«Қоғамдық денсаулықты сақтау 2» кафедрасы «бекітемін» Оқу-әдістемелік және тәрбие




Название«Қоғамдық денсаулықты сақтау 2» кафедрасы «бекітемін» Оқу-әдістемелік және тәрбие
страница9/12
Дата конвертации14.02.2016
Размер1.35 Mb.
ТипДокументы
источникhttp://base.ukgfa.kz/kafedra/oz_2/dei/biostat_kz.doc
1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   12

7.Бақылау:

1.Вариациялық қатар дегеніміз не?

2.Вариациялық қатарларды қалай құрастырады?

3.Вариациялық қатардың қандай графиктік суреттерiн білесіз ?

4.Орташа деңгейдің белгілері қандай шамалармен анықталады?

5. Келісім критериі дегеніміз не?

6.Статистикалық жорамалдардың негiзгi тексерілуі.

7.Қалыпты таралуды тексерудің негiзгi болжамы.

8.Статистикалық мәлiметтер қалай ұсынылады?


1.2. Тақырыбы: Бас жиынтық параметрлерін бағалау. Статистикалық жорамалдарды тексеру. Бас жиынтықтың параметрлерін нүктелік және интервалдық бағалау. Сенім аралықтарын табу. Қалыпты таралған жиынтықтардың параметрлері жөніндегі жорамалдарды тексеру.


2.Мақсаты: Бас жиынтық параметрлерін бағалауды, статистикалық жорамалдарды тексеруді, аралық бағалау және нүктелік көмегімен бас жиынтықтың параметрлерін бағалауды, тапсырылған дәйектілікпен, сенім аралықтарын табуды оқып үйрену.


3. Оқыту мақсаты:

Студент білуі және істей білуі керек:

- бас жиынтықтың параметрлерін бағалауды;

- статистикалық жорамалдарды тексерудi;

- бас жиынтықтың параметрлік бағалауын;

- тапсырылған дәйектілікпен, сенім аралықтарын табуды.


4.Тақырыптың негізгі сұрақтары:

1. Бас жиынтықтың негiзгi параметрлері.

2. Сенiмдi ықтималдылығы және мәнділік деңгейi.

3. Қалыпты таралуды тексерудің негiзгi жорамалы.

4. Қалыпты таралған жиынтықтардың параметрлерiн тексеру жорамалы.


5.Білім берудің және оқыту әдістері: презентация, жұптасып жұмыс істеу.


6.Әдебиеттер:

Орыс тіліндегі

негізгі:

1.Применение методов статистического анализа (для изучения общественного здоровья и здравоохранения). Под редакцией чл.-корр. РАМН, проф. В.З. Кучеренко. Учебное пособие. – М., ГЭОТАР - Медиа, 2011.

2.В.И.Зайцев, В.Г.Лифляндский, В.И.Маринкин. Прикладная медицинская статистика. Учебное пособие.- С-Петербург, Фолиант, 2006.

3.Жидкова О.И. Медицинская статистика (конспект лекций). – М. «Эксмо»,

4. Савилов Е.Д., Мамонтова Л.М. и др. Применение статистических методов

в эпидемиологическом анализе. – М. «МЕД пресс-информ», 2004.

5. Герасимов Л.Н. Медицинская статистика. М, МИА,2007.

қосымша:

1.Жижин К.С. Медицинская статистика. – Высшая школа. Феникс. Ростов-

на-Дону, 2007.

2. Банержи А. Медицинская статистика понятным языком. М., Практическая

медицина, 2007.

3.Сергиенко В.И., Бондарева И.Б. «Математическая статистика в

клинических исследованиях». М., «ГЭОТАР - Медиа»,2006.

4.В.И.Юнкеров, С.Г. Григорьев. Математико-статистическая обработка данных медицинских исследований. С-П., 2002.

5.Гланц С. Медико-биологическая статистика – М.:Практика,1999.

6.Лукьянова Е.А. Медицинская статистика. – М: Изд. РУДН, 2002.

7.Реброва О.Ю. Статистический анализ медицинских данных. Применение

пакета прикладных программ STATISTICA. М, Медиа Сфера, 2002.

8.StatSoft, Inc.(2001). Электронный учебник по статистике. Москва.

9. StatSoft, WEB: // www.statsoft.ru./home/textbook/default.htm.

Қазақ тіліндегі

негізгі:

1. Ахметқазиев А.А., Кельтенова Р.Т. Математикалық статистика, Алматы «Экономика»,

қосымша:

1 Бектаев Қ. Ықтималдықтар теориясы және математикалық статистика. Алматы: «Рауан»,


7. Бақылау:

1. Сенiмдiлік аралық дегеніміз не?

2. Қандай қателер бірінші текті қателiктерге жатады?

3. Қандай қателер екiншi текті қателiктерге жатады?


1.3.Тақырыбы: Жорамалдарды тексерудің параметрлік критерийлері. Биомедициналық деректерді талдау үшін Стьюденттің t-критерийі. Екі тәуелсіз таңдамалар үшін жұптаспаған критерий. Таңдама көлемдері тең және тең емес жағдайлар.


2.Мақсаты: Жорамалдарды тексерудің параметрлік әдістерін, биомедициналық мәліметтерді талдау үшін Стьюденттің t-критериін, Стьюденттің жұп критериін оқып үйрену.


3.Оқыту мақсаты:

Студент білуі және істей білуі керек:

- жорамалдардың тексерудiң параметрлiк әдiстерiн;

- биомедициналық мәлiметтердiң талдау үшiн Стьюденттiң t – критериін;

- стьюденттiң жұп критериін.


4. Тақырыптың негізгі сұрақтары:

1. Жорамалдарды тексерудiң параметрлiк әдiстерiн атаңыз.

2. Таралудың түрлерi.


5. Білім берудің және оқыту әдістері: жұптасып жұмыс істеу, ауызша сұрастыру.


6.Әдебиеттер:

Орыс тіліндегі

негізгі:

1.Применение методов статистического анализа (для изучения общественного здоровья и здравоохранения). Под редакцией чл.-корр. РАМН, проф. В.З. Кучеренко. Учебное пособие. – М., ГЭОТАР - Медиа, 2011.

2.В.И.Зайцев, В.Г.Лифляндский, В.И.Маринкин. Прикладная медицинская статистика. Учебное пособие.- С-Петербург, Фолиант, 2006.

3.Жидкова О.И. Медицинская статистика (конспект лекций). – М. «Эксмо»,

4. Савилов Е.Д., Мамонтова Л.М. и др. Применение статистических методов

в эпидемиологическом анализе. – М. «МЕД пресс-информ», 2004.

5. Герасимов Л.Н. Медицинская статистика. М, МИА,2007.

қосымша:

1.Жижин К.С. Медицинская статистика. – Высшая школа. Феникс. Ростов-

на-Дону, 2007.

2. Банержи А. Медицинская статистика понятным языком. М., Практическая

медицина, 2007.

3.Сергиенко В.И., Бондарева И.Б. «Математическая статистика в

клинических исследованиях». М., «ГЭОТАР - Медиа»,2006.

4.В.И.Юнкеров, С.Г. Григорьев. Математико-статистическая обработка данных медицинских исследований. С-П., 2002.

5.Гланц С. Медико-биологическая статистика – М.:Практика,1999.

6.Лукьянова Е.А. Медицинская статистика. – М: Изд. РУДН, 2002.

7.Реброва О.Ю. Статистический анализ медицинских данных. Применение

пакета прикладных программ STATISTICA. М, Медиа Сфера, 2002.

8.StatSoft, Inc.(2001). Электронный учебник по статистике. Москва.

9. StatSoft, WEB: // www.statsoft.ru./home/textbook/default.htm.

Қазақ тіліндегі

негізгі:

1. Ахметқазиев А.А., Кельтенова Р.Т. Математикалық статистика, Алматы «Экономика»,

қосымша:

1 Бектаев Қ. Ықтималдықтар теориясы және математикалық статистика. Алматы: «Рауан»,


7. Бақылау:

1. Таңдамалы әдiс дегеніміз не?

2.Параметрлiк емес критерилерді атаңыз. Критеридiң қуаттылығы?

3. Стьюденттің t -критериі қандай зерттеулерде қолданылады?

4. Статистикалық мәлiметтердiң әдiстерiн атаңыз?


1.4.Тақырыбы: Жорамалдарды тексерудің параметрлік емес әдістері.

Стьюдент критерийінің параметрлік емес аналогы: Манн – Уитни (U-критерий) критерийі. Емдеуге дейінгі және емдеуден кейінгі бақылау нәтижелерін салыстыру. Уилкоксон критерийі.


2.Мақсаты: Жорамалдарды тексерудің параметрлік емес әдістерін. Стьюдент критериінің параметрлік емес ұқсастығы: Манн – Уитни критериін оқып үйрену.


3.Оқыту мақсаты:

Студент білуі және істей білуі керек:

- параметрлiк және параметрлiк емес критерилердің жорамалдарын тексерілуін;

- стьюденттiң критериінің параметрлiк емес ұқсастығы: Манн-Уитни критериін;

- Уилкоксонның критериін.


4.Тақырыптың негізгі сұрақтары:

1. Жорамалдардың тексерудiң параметрлiк емес әдiстерi.

2. Ман-Уитни критериінің қолдануы.

3. Уилкоксон критриінің қолдануы.


5. Білім берудің және оқыту әдістері: жұптасып жұмыс істеу, ауызша сұрастыру.


6. Әдебиеттер:

Орыс тіліндегі

негізгі:

1.Применение методов статистического анализа (для изучения общественного здоровья и здравоохранения). Под редакцией чл.-корр. РАМН, проф. В.З. Кучеренко. Учебное пособие. – М., ГЭОТАР - Медиа, 2011.

2.В.И.Зайцев, В.Г.Лифляндский, В.И.Маринкин. Прикладная медицинская статистика. Учебное пособие.- С-Петербург, Фолиант, 2006.

3.Жидкова О.И. Медицинская статистика (конспект лекций). – М. «Эксмо»,

4. Савилов Е.Д., Мамонтова Л.М. и др. Применение статистических методов

в эпидемиологическом анализе. – М. «МЕД пресс-информ», 2004.

5. Герасимов Л.Н. Медицинская статистика. М, МИА,2007.

қосымша:

1.Жижин К.С. Медицинская статистика. – Высшая школа. Феникс. Ростов-

на-Дону, 2007.

2. Банержи А. Медицинская статистика понятным языком. М., Практическая

медицина, 2007.

3.Сергиенко В.И., Бондарева И.Б. «Математическая статистика в

клинических исследованиях». М., «ГЭОТАР - Медиа»,2006.

4.В.И.Юнкеров, С.Г. Григорьев. Математико-статистическая обработка данных медицинских исследований. С-П., 2002.

5.Гланц С. Медико-биологическая статистика – М.:Практика,1999.

6.Лукьянова Е.А. Медицинская статистика. – М: Изд. РУДН, 2002.

7.Реброва О.Ю. Статистический анализ медицинских данных. Применение

пакета прикладных программ STATISTICA. М, Медиа Сфера, 2002.

8.StatSoft, Inc.(2001). Электронный учебник по статистике. Москва.

9. StatSoft, WEB: // www.statsoft.ru./home/textbook/default.htm.

Қазақ тіліндегі

негізгі:

1. Ахметқазиев А.А., Кельтенова Р.Т. Математикалық статистика, Алматы «Экономика»,

қосымша:

1 Бектаев Қ. Ықтималдықтар теориясы және математикалық статистика. Алматы: «Рауан»,


7. Бақылау:

1. Статистикалық зерттеудiң кезеңдерiн атаңыз?

2. Манн-Уитни критериі қандай зерттеулерде қолданылады?

3. Уилкоксон критериі қандай зерттеулерде қолданылады?


Кредит № 2


1.1.Тақырыбы: Сапалы белгілерді талдау. Орайластық кестелері. Пирсонның Хи-квадрат келісім критерийін қолдану.


2.Мақсаты: Сапалы белгілерді талдауды, орайластық кестелерін, Пирсонның Хи-квадрат келісім критериінің қолдануын оқып білу.


3.Оқыту мақсаты:

Студент білуі және істей білуі керек:

- сапалық талдау белгiлерін;

- орайластық кестелерiн;

- Пирсонның Хи-квадрат келiсiмiнiң критериін.


4. Тақырыптың негізгі сұрақтары:

1. Орайластық кестесiнiң қолданылуы.

2. Пирсонның Хи-квадрат келiсiм критериінің қасиетiн атаңыз.


5.Білім берудің және оқытудың әдістері: пікірталас, ауызша сұрастыру.


6.Әдебиеттер:

Орыс тіліндегі

негізгі:

1.Применение методов статистического анализа (для изучения общественного здоровья и здравоохранения). Под редакцией чл.-корр. РАМН, проф. В.З. Кучеренко. Учебное пособие. – М., ГЭОТАР - Медиа, 2011.

2.В.И.Зайцев, В.Г.Лифляндский, В.И.Маринкин. Прикладная медицинская статистика. Учебное пособие.- С-Петербург, Фолиант, 2006.

3.Жидкова О.И. Медицинская статистика (конспект лекций). – М. «Эксмо»,

4. Савилов Е.Д., Мамонтова Л.М. и др. Применение статистических методов

в эпидемиологическом анализе. – М. «МЕД пресс-информ», 2004.

5. Герасимов Л.Н. Медицинская статистика. М, МИА,2007.

қосымша:

1.Жижин К.С. Медицинская статистика. – Высшая школа. Феникс. Ростов-

на-Дону, 2007.

2. Банержи А. Медицинская статистика понятным языком. М., Практическая

медицина, 2007.

3.Сергиенко В.И., Бондарева И.Б. «Математическая статистика в

клинических исследованиях». М., «ГЭОТАР - Медиа»,2006.

4.В.И.Юнкеров, С.Г. Григорьев. Математико-статистическая обработка данных медицинских исследований. С-П., 2002.

5.Гланц С. Медико-биологическая статистика – М.:Практика,1999.

6.Лукьянова Е.А. Медицинская статистика. – М: Изд. РУДН, 2002.

7.Реброва О.Ю. Статистический анализ медицинских данных. Применение

пакета прикладных программ STATISTICA. М, Медиа Сфера, 2002.

8.StatSoft, Inc.(2001). Электронный учебник по статистике. Москва.

9. StatSoft, WEB: // www.statsoft.ru./home/textbook/default.htm.

Қазақ тіліндегі

негізгі:

1. Ахметқазиев А.А., Кельтенова Р.Т. Математикалық статистика, Алматы «Экономика»,

қосымша:

1 Бектаев Қ. Ықтималдықтар теориясы және математикалық статистика. Алматы: «Рауан»,


7. Бақылау:

1. Пирсонның Хи- квадрат критериі дегеніміз не?

2. Орайластық кестесiнiң қолдануы жолын атаңыз?

3. Сапалы белгілерді талдау қалай жүргізіледі?


2.1.Тақырыбы: Дисперсиялық талдау. Дисперсиялық талдау көмегімен тексерілетін статистикалық жорамалдар. Жалпы, факторлы және қалдық дисперсиялар. Бірфакторлы дисперсиялық талдау әдісі. Фишердің F-критерийі.


2.Мақсаты:Дисперсиялық талдауды, статистикалық жорамалдарды,жалпы, факторлық және қалдық дисперсияларды оқып білу. Бірфакторлы дисперсиялық талдау әдісін, Фишердің F-критериін оқып білу.


3.Оқыту мақсаты:

Студент білуі және істей білуі керек:

  • бiр факторлы дисперсиялық талдау әдiсін;

  • жалпы дисперсияны есептеуді;

  • факторлы дисперсияны есептеуді;

  • қалдық дисперсияны есептеуді;

- бiр факторлы дисперсиялық талдау әдiсін;

- жалпы дисперсияның есептеуiн;

- факторлы дисперсияның есептеуiн;

- қалдық дисперсияның есептеуi;

- Фишердiң F критериін.


4.Тақырыптың негізгі сұрақтары:

1. Дисперсиялық талдаудың түрлерi.

2. Дисперсиялық талдауды қолдану аймағы.

3.Дисперсиялық талдау көмегiмен тексерiлетiн статистикалық жорамалдар.

4. Жалпы, факторлы және қалдықты дисперсиялар.

5. Дисперсиялық талдаудың түрлерi.

6. Дисперсиялық талдауды қолдану аймағы.

7. Дисперсиялық талдау көмегiмен тексерiлетiн статистикалық жорамалдар.


5.Білім берудің және оқыту әдістері: кіші топтарда жұмыс, ауызша сұрастыру.


6.Әдебиеттер:

Орыс тіліндегі

негізгі:

1.Применение методов статистического анализа (для изучения общественного здоровья и здравоохранения). Под редакцией чл.-корр. РАМН, проф. В.З. Кучеренко. Учебное пособие. – М., ГЭОТАР - Медиа, 2011.

2.В.И.Зайцев, В.Г.Лифляндский, В.И.Маринкин. Прикладная медицинская статистика. Учебное пособие.- С-Петербург, Фолиант, 2006.

3.Жидкова О.И. Медицинская статистика (конспект лекций). – М. «Эксмо»,

4. Савилов Е.Д., Мамонтова Л.М. и др. Применение статистических методов

в эпидемиологическом анализе. – М. «МЕД пресс-информ», 2004.

5. Герасимов Л.Н. Медицинская статистика. М, МИА,2007.

қосымша:

1.Жижин К.С. Медицинская статистика. – Высшая школа. Феникс. Ростов-

на-Дону, 2007.

2. Банержи А. Медицинская статистика понятным языком. М., Практическая

медицина, 2007.

3.Сергиенко В.И., Бондарева И.Б. «Математическая статистика в

клинических исследованиях». М., «ГЭОТАР - Медиа»,2006.

4.В.И.Юнкеров, С.Г. Григорьев. Математико-статистическая обработка данных медицинских исследований. С-П., 2002.

5.Гланц С. Медико-биологическая статистика – М.:Практика,1999.

6.Лукьянова Е.А. Медицинская статистика. – М: Изд. РУДН, 2002.

7.Реброва О.Ю. Статистический анализ медицинских данных. Применение

пакета прикладных программ STATISTICA. М, Медиа Сфера, 2002.

8.StatSoft, Inc.(2001). Электронный учебник по статистике. Москва.

9. StatSoft, WEB: // www.statsoft.ru./home/textbook/default.htm.

Қазақ тіліндегі

негізгі:

1. Ахметқазиев А.А., Кельтенова Р.Т. Математикалық статистика, Алматы «Экономика».

қосымша:

1 Бектаев Қ. Ықтималдықтар теориясы және математикалық статистика. Алматы: «Рауан».


7.Бақылау:

1.Дисперсиялық талдау қашан қолданылады?

2.Дисперсиялық талдаудың мәні неде?

3.Дисперсиялық талдаудың түрлерiн атаңыз?

4. Дисперсиялық талдау қашан қолданылады?

5. Дисперсиялық талдаудың мәні неде?

6. Дисперсиялық талдау түрлерiн атаңыз?


3.1.Тақырыбы: Регрессиялық талдау. Сызықты регрессияның параметрлерін ең кіші квадраттар әдісі бойынша бағалау. Сызықтық регрессияның таңдама теңдеуін құру. Регрессия теңдеуінің параметрлері маңыздылығы жөніндегі жорамалды тексеру.


2.Мақсаты: Регрессиялық талдаудың негізгі түсініктерін және есептерін, регрессия теңеуін,іріктеу бойынша теңеу параметрлерін бағалауды оқып білу.


3.Оқыту мақсаты:

Студент білуі және істей білуі керек:

  • регрессиялық талдаудың негiзгi түсініктерін және есептерін;

  • регрессияның теңеуін;

  • ең кiшi квадраттар әдiсiн.


4. Тақырыптың негізгі сұрақтары:

1. Регрессиялық талдаудың негiзгi түсініктері және есептері.

2. Таңдау бойынша регрессия теңдеуiнің параметрлерін бағалау.

3. Ең кiшi квадраттар әдiсi.


5. Білім берудің және оқыту әдістері: презентация, ауызша сұрастыру.


6. Әдебиеттер:

Орыс тіліндегі

негізгі:

1.Применение методов статистического анализа (для изучения общественного здоровья и здравоохранения). Под редакцией чл.-корр. РАМН, проф. В.З. Кучеренко. Учебное пособие. – М., ГЭОТАР - Медиа, 2011.

2.В.И.Зайцев, В.Г.Лифляндский, В.И.Маринкин. Прикладная медицинская статистика. Учебное пособие.- С-Петербург, Фолиант, 2006.

3.Жидкова О.И. Медицинская статистика (конспект лекций). – М. «Эксмо»,

4. Савилов Е.Д., Мамонтова Л.М. и др. Применение статистических методов

в эпидемиологическом анализе. – М. «МЕД пресс-информ», 2004.

5. Герасимов Л.Н. Медицинская статистика. М, МИА,2007.

қосымша:

1.Жижин К.С. Медицинская статистика. – Высшая школа. Феникс. Ростов-

на-Дону, 2007.

2. Банержи А. Медицинская статистика понятным языком. М., Практическая

медицина, 2007.

3.Сергиенко В.И., Бондарева И.Б. «Математическая статистика в

клинических исследованиях». М., «ГЭОТАР - Медиа»,2006.

4.В.И.Юнкеров, С.Г. Григорьев. Математико-статистическая обработка данных медицинских исследований. С-П., 2002.

5.Гланц С. Медико-биологическая статистика – М.:Практика,1999.

6.Лукьянова Е.А. Медицинская статистика. – М: Изд. РУДН, 2002.

7.Реброва О.Ю. Статистический анализ медицинских данных. Применение

пакета прикладных программ STATISTICA. М, Медиа Сфера, 2002.

8.StatSoft, Inc.(2001). Электронный учебник по статистике. Москва.

9. StatSoft, WEB: // www.statsoft.ru./home/textbook/default.htm.

Қазақ тіліндегі

негізгі:

1. Ахметқазиев А.А., Кельтенова Р.Т. Математикалық статистика, Алматы «Экономика»,

қосымша:

1 Бектаев Қ. Ықтималдықтар теориясы және математикалық статистика. Алматы: «Рауан»,


7.Бақылау:

1.Регрессиялық талдау дегеніміз не?

2.Регрессия теңдеуi қашан қолданылады?

3.Регрессиялық талдаудың негiзгi есептерін атаңыз?


4.1.Тақырыбы: Корреляциялық талдау. Сызықты корреляция. Пирсонның корреляцияслық коэффициентi. Параметрлер арасындағы байланыстың күші және сипаты.

2.Мақсаты: Негiзгi ұғымдар және корреляциялық талдаудың негізгі есептерін түсініктерін және есептерін, Пирсон корреляциясының коэффициентiн және оның қасиетін оқып білу.


3. Оқыту мақсаты:

Студент білуі және істей білуі керек:

- корреляциалық талдаудың негізгі түсініктерін және есептерін.

- Пирсон корреляциясының коэффициентi және оның қасиеттерін.

- Спирменнiң рангілік әдiсiн.


4. Тақырыптың негізгі сұрақтары:

1. Статистикалық жиынтықтың қасиетi.

2. Корреляцияның түрлерi.


5. Білім берудің және оқыту әдістері: жұптасып жүмыс істеу, ауызша сұрастыру.


6. Әдебиеттер:

Орыс тіліндегі

негізгі:

1.Применение методов статистического анализа (для изучения общественного здоровья и здравоохранения). Под редакцией чл.-корр. РАМН, проф. В.З. Кучеренко. Учебное пособие. – М., ГЭОТАР - Медиа, 2011.

2.В.И.Зайцев, В.Г.Лифляндский, В.И.Маринкин. Прикладная медицинская статистика. Учебное пособие.- С-Петербург, Фолиант, 2006.

3.Жидкова О.И. Медицинская статистика (конспект лекций). – М. «Эксмо»,

4. Савилов Е.Д., Мамонтова Л.М. и др. Применение статистических методов

в эпидемиологическом анализе. – М. «МЕД пресс-информ», 2004.

5. Герасимов Л.Н. Медицинская статистика. М, МИА,2007.

қосымша:

1.Жижин К.С. Медицинская статистика. – Высшая школа. Феникс. Ростов-

на-Дону, 2007.

2. Банержи А. Медицинская статистика понятным языком. М., Практическая

медицина, 2007.

3.Сергиенко В.И., Бондарева И.Б. «Математическая статистика в

клинических исследованиях». М., «ГЭОТАР - Медиа»,2006.

4.В.И.Юнкеров, С.Г. Григорьев. Математико-статистическая обработка данных медицинских исследований. С-П., 2002.

5.Гланц С. Медико-биологическая статистика – М.:Практика,1999.

6.Лукьянова Е.А. Медицинская статистика. – М: Изд. РУДН, 2002.

7.Реброва О.Ю. Статистический анализ медицинских данных. Применение

пакета прикладных программ STATISTICA. М, Медиа Сфера, 2002.

8.StatSoft, Inc.(2001). Электронный учебник по статистике. Москва.

9. StatSoft, WEB: // www.statsoft.ru./home/textbook/default.htm.

Қазақ тіліндегі

негізгі:

1. Ахметқазиев А.А., Кельтенова Р.Т. Математикалық статистика, Алматы «Экономика»,

қосымша:

1 Бектаев Қ. Ықтималдықтар теориясы және математикалық статистика. Алматы: «Рауан»,


7.Бақылау:

1. Корреляция коэффициентi қандай мағынаны бiлдiредi?

2. Пирсонның корреляциялық коэффициентiнiң қасиетiн атаңыз?


Оңтүстік Қазақстан Мемлекеттік Фармацевтика Академиясы


«Қоғамдық денсаулықты сақтау-2»

кафедрасы


ДӘРІС КЕШЕНІ


«Биостатистика» пәні бойынша


­­­­­­­­­­5В110400 - «Медициналық-профилактикалық іс» мамандығына арналған





Шымкент-2013 ж .


Дәріс жинағы кафедра мәжілісінде талқыланып, бекітілген.

Хаттама № ______________2013ж.


Кафедра меңгерушісі,

м.ғ.д., профессор.м.а: А.М.Жақсыбергенов.






1.1.1.Тақырыбы: Кіріспе. Биостатистика негіздері. Таңдама тәсіл.

Биостатистиканың пәні мен міндеттері. Ф. Гальтон, Р.Фишер және К.Пронның биометриканың дамуындағы рөлдері. Биостатистиканың нысандары, мақсаттары мен міндеттері. Медициналық - биологиялық зерттеулерде қолданылатын өлшеу шкалаларының негізгі түрлері. Сандық және сапалық деректер. Бас жиынтық және таңдама. Таңдаманың репрезентативтілігі. Таңдаманың статистикалық таралуы және оның сандық сипаттамалары. Қалыпты таралу және оның параметрлері. Бас жиынтық параметрлерінің нүктелік және аралық бағалары.


2.Мақсаты: Студенттерді биостатистика ғылымымен таныстыру. Биостатистика нысандарын, пәнін және міндеттерін оқып білу. Бас жиынтық және таңдаманы,таңдаманың репрезентативтілігін, таңдамалы және қалыпты бөліну, оның параметрлерін меңгерту.


3.Дәріс тезистері:

Статистика-қоғамдық құбылыстардың саны мен сапасын зерттейтін ғылым. Биологиялық статистика- медицинамен, гигиенамен,қоғамдық денсаулық мәселелерді зерттейді.

Биологиялық статистика келесі сұрақтарды қамтиды:

  1. Тұрғындардың денсаулық топтары мен табиғи қозғалыс,өлім, туу, дене дамуы, орташа өмір сүру ұзақтығы, әртүрлі аурулардың таралуы.

  2. Қоршаған орта факторларына байланысты тұрғындардың аурушаңдығы мен өлім көрсеткіштерін зерттеу арқылы сауықтыру шараларын өңдеу

  3. Емдік-профилактикалық және санитарлық –эпидемиологиялық мекемелердің жұмыстарының, кадрлар туралы сандық мәліметтерін жинақтау және зерттеу, профилактикалық және емдік-сауықтыру шараларын жоспарлау, жүйенің жетілдіру және осы мекемелердің жұмысын талдау.

  4. Ауруларды алдын алу және емдеу тәжірибесін бағалау

  5. Клиникалық –зертханалық , клиникалық және санитарлық-эпидемиологиялық зерттеулер жүргізуді жоспарлау, ұйымдастыру, өткізуге көмектесу, ағзадағы жүретін процесстердің қоршаған ортамен байланысын анықтау.

  6. Алынған нәтижелердің шынайылығын анықтау, алдын алу мен емдеудің әдістерімен жолдарының тиімділігін анықтау.

Бақылау нысаны—дегеніміз бірнеше заттардан немесе құбылыстардан тұратын статистикалық жиынтық

Бақылау бірлігі- бөлек тіркеуге жататын статистикалық жиынтықтың құрамдас бөлігі.Белгілерді тіркеуге арнайы бланкілер өңдейді, олар бақылау бірлігін сипаттайтын белгілер ден тұру керек.

Статистикалық зерттеулердің сатылары:

А) бақылау(зерттелетін белгілердің, құбылыстардың тіркеуді ұйымдастыру, жиналған материалдарды тексеру)

Б) статистикалық жұптау және жинақтау

В) есптік өңдеу

Г)талдау (салыстырмалы шамалардың шынайылығын анықтау,өзара салыстыру,обьективті выводтарды тұжырымдау, зерттеулердің ғылыми, тәжірибелік, ұйымдастырушылық нәтижелер)

Д) мәліметтерді рәсімдеу.

Статистикалық бақылаудың ұйымдастырушылық жоспары:

Бұл жоспарда кім, қайда бақылауды жүргізетіні белгіленеді, орындаушылардың нақты саны және құрамы белгіленеді, олардың арасындағы аймақты бөлу, нақты мерзімді, дұрыс тіркеуді жүргізу дағдыларын үйрету, сұрастыруды жүргізу, жауаптарды жазуды дұрыс жүргізуді үйрету.

Үлкен сандар Заңы

Улкен жаппай бақылауларда біртектес құбылыстардың өте көп саны болған жағдайда кездесетін кездейсоқ ауытқулар өшіп кетеді.

Болуы мүмкін қателер

Статистикалық бақылау жүргізгендегі және ұйымдастырғандағы қателер

тіркеудегі кездейсоқ

I II репрезентативтілік жүйелі


Дәрілік заттарды істеудің күрделі процессінде математикалық статистиканы қолданбайтын бірде-бір аспектісі жоқ: бірінші этаптан бастап берілген биологиялық активтіліктің спектірін табуға химиялық элементтерді жинақтау процедурасынан бастап тіркеуге алынған препараттың сатылу болжамдауды жүргізуге дейін қолданады. Қазіргі уақытта клиникалық зерттеулерді жоспарлау және нәтижелерін талдау жүргізуге маман-статисттің қатысуы кең қолданылып жүрген тәжірибе. Бұл жағдай да жобаны түгелімен талқылауда статисттің алатын орны бөлекше. Математикалық статистика клиникалық зерттеулерді жүргізгенде мақсаттарын тұжырымдауға, дизайн таңдауға, рандомизация әдістерін таңдауға, статистикалық қорытынды жасауға жеткілікті пациенттердің санын анықтауға, алынған нәтижелерді талдау жүргізуге көмектеседі. Статистикалық әдістерді қолдану бұл формалды процедура емес, бұл творчестволық ізденіс. Сол себепті әрбір творчестволық ізденіс , оның ішінде зерттеуді жоспарлау,алынған нәтижелерді интерпретациялау математика саласындағы терең білімді қажет етеді. Клини калық зерттеулердің нәтижелерін статитикалық бағалау емдеу тәсілінің пайдасына шешуге көмектеседі. Тәжірибеде статистикалық талдауды медиктер немесе мәліметтерді жинақтап болған соң талдауды медициналық кіспеге қатысы жоқ математиктерге жүктеледі. Сонымен қатар зерттеулердің жоспарлауына керекті көңіл бөлінбейді, нәтижесінде ақпаратты жинақтау кезеңі біткен жағдайда статистикалық тесттерді қолданған жағдайда жинақталған мәліметтер салыстырылып жатқан салыстырмалы емдеу әдістерінің артықшылығын анықтау қиындық тудырады. Мұндай жағдайда клиникалық зерттеу саласында қолданылатын талдаудың күрделі математикалық статистиканың әдістері дұрыс жоспарланбаған клиникалық зерттеулерде дұрыс нәтижелерін бермейді.

Бас жиынтық дегеніміз (англ. population) - барлық бірліктер жиынтығы, соларды зерттеу арқылы нақты зерттелетін мәселе бойынша ғалым қорытынды жасайды. Басты жиынтықтың құрамы зерттеудің мақсатына байланысты болады. Кейде бас жиынтық дегеніміз- нақты бір аумақтың тұрғындары болады.( мысалы кандидатқа потенциальды сайлаушылардың қарым қатынасы) жиірек зерттеу обьектісін анықтайтын бірнеше критерийлер белгіленеді.

Таңдамалы жиынтық дегеніміз бұл бас жиынтықтың таңдалып алынған бір бөлігі, ол бас жиынтыққа байланысты қорытынды жасауға көмектеседі. Таңдамалы әдіс арқылы бас жиынтыққа байланысты қорытынды жасауға алынған жиынтық репрезентативтілік қасиеті болу керек.

Таңдамалы жиынтық

Кластерлік: алынған бірлік бір топ адамдар болады, ол жекеше адамдар емес.

Ыңғайылығына байланысты : жиынтық қарапайым құралдар арқылы қалыптасады, ықтимал әдістемесін қолданбай жүргізіледі, ол көшедегі адамдарға зерттеулер жүргізу арқылы қорытынды жасау дұрыс емес, себебі қандай жүйелі қателер кездесетінін анықтау мүмкін емес

Стратифицирленген кездейсоқ бойынша компоненттерді салыстыра отырып, белгінің жалпы вариациясына факторлардың әсерін анықтауға болады. Таралу функциясы кездейсоқ шаманың ықтималдығын жан – жақты сипаттайды, бірақ таралу функциясын анықтау, зерттеулер мен есептеулерді қажет етеді.

Кездейсоқ шаманы (не кездейсоқ қатені) таралу функциясы арқылы сипаттау әдетте жаңадан жасалынған өлшемдер мен өлшем құралдарын зерттеу үшін қолданылады.

Ықтималдық ─ белгілі бір анықталған жағдайда қандай да бір кездейсоқ оқиғаның пайда болу дәрежесінің сандық сипаттамасы.

Ықтималдық теориясы- жаппай кездейсоқ құбылыстардың математикалық моделі.

Стьюдент критерийі-мәндердің қалыпты таралуымен олардың орташа мәнінің статистикалық мәнділігін анықтайды.

Параметрлік емес критерийлер кездейсоқ шаманың үлестіруі жайлы мәліметтерді қажет етпейді.

Ықтималдардың таралуы:

Қалыпты таралуы. Статистикада ең маңызды таралуы болып қалыпты таралу болып табылады.

Ол екі параметрлерімен анықталады орташа μ, дисперсия (σ2):

- колоколтәріздес

- симметриялық

- оңға жинақталады, егер орташа көбейгенде, солға егер орташа азайғанда.

Қосымша қасиеттер;

(μ - σ) и (μ + σ) равна 0,68;

(μ -1,96σ) и (μ +1,96σ) равна 0,95;

(μ - 2,58σ) и (μ + 2,58σ) равна 0,99.

Нүктелік бағалау- нақты сандарды бағалау. Мысалы орташа арифметикалық МО

Аралық бағалау- мәндерді аралық бағалау, соның ішінде зерттеуші берген ықтималдықта бағаланатын параметр шынайы мәні орналасады.

Аралық бағалаудағы интервал сенім интервалы деп аталады, ал зерттеушімен берілетін ықтималдық сенім ықтималдығы деп аталады. Тәжірибиеде статистикалық есептеулерде сенім ықтималдығының стандартты мәндері пайдаланады: 0,95, 0,98 и 0,99 (95%, 98% и 99%


4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар ұсынылады (презентация).


5. Әдебиет:

Қазақ тіліндегі

негізгі:

1. Ахметқазиев А.А., Кельтенова Р.Т. Математикалық статистика, Алматы «Экономика», 2002.

қосымша:

1 Бектаев Қ. Ықтималдықтар теориясы және математикалық статистика. Алматы: «Рауан», 1991.

Орыс тіліндегі

негізгі:

1.Применение методов статистического анализа (для изучения общественного здоровья и здравоохранения). Под редакцией чл.-корр. РАМН, проф. В.З. Кучеренко. Учебное пособие. – М., ГЭОТАР - Медиа, 2011.

2.В.И.Зайцев, В.Г.Лифляндский, В.И.Маринкин. Прикладная медицинская статистика. Учебное пособие.- С-Петербург, Фолиант, 2006.

  1. Жидкова О.И. Медицинская статистика (конспект лекций). – М. «Эксмо»,

2007.

4. Савилов Е.Д., Мамонтова Л.М. и др. Применение статистических методов

в эпидемиологическом анализе. – М. «МЕД пресс-информ», 2004.

5. Герасимов Л.Н. Медицинская статистика. М, МИА,2007.

қосымша:

  1. Жижин К.С. Медицинская статистика. – Высшая школа. Феникс. Ростов-

на-Дону, 2007.

  1. Банержи А. Медицинская статистика понятным языком. М., Практическая

медицина, 2007.

  1. Сергиенко В.И., Бондарева И.Б. «Математическая статистика в

клинических исследованиях». М., «ГЭОТАР - Медиа»,2006.

4.В.И.Юнкеров, С.Г. Григорьев. Математико-статистическая обработка данных медицинских исследований. С-П., 2002.

5. Гланц С. Медико-биологическая статистика – М.:Практика,1999.

6. Лукьянова Е.А. Медицинская статистика. – М: Изд. РУДН, 2002.

  1. Реброва О.Ю. Статистический анализ медицинских данных. Применение

пакета прикладных программ STATISTICA. М, Медиа Сфера, 2002.

  1. StatSoft, Inc.(2001). Электронный учебник по статистике. Москва.

  2. StatSoft, WEB: // www.statsoft.ru./home/textbook/default.htm.



6. Қорытынды сұрақтары (кері байланысы):

1. Биостатистика пәні нені зерттейді?

2. Биологиялық статистика қандай сұрақтарды қамтиды?

3.Статистикалық зерттеулердің қандай кезеңдерін білесіз?

4. Бас жиынтыққа анықтама беріңіз?

5. Таңдама дегеніміз не?

6. Репрезентативтілік дегеніміз не?


1.2.1.Тақырыбы: Статистикалық жорамалдарды тексеру теориясының негіздері. Параметрлік критерийлер. Биостатистикалық зерттеулерде қолданылатын статистикалық жорамалдар. Бірінші және екінші текті қателіктер. Мәнділік деңгейі. Критерий қуаттылығы. Статистикалық критерийлер. Қалыпты таралған жиынтықтардың параметрлері туралы жорамалдарды тексеру. Екі таңдаманы салыстырудың параметрлік критерийлері. Стьюденттiң t-критериі, оның қолданылу шекаралары.


2.Мақсаты: Статистикалық жорамалдарды тексеру теориясының негіздерін,параметрлік критерийлерді, статистикалық жорамалдарды білу. Статистикалық критерийлерді, қалыпты таралған жиынтықтардың параметрлері туралы жорамалдарды тексеруді, Стьюденттің t-критерийінің биомедициналық мәліметтерді талдауды оқып білу.


3. Дәріс тезистері: Параметрлік статистикалық критерийлер параметрлік емес критерийлерден айырмашылығы жиынтықтардың таралудағы формалардың,қасиеттерінің, сипатамасының жіберілетін мүмкіндіктер арқылы таңдамалыларды талдау жүргізуге мүмкіндік береді. Диперсионды талдау Стьюдент критерийлері бойынша қарапайым бағалау әдістеріне қарағанда бірнеше ерекшеліктері бар.

Диперсионды талдау қолданғанда бір экспериментте бірнеше факторлардың әсерін анықтауға болады. Нәтижесінде ұйымдасқан факторлардың әсерлер табиғаты туралы қосымша информация алуға болады.

Зерттеу нәтижелерін, диперсионды талдау үшін әр фактордың градациясы ескеріліп топтастыру керек. Мысалы, жасы және жұмыс стажы,ауру кезеңі және формасы.

Дисперсионды талдаудың дұрыс қолдануы дисперсионды комплекске алынған жиынтықтың қалыпта немесе қалыптыға жақын таралуын көрсетеді. Мұнда таңдаулы топтардың дисперсиясы бірдей немесе бір-бірімен ұқсас болуы тиіс.

Диперсионды талдау тәсілі статистикалық комплекстің оның құрамдас бөліктеріне жалпы дисперсияларға бөлінуіне негізденген. F-критерийі бойынша компоненттерді салыстыра отырып, белгінің жалпы вариациясына факторлардың әсерін анықтауға болады.

Бұл талдау бұрында медициналық зерттеулерде шамалы топтардың , белгілердің сандық сипатын, орта шамаларды және олардың дисперсиясын есептеуге қолданылған.

Диперсионды талдаудың ерекшеліктері және мүмкіндіктері:

  • Жеке зерттеулердің үлкен емес серияларының анализін болжайды.

  • Экперименттің дұрыс жоспарлауын талап етеді.

  • әсер күшін өлшеуге, олардың дұрыстығын анықтауға, жеке орталардың әртүрлігін бағалауға мүмкіндік береді.

  • Зерттеудің соңғы нәтижесіне бірнеше факторлардың әсерін, олардың әрбірінің орнын және бір-бірімен қарым-қатынасын зерттеуге мүмкіндік береді.

  • Денсаулық сақтау саласында, гигиенада, экспериментальды және клиникалық медицинада,физиологияда,фармакологияда,токсикологияда және т.б. медицина салаларында қолдануға болады.

Диперсионды талдаудың негізгі идеясы келесі. Егер белгілі бір белгіге (Х) бірнеше факторлар (Ғ123....Ғn) әсер етіп, және әр фактор m рет болса, онда n х m зерттелетін мағына шығады. Жалпы дисперсиядан Су зерттелетін факторлардың әсерінен пайда болған дисперсияны Сх, және кездейсоқ себептерден пайда боладын, қалдық дисперсияны Сz бөліп алуға болады. Сх және Сz салыстыра отырып, зерттелетін фактордың белгінің үлкендігіне әсерін анықтауға болады. Одан кейін факторды зерттеу, зерттелетін белгінің орта мағыналарын, әрбір факторлардың әсерін салыстыра отырып есептейді.

Мысалы, егер басқарылатын фактор (дәрілік препарат дозасы) нәтижелі белгіге (холестерин деңгейі) әсер ететін болса, онда ол бір-бірінен ерекшеленетін топтық орталардың үлкендігіне әсер етеді. Сонын нәтижесінде, мұнда басқарылатын фактор әсерінен топтық орталардың ауытқуы пайда болады.

Плохинский диперсионды талдауды зерттей отырып, факторлық белгіге байланысты айырмашылықты – топ аралық, ал факторлық белгілер тобының варианттар айырмашылығын – топ ішілік деп атады. Егер топ аралық вариация топ ішілік вариациядан күштірек болса, онда зерттелетін фактор анықталатын көрсеткішке әсер етеді. Егер топ ішілік вариациялар күштірек болса, онда зерттелетін фактор, арнайы ұйымдастырылған, ешқандай әсері жоқ.

Диперсионды талдау тәсілі әр фактордың әсеріне байланысты саны бірдей немесе бірдей емес зерттеулердің бірнеше фактор әсерін зерттеуге мүмкіндік береді. Осыған байланысты бір факторлы, екі факторлы, көп факторлы (3 және жоғары), және біркелкі немесе біркелкі емес статистикалық комплекстерді ажыратады.

Бірінші текті қате – дұрыс болжам қабылданбайды. Бірінші текті қатенің ықтималдығын мәнді деңгейі деп аталады. Бұл параметрді «альфа» деп белгіленеді. Биологияда және медицинада мән деңгейі 0,05 жоғары емес деп қабылдайды.Бұл дегеніміз 100 жағдайда 5 жағдайда қате жіберу қауіпі бар деген сөз.

Екінші текті қате – дұрыс емес болжам қабылданады. Екінші текті қатенің мәнін «бета» белгісімен белгілейді.

Стьюдент критерийі – статистикалық тесттердің жалпы атауы,, сонда статистика критерийі Стьюдент таралуымен сипатталады.Т- критерий жиі орта шамалардың екі таңдамалардағы теңдікті тексеруде қолданады. Нөлдік жорамал орташа шамаларды теңдігін көрсетеді. Ғылыми-техникалық бағдарлама-тапсырыс берушімен зерттеуші арасындағы келісім-шарт негізіндегі нақты ғылыми зерттеулер.

Сынақтан өтіп жатқан адамның талап етуі бойынша кез келген кезеңде және оның өміріне, денсаулығына қатер төнген жағдайда тәжірибе жасау тоқтатылады.

Профилактикалық емдеу ұйымдары профилактиканың, диагностиканың, емдеудің тәжірибе жасау арқылы қуатталған әдістерін Қазақстан Республикасының азаматтарының денсаулығын сақтау саласында басшылықты жүзеге асыратын уәкілді орталық атқарушы органының арнайы рұқсаты бойынша қолдылады.

Клиникалық және медициналық –биологиялық тәжірибе жасау диагностиканың, емдеудің қолдану тәртібін Қазақстан Республикасының азаматтарының денсаулығын сақтау саласында басшылықты жүзеге асыратын уәкілді орталық атқарушы органы белгілейді
1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   12

Похожие:

«Қоғамдық денсаулықты сақтау 2» кафедрасы «бекітемін» Оқу-әдістемелік және тәрбие icon«№2 қоғамдық денсаулықты сақтау» кафедрасы
Жұмыс бағдарламасы типтік оқу бағдарламасына және мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандартына сай 29. 04. 2009 ж 051102 "Қоғамдық...
«Қоғамдық денсаулықты сақтау 2» кафедрасы «бекітемін» Оқу-әдістемелік және тәрбие iconФармацевтика Академиясы «№2 қоғамдық денсаулықты сақтау» кафедрасы
Жұмыс бағдарламасы маркетинг және менеджмент негіздері бойынша типтік оқу бағдарламасына негізделіп дайындалған. 26. 10. 2011 ж
«Қоғамдық денсаулықты сақтау 2» кафедрасы «бекітемін» Оқу-әдістемелік және тәрбие iconҚоғамдық денсаулық сақтау Кафедрасы
Мақсаты: Денсаулықты және оның компоненттерін елдің әлеуметтік-экономикалық дамуының маңызды ресурсы ретінде жан-жақты зерттеу
«Қоғамдық денсаулықты сақтау 2» кафедрасы «бекітемін» Оқу-әдістемелік және тәрбие iconОҚмфа теориялық пәндер әдістемелік кеңеспен қабылданды(циклдік әдістемелік кеңес)
Жұмыс бағдарламасы «№2 қоғамдық денсаулықты сақтау» кафедрасының мәжілісінде талқыланды
«Қоғамдық денсаулықты сақтау 2» кафедрасы «бекітемін» Оқу-әдістемелік және тәрбие iconФармацевтика Академиясы «№2 қоғамдық денсаулықты сақтау»
Жұмыс бағдарламасы «Қоғамдық денсаулық сақтау» мамандығына ҚР 2006 жылғы мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандарты негізінде...
«Қоғамдық денсаулықты сақтау 2» кафедрасы «бекітемін» Оқу-әдістемелік және тәрбие iconПән коды: Мiс 2210 Мамандық : 5В110200 «Қоғамдық денсаулық сақтау»
Биохимия, биология және микробиология кафедрасы оқу бағдарламасы «Қоғамдық денсаулық сақтау» мамандығы – 5В110200 негізінен құрастырылып,...
«Қоғамдық денсаулықты сақтау 2» кафедрасы «бекітемін» Оқу-әдістемелік және тәрбие iconКурсы және оқу семестрі 3 курс, 5 Семей 2013
Силлабус қоғамдық денсаулық сақтау пәніне арналған жұмыс бағдарламасы негізінде 5В110200 – «Қоғамдық денсаулық сақтау» мамандығы...
«Қоғамдық денсаулықты сақтау 2» кафедрасы «бекітемін» Оқу-әдістемелік және тәрбие iconМетодические указания Қазақстан Республикасының білім және ғылым министрлігі С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті Психология және педагогика кафедрасы
Педагогика – адам тәрбиесі туралы ѓылым. Тәрбие қоғамдық ғылым, қоғамдық қызмет ретінде. Тәрбие тарихи және негізгі сипаты, оның...
«Қоғамдық денсаулықты сақтау 2» кафедрасы «бекітемін» Оқу-әдістемелік және тәрбие iconПатофизиология кафедрасы «ҚОҒамдық денсаулық сақтау» мамандығЫ Үшін силлабус патологиялық физиология кафедрасы
Д. А., Баймұханова Д. М., оқытушылар Мырзағұлова С. Е., Төлепбергенова М. Ж. дайындады. Қазмма оқу-әдістемелік секциясы жоғары және...
«Қоғамдық денсаулықты сақтау 2» кафедрасы «бекітемін» Оқу-әдістемелік және тәрбие icon«Бекітемін» Оқу-әдістемелік жұмысы және тәрбие ісі жөніндегі проректоры Анартаева М.Ұ
Жұмыс бағдарламасы биохимия, биология және микробиология кафедрасында типтік оқу бағдарламасына сәйкес құрастырылды
Разместите кнопку на своём сайте:
Документы


База данных защищена авторским правом ©kzdocs.docdat.com 2012
обратиться к администрации
Документы
Главная страница