік карточкаларындағы көрсетілген мәліметтер бастапқы құжаттарындағы мәліметтерін салыстыра отырып, негізгі құралдардың пайдалану және тұрған орындары бойынша қорытынды есеп ақпараттарындағы жағдайына сәйкестігін анықтауға болады. Аудитор шаруашылықтың қабылдап есепті ұйымдастыру нысанына қарамастан, аналитикалық есеп пен синтетикалық есеп регистраларының, есеп мәліметтерін өндеу үрдісін, олардың өзара байланысының жазылу дәйектілігінің сақталуына және қозғалыстарының бірыңғай типтік үлгідегі бастапқы есеп құжаттарында жазылып толтырылғандығын тексеру тиісті. Бастапқы құжаттарының реквизиттерінің бекітілген тәртіпке сәйкес толтырылғандығын, құжатты рәсімдеуге қатысқан жауапкершілікті тұлғаларының қойған қолдарының тұпнұсқалығын тексеруге тиісті. Кеткен кемшіліктер мен анықталған тәртіп түзу факторларына сілтеме жасалып, аудитордың қорытындысына көрсетілуі тиіс. Қажет болған жағдайда, аудитордың қарама-қарсы тесеру жүргізуді талап етуіне құқы бар. Аудитор негізгі құралдар нысандарының амортизацияланып тозу есебіне тексеру жүргізген кезінде мынадай мәселелерге назар аударуға міндетті:

  • есеп жүргізу саясатында қаралған тозу-есептеу тәртібінің сақталғандығына;

  • негізгі құралдарға тозу-есептеу ведомостының дұрыс толтырылып есептелгендігіне;

  • жолаушыларды және жүк тасымалдайтын автокөліктерге тозу есептеу ерекшеліктерінің сақталғандығына;

  • негізгі құралдауды кіріске алғанда және шығыс жасағанда тозу есептеу және оны тоқтату тәртіптерінің сақталғандығына;

  • пайдалы қызмет ету мерзімі бітуіне қарамастан, әлі өндіріске пайдаланып жүрген негізгі құралдарға тозу есептеудің жалғасуына немесе тоқтатылғандығына;

  • пайдалы қызмет еті мерзімінен бұрын істеп шығып, жарамсыз болып қалған есепте бар негізгі құралдарға тозу есептеудің жалғасуына.

Материалдық емес активтердің аудиті ретінде қалыптасуды, іс-жүзінлегі нақты қолда бар, құжаттарда көрсетілудің анық сенімділігін, пайдалы қызмет ету құны мен мерзімін бағалаудың шынайылығын, амортизациялық есептеудегі, істен шығарудың негізділігін, есепті ұйымдастыруды, оларды кәсіпорында қолданудың тиімділігін қолданудың тиімділігін ішкі бақылауды тексеру түсіндіріледі.

Аудитор бұл объектілерді тексергенде 38 ҚЕХС (Қаржылық есеп берудің халықаралық стандарттары), 28 БЕС (Бухгалтерлік есеп стандарттары), ҚР-ның «Меншік туралы», «Тауарлық белгілер туралы», «Авторлық құқық туралы» және басқа құқықтық-нормативтік актілерді басшылыққа алады.

1   2   3   4   5   6   7   8   9

Похожие:

«Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп беру туралы» iconБухалтерлік есеп және есеп беру мәліметтері шаруашылык жүргізуші ұйымдардың жане олардың құрылымдық бөлімшелерінің қызметін жедел басқарушы үшін, экономикалык
Бухгалтерлік есеп мәліметтері басқару жүйесінің негізі болып табылады. «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп беру туралы» заңының...
«Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп беру туралы» iconКурс № Циклы тк № Пәндердің атауы
Постреквизиттер:«Бухгалтерлік есеп принциптері», «Қаржылық есеп», Аралық қаржылық есеп», «Тереңдетілген қаржылық есеп», «Бухгалтерлік...
«Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп беру туралы» icon«Бағалау және бизнес» кафедрасы «Бухгалтерлік есеп принциптері» пәні бойынша «Экономика»
Бухгалтерлік есеп принциптері курсы бухгалтерлік есептің негізі және ол курс қаржылық қорытынды есеп беруді дайындау мен бухгалтерлік...
«Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп беру туралы» iconБухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы
Осы Заң Қазақстан Республикасында бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік жүйесін реттейді, бухгалтерлік есепті жүргізу мен қаржылық...
«Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп беру туралы» iconҚазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі
Есеп саясаты – бухгалтерлік есепті жүргізу және қаржылық есеп берушілікті құрау үшін қолданылатын бухгалтерлік есептің әдістерінің,...
«Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп беру туралы» iconҚазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі
Есеп саясаты – бухгалтерлік есепті жүргізу және қаржылық есеп берушілікті құрау үшін қолданылатын бухгалтерлік есептің әдістерінің,...
«Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп беру туралы» icon«Экономикадағы аж» пәнінің оқу-әдістемелік материалдары №2 басылым 09. 09. 2013ж 03. 09. 2012ж
Есеп саясаты – бухгалтерлік есепті жүргізу және қаржылық есеп берушілікті құрау үшін қолданылатын бухгалтерлік есептің әдістерінің,...
«Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп беру туралы» iconЛ. Н. Гумилев атындағы Еуразия Ұлттық университеті
Республикасының бухгалтерлік есеп бойынша білікті органдардың басылымдарындағы нұсқаулар, ережелер және рекомендациялар бойынша құралады....
«Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп беру туралы» iconСтуденттерге арналған курстың ОҚу бағдарламасы
Курстың оқу бағдарламасын «Бухгалтерлік есеп және аудит» кафедрасының оқытушысы Жолаева Рита Ахантаевна 050508 «Есеп және аудит»...
«Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп беру туралы» iconСақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының және сақтандыру брокерлерінің жылдық қаржылық есебін ұсыну тәртібі, нысандары мен мерзімдері туралы
Республикасы Заңының 74-бабына, «Өзара сақтандыру туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабына сәйкес, «Бухгалтерлік есепке алу...
Разместите кнопку на своём сайте:
Документы


База данных защищена авторским правом ©kzdocs.docdat.com 2012
обратиться к администрации
Документы
Главная страница