«Филология және психология» факультеті «Тілдер» кафедрасы «Шетел әдебиеті» пәнінен




Название«Филология және психология» факультеті «Тілдер» кафедрасы «Шетел әдебиеті» пәнінен
страница4/18
Дата конвертации13.02.2016
Размер2.05 Mb.
ТипДокументы
источникhttp://89.218.153.154:280/CDO/Sillabus/KT/Baibolova.ShAd.doc
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   18




  1. ЛЕКЦИЯ САБАҚТАРЫ


1- лекция. Тақырыбы: Ежелгі дәуірдегі (антикалық) әдебиет.

Жоспары:

1.Архаикалық кезең 7-8 ғасыр аралығы

2.Гомерлік эпос

Лекция мақсаты: Әдебиетке дейінгі кезең. Антикалық дәуір әдебиетінің өзіндік өрлеу даму сатылары болды.

1-сатыда Классикалық дәуірге дейін әдебиет, б.э.д. 1мың жылды қамтиды. VI б.з.д. батырла жайлы поэмалар жазылған. (Гомердің «Илиада» және «Одиссея» поэмалары).

2-сатыда VII-IV ғ. (б.з.д.) қамтиды. Бұл – классикалық әдебиет деп аталады. Бұл кезеңде драмаға бай әдеби шығармалар пайда болды.

3-сатыда Илминистік дәуір әдебиет антикалық әдебиет соңы б.з.д. IIIғ. Б.з. Vғ. қамтиды.

Шығыс жерорта теңізінің маңындағы грек тайпалары, олардың көші – қон (миграция) жағдайларының негізгі кезеңдерін және грек әдебиетінде болып өткен уақиғаларды,

Гомердің «Илиада» және «Одиссея» поэмаларын талдау жасау, ондағы дидактикалық сарынды көрсету.

Лекция мәтіні:

1.Архаикалық кезең 7-8 ғасыр аралығы

Мифология – туыстық қатынас формациясының методологиясы болып табылады.

Антикалық әдебиет 1200 жылдай уақытты қамтыған. Алғашқы материалистік ілімдер Кіші Азиядағы сол кездегі ең ірі қала Мемлекетте туды. Б.э.дейінгі VII ғасырдың аяғына дейін мұнда ірі ойшыл – Фалес, Анаксимандар жәнеАнаксимен өмір сүрді.

Ежелгі грек әдебиеті ескерткіштері б.з.д. VIII ғ. мен IIIғ. Алып жатыр. Б.з.д. Vғ. Антикалық грек әдебиетінің соңы деп есептеледі.

Антикалық дәуір әдебиетінің өзіндік өрлеу даму сатылары болды.

1-сатыда Классикалық дәуірге дейін әдебиет, б.э.д. 1мың жылды қамтиды. VI б.з.д. батырла жайлы поэмалар жазылған. (Гомердің «Илиада» және «Одиссея» поэмалары).

2-сатыда VII-IV ғ. (б.з.д.) қамтиды. Бұл – классикалық әдебиет деп аталады. Бұл кезеңде драмаға бай әдеби шығармалар пайда болды.

3-сатыда Илминистік дәуір әдебиет антикалық әдебиет соңы б.з.д. IIIғ. Б.з. Vғ. қамтиды.

Мифология сатылары.

  1. Анимизм мұндағы құдайлардың фетешизм дәуірінен ерекшелігі – киімде болады. Ежелгі анимистік аңыздарда гректер Мемсо жайлы аңызды жатқызады. Сонымен қатар Эриний құдай жайлы аңыз да жатқызамын. Эриний Итбасты, болып келген құдай кейіпінде болып келеді. Ехидна және Тифон атты жерді қорғаушы құдайлардан Орф атты 50 басты ит туылады.

Ехидна Кемер атты әйел аналар жайлы аңыз матриархат кезде пайда болған.

В) Ерте классика Матриархат дәуірінен патшалық дәуіріне өту кезеңі. Бұл кезде қаһармандар жайлы, Классикалық Мифология жайлы аңыздар пайда болды. Бұл кезден аңыздар Зевс және Омилеһ құдайлар жөнінде болады.

Г) Кеш ерлік.

Ежелгі дәуірдегі әдебиеттерде құдайлардан басқа да, батырла туралы да Мифтер болған.

Мысалы: Афинаның жас батыры ержүрек Гезей туған қаласын шапқыншы жаудан қорғап адам жегіш тажал Митаврды жеңді. Өз жұртына бостандық, азаттықты алып берді. Ал Француз әншісі Орфей Француздардың мақтанышысы еді. Аргоновтардың батыры Персей бір қарасымен адамдарды тасқа айналдырған.

Ежелгі грек тарихында тарихи Оқиғалардың бірі Троя Сұрапылы. Бұл тарихи оқиғалардың идеясы ежелгі гректер өз ата-бабасының жері, мекені үшін күндіз күлкіден, түнде ұйқыдан қалып ат үстінде ұстасқан. Күндік қаны тамған алақандай жері үшін қиямет қан төгіске барып отырды.

Ежелгі дәуір әдебиетінде Пушкиннің өлеңдерін тіпті Крыловтың мысалдарында Эллада мифтерінде кездестіреміз.

Антик дүниесі ғылымының барлық жетістіктері бойына сіңіре білген Аристотельдің дүние көз қарасына терең мазмұнды материалистік және диалектикалық идеялармен қатар, идеялизмнің де элементтерін кездестіруге болады.

Фалес (625-547 жж. шамасы) дүниенің бәрі судан пайда болады және суға айналады деген пікірді ұсынды. Су, оның ойынша, барлық заттардың табиғи негізі, барлық өзгерістер мен құбылыстардың иесі болып табылады. Суды дүниедегі барлық нәрселердің "алғашқы мәні", "бастамасы" дед қарастыру, қазіргі біздің түсінігіміз тұрғысынан алғанда, тұрпайы, аса қарапайым болғанымен, бірақ тарихи тұрғыдан алғанда Фалестің бұл ойын революциялық идея деуге болады, өйткені "бәрі пайда болады" деген пікір бұған дейін үстем болып келген "олимпиялық құдайларды жоққа шығару", яғни сайып келгенде, мифологиялық ойлаудың терістігін көрсету, сөйггіп дүниені табиғи тұрғыдан түсіндіру болып табылады

Фалестің шәкірті Анаксимандр (б.э. дейінгі 610-547 жж. шамасы) өзінің көп жылдық ізденістерінің нәтижесін "Табиғат туралы" шығармасында баяндап берді. Фалес сияқты, Анаксимандр да философияның негізгі мәселесін материалистік тұрғыдан шешті, дүниенің алғашқы негіз бастамасы "апейрон" деген айқынсыз, бейнесіз бір зат (апейрон - шексіз деген ұғымды білдіреді) деп санады. Бұл пікір материяны қазіргіше түсінуге жақын

2.Грек тарихшысы Геродоттың өмірі жайындағы мәліметтер мардымсыз ғалымдардың дәлелі жорамалдауына ол пелонен соғысы басталғанкезде 53жаста болған Геродот Галикарнасс деп аталатын қалада өмірге келді. Ол жастайынан саясатқа арласады. Әкесі Ликс өз заманының белгілі адамдарының бірі болған. Паниасид атты атасы атақты жырау екен. Соған қарағанда әдебиетті қастерлеу тарихшының әулеті үшін үлкен дәстүр болған Геродот бала кезінен әрнені көруге, тануға аса құмар болды. Оның бүкіл өмірі саяхат жасаумен, сан түрлі ел мен алуан түрлі жерді көрумен өтті. Ол Ливиядан Вавилонға, Ассирия әсіресе Египетте көргендері оны қатты таң қалдырды. Геродот әйгілі шешені Цицирон берген тарихтың атасы деген атақ Геродоттың бүкіл еңбегін дәл бағалаған дәреже болып шықты. Оны тарихтанудың Гомері деп те бағалады.

Геродоттың дәл қандай жағдайда, қалай қайтыс болғандығы жайында дерек жоқ. Ресей скифиясына келетін болсақ Геродоттың айтуынша, бұл жер кең байтақ, тегіс және ормансыз жазық ьолған, Таварида мен Днепр сағасының аралығы орманды екен. Ол өзінің жерлестеріне бұл жерде қыс 8 айға созылатындығын, бұл мезгілді әуе ақ үлпілдекке, дем,ек қарға оранып жататындығын Азулы теңізінің қатып тұрғандары мұз үстінде шанамен жүретіндігін, тіпті мұздың қщалыңдығы сондай үстінде атты жауынгерлер шайқаса беретіндігін найзағай арқылы мен күн күркіреуі тек жаз айларында ғана байқалатындығын ғажаптана әңгімелейтін. Скифтербіздің отанымыздың тек оңтүстік елдерінғана алып жатсада, андрофагтар, меланхлендер және басқа солтүстік халықтары, Геордоттың айтуынша мүлдем тайпаға жатсада, гректер Христос туғанға дейін 350 жыл бұр өмір сүрген тарихшы.

Бақылау сұрақтары:

1.Ежелгі гректер рулық методология

2. Мифтік шығармашылық және мифология

3. Шығыс Жерорта теңізінің маңындағы грек тайпалары, олардың көші – қон /миграция/жағдайларының

негізгі кезеңдері

4. Антикалық шығармалардың орта ғасырдағы қолжазбалары

5. Антикалық әдебиеттің ерекшеліктері

6. Әдеби прозаның пайда болуы. /б.д.д. VІғ. екінші жартысы/

7. Мифология

8. Антикалық дәуір әдебиетінің өзіндік өрлеу, даму сатылары

9. Анимизм

10. Кеш ерлік

11. Ерте классика

2- лекция. Тақырыбы: Өте ежелгі замандық поэзияның басқа да түрлері

Жоспары:

1.Алғашқы қауымдық құрылыстың грек әлеміндегі ішкі өзгерістері.

2. Гректер тұрмысындағы сайыстардың орны мен маңызы.


Лекция мақсаты: Алғашқы қауымдық құрылыстың грек әлеміндегі ішкі өзгерістері. Эллегиялық, ямбылық, меликалық және эпиграматикалық поэзия, оның сақталуы мен жергілікті калорит туралы мәселелер халық әндерімен, әуезбен, ал кейбір, түрлерінің бимен байланыстарының сипаттарын негізгі өлшемдерін көрсету. Архилок (б.д.д. 7ғ. ортасы) Ақынның өз уақыты шындығымен байланысын және Элегия мен ямбының негізгі әуендері; Калин Эфенский және Тиртен (б.д.д. 7ғ.ортасы) шығармашылығындағы Отанды қорғауға шақыру сарыны бар элегиялар, өсиетнамалар мен нақылнамалар арнауларды осы заман мен байланыстара баяндау

Лекция мәтіні:

1.Алғашқы қауымдық құрылыстың грек әлеміндегі ішкі өзгерістері. Тектік – тұқымдық артықшылығы бар атақтылар арасындағы тартыс және олардың саяси, экономикалық, идеясы мәдени артықшылықтар үшін күресі.

Эллегиялық, ямбылық, меликалық және эпиграматикалық поэзия, оның сақталуы мен жергілікті калорит туралы мәселелер халық әндерімен, әуезбен, ал кейбір, түрлерінің бимен байланыстарының сипаттарын негізгі өлшемдерін көрсету. Поэзияның бұл түлерінің бәрі үшін „лирика“ терминінің тарихи шектеулігі және шарттылығы.

Архилок (б.д.д. 7ғ. ортасы) Ақынның өз уақыты шындығымен байланысы

Элегия мен ямбының негізгі әуендері; Калин Эфенский және Тиртен (б.д.д. 7ғ.ортасы) шығармашылығындағы Отанды қорғауға шақыру сарыны бар элегиялар, өсиетнамалар мен нақылнамалар арнаулар;

2. Меликалық поэзия Алкейдің өлеңдері – еркектің достық жырлары (аристократиялық гетерия) қарсыластарымен күресу тақырыбы жеңілістер, қуылу, үндеу – шақырулар т.б.

Сапороның өлеңдері (б.д.д. 600ж. ) - әйелдің достастық поэзиясы, оның халық мерекелерімен, үйлену салт – жоралғыларымен байланыстары. Стесихор –және батырлық – эпикалық тақырыптар; жекелік – хорлық орындаушылық триада (шумақ, антишумақ, эпод)

Ивик пен Анаркреонт (б.д.д. 7ғ.) махабаттық – сүйіспеншілік және үстелбасылық әуендер Анакреонт өлеңдеріндегі архаикалық өлеңдік поэтикалық стилдаің шарықтау шегі жеке бейнені ашу өнері, сезім мен нақты жағдайдың қарама- қарсы сипаты; махабатты суреттеу, оның жргізушілері мен бағытталған жері. Эллинистикалық және кенже ежелгілік анакреонтика, оның 18-19 ғ.ғ. әлемдік поэзияға әсері.


Бақылау сұрақтары:

1. Алғашқы қауымдық құрылыстың грек әлеміндегі ішкі өзгерістері.

2. Тектік – тұқымдық артықшылығы бар атақтылар арасындағы тартыс

3. Эллегиялық, ямбылық, меликалық және эпиграматикалық поэзия

4. Поэзияның бұл түлерінің бәрі үшін „лирика“ терминінің тарихи шектеулігі және

шарттылығы.

5. Архилок (б.д.д. 7ғ. ортасы) Ақынның өз уақыты шындығымен байланысы

6. Элегия мен ямбының негізгі әуендері; Калин Эфенский және Тиртен (б.д.д. 7ғ.ортасы) 7. Отанды қорғауға шақыру сарыны бар элегиялар, өсиетнамалар мен нақылнамалар

8. Меликалық поэзия Алкейдің өлеңдері – еркектің достық жырлары

9. Сапороның өлеңдері (б.д.д. 600ж. ) - әйелдің достастық поэзиясы

10. Халық мерекелерімен, үйлену салт – жоралғыларымен байланыстары.

11. Стесихор –және батырлық – эпикалық тақырыптар

12. Ивик пен Анаркреонт (б.д.д. 7ғ.) махабаттық – сүйіспеншілік

13. Анакреонт өлеңдеріндегі архаикалық өлеңдік поэтикалық стилдің шарықтау шегі

14. Эллинистикалық және кенже ежелгілік анакреонтика, оның 18-19 ғ.ғ. әлемдік поэзияға

әсері.


3-лекция. Тақырыбы: Классикалық кезең (5-6 ғасыр)

Жоспары:

1. Эсхил – «трагедия атасы», афиналық демократиялық ортаның ақыны.

2. Геродот грек тарихшысы, прозашысы

3. Демосфен (б.д.д.322-384 ж шамасы)- көрнекті мемлекет қайраткері және ұлы шешен.

Лекция мақсаты: Драма оның пайда болу тегі, негзгі түрлері (трагедия, сатира, драма, комедия) Арстотелдің драманың шығу тегі, даму туралы ойлары, Дифирамб және оның орындаушылары. Дионис культінің маңызы. Драмалық сайыстар. Афины театры, Хор және актерлер. Театрлық реквезит, декорациялар. Драманың құрылымы. Эсхил ежелгі драматург, трагедияның атасы б.э.д. 456 - 525ж. өмір сүрген. Софокл 120-дан астам трагедия жазған, оның бізге жеткені жетеу. Демосфеннің шешендік өнердегі негізгі көркемдік ерекшеліктерін саралай келе қазақтың шешендері Жиренше, Қарашаш және т.б. би – шешендермен салыстыра баяндау.

Лекция мәтіні

1.Драма жеке көркем жанр ретінде тек Грецияда б.э.д. VІ - ғ туындап олар трагедия және комедия. Грек әдебиетінің пайда болу себептерін оның ежелгі Грек қоғамындағы демократиялық цивилизациялық (өркениет) жоғары деңгейде болғанын байқаймыз. Грек әдебиеті туындыларының басты бұл ретінде дионистік рефрманы атауға болады.

Б.э.д 6 ғ . Грекияның барлық елдерінде дионистік мәдениет үлкен қызмет атқарды. Грекияның 3 ақыны – Эсхил, Софокл, Евипид, трагедигі.

Эсхилге дейінгі трагедияның бірде – бірі сақталмаған.

Эсхил ежелгі драматург, трагедияның атасы б.э.д. 456 - 525ж. өмір сүрген Атақты Афина отбасынан шыққан. Ол Аттикалық ортадағы элефсинде өлді. Эсхил грек, парсы соғысының ең шешуші кезңінде қатысқан. Эсхилдің Прометей туындысы трагедияға толы.

Грецияның ұлы трагедигі Софокл б.э.д 496 шамасында Афинаға жақын Калон қаласында дүниеге келді Дегенмен Софоклдің “Эдип” патша трагедиясында осы патшаның бейнесі ерекше көрініс табады.

Софокл 120-дан астам трагедия жазған. Оның бізге жеткені жетеу

  1. Аякс.

  2. Антигона.

  3. Эдип цар.

  4. Филактет.

  5. Калундағы эдип.

  6. Сатиралық драма.

  7. Следапит.

Софокл алғашқы трагедиядағы жеңісін Эсхилді “Триптал”деген трагедисымен алды. Бұл жеңіс Плутарх еңбегімен жеткен Софокл 20 рет 1ші орынды иеленіп ешуақта 3 ші орынға түсіп көрмеген Софоклдің ең мықты “Антигона” Антигонаның сюжеті мен мифологиялық тұрғысынан қарастырады.

Софокл драмалары мына бейнеде қойылады. Қахарман сахынадағы қатаң шешіммен шығады. Сол арқылы пьеса бағыты айқындалып отырады.

2. Грек тарихшысы Геродоттың өмірі жайындағы мәліметтер мардымсыз ғалымдардың дәлелі жорамалдауына ол пелонен соғысы басталғанкезде 53жаста болған Геродот Галикарнасс деп аталатын қалада өмірге келді. Ол жастайынан саясатқа арласады. Әкесі Ликс өз заманының белгілі адамдарының бірі болған. Паниасид атты атасы атақты жырау екен. Соған қарағанда әдебиетті қастерлеу тарихшының әулеті үшін үлкен дәстүр болған Геродот бала кезінен әрнені көруге, тануға аса құмар болды. Оның бүкіл өмірі саяхат жасаумен, сан түрлі ел мен алуан түрлі жерді көрумен өтті. Ол Ливиядан Вавилонға, Ассирия әсіресе Египетте көргендері оны қатты таң қалдырды. Геродот әйгілі шешені Цицирон берген тарихтың атасы деген атақ Геродоттың бүкіл еңбегін дәл бағалаған дәреже болып шықты. Оны тарихтанудың Гомері деп те бағалады.

Геродоттың дәл қандай жағдайда, қалай қайтыс болғандығы жайында дерек жоқ. Ресей скифиясына келетін болсақ Геродоттың айтуынша, бұл жер кең байтақ, тегіс және ормансыз жазық ьолған, Таварида мен Днепр сағасының аралығы орманды екен. Ол өзінің жерлестеріне бұл жерде қыс 8 айға созылатындығын, бұл мезгілді әуе ақ үлпілдекке, дем,ек қарға оранып жататындығын Азулы теңізінің қатып тұрғандары мұз үстінде шанамен жүретіндігін, тіпті мұздың қщалыңдығы сондай үстінде атты жауынгерлер шайқаса беретіндігін найзағай арқылы мен күн күркіреуі тек жаз айларында ғана байқалатындығын ғажаптана әңгімелейтін. Скифтербіздің отанымыздың тек оңтүстік елдерінғана алып жатсада, андрофагтар, меланхлендер және басқа солтүстік халықтары, Геордоттың айтуынша мүлдем тайпаға жатсада, гректер Христос туғанға дейін 350 жыл бұр өмір сүрген тарихшы.

3. Шешендік өнер қай ғасырда болса да халыққа, қалың көпшілікке әсер ететін оның санасын сезімін баурап, жігерін тасытатын қуатты құрал болып келген, ол өнер күні бүгінге дейін сол күшін, қасиетін жойған жоқ. Демек, халық алдында баяндама жасап, дәріс оқитын ғалым, жазушы жалпы әрбір білімді, мдениетті адам үшін, шешендік өнертуралы білімнің тарихымен танысып, теориясымен қарулану сте артық емес. Шешендік өнердің шығуы, қалыптасуы және даму белгілі шешендердің есімдерімен, олардың мазмұнды, маңызды сөздермен белгіленеді. Мәселен, ежелгі Грецияда, б. ж. санауымыздан арғы 500-300 жылдар аралығында атақты 10 шешен өмір сүрген. Лисий мен Исократтың, әсіресе Демосфеннің қызметтері мен шешендік шеберліктері ерекше аталады
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   18

Похожие:

«Филология және психология» факультеті «Тілдер» кафедрасы «Шетел әдебиеті» пәнінен icon«Филология және психология» факультеті «Тілдер» кафедрасы «ежелгі дәуір әдебиеті» пәнінен
Бекітілген Мемлекеттік жалпыға міндетті білім стандарты, мамандықтың типтік оқу жоспары және Қр бғМ 22. 06. 2006 жылғы №289 бұйрығымен...
«Филология және психология» факультеті «Тілдер» кафедрасы «Шетел әдебиеті» пәнінен icon«Сырдария» университеті «Филология және психология» факультеті «Тілдер» кафедрасы
«050117» «Қазақ тілі мен әдебиеті» мамандығының 4-курс студенттеріне 8 семестрлерде «Жалпы тіл білімі» пәніне оқу жоспарына сәйкес...
«Филология және психология» факультеті «Тілдер» кафедрасы «Шетел әдебиеті» пәнінен icon«сырдария» университеті «филология және психология» факультеті «тілдер» кафедрасы
Бекітілген Мемлекеттік жалпыға міндетті білім стандарты, мамандықтың типтік оқу жоспары және Қр бѓМ 11. 05. 2005 жылғы №289 бұйрығына...
«Филология және психология» факультеті «Тілдер» кафедрасы «Шетел әдебиеті» пәнінен icon«Филология және психология» факультеті «Педагогика және психология» кафедрасы “
Бекітілген Мемлекеттік жалпыға міндетті білім стандарты, мамандықтың типтік оқу жоспары және Қр бғМ
«Филология және психология» факультеті «Тілдер» кафедрасы «Шетел әдебиеті» пәнінен iconҚазақстан Республикасы Білім және Ғылым Министрлігі
...
«Филология және психология» факультеті «Тілдер» кафедрасы «Шетел әдебиеті» пәнінен iconҚ азақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі
«Шетел әдебиеті» пәнінен 050117 «Қазақ тілі мен әдебиеті» мамандығының сыртқы бөлім студенттеріне арналған пәнді оқыту бойынша
«Филология және психология» факультеті «Тілдер» кафедрасы «Шетел әдебиеті» пәнінен icon“Филология және психология” факультеті
Педагогика және психология” мамандығының 4-курс студенттеріне 8 семестрде “Этнопедагогика” пәніне типтік оқу жоспарына сәйкес 2-кредит...
«Филология және психология» факультеті «Тілдер» кафедрасы «Шетел әдебиеті» пәнінен iconҚ азақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі
«Шетел әдебиеті» пәнінен 050205 «Қазақ филологиясы» мамандығының студенттеріне арналған пәнді оқыту бойынша
«Филология және психология» факультеті «Тілдер» кафедрасы «Шетел әдебиеті» пәнінен iconМонография. Ш 26
С. Торайѓыров атындаѓы пму қазақ әдебиеті кафедрасы мен Л. Н. Гумилев атындағы ЕҰУ қазақ және шетел әдебиеті кафедрасында талқыланып,...
«Филология және психология» факультеті «Тілдер» кафедрасы «Шетел әдебиеті» пәнінен iconМүтәлиева Раушан Мамырқызы, ф.ғ. к., доцент
Пререквизиттер – ХІХ ғ. қазақ әдебиеті пәніне қажетті пәндер: шетел әдебиеті, түркі халықтары әдебиеті, орыс әдебиеті, әдебиеттануға...
Разместите кнопку на своём сайте:
Документы


База данных защищена авторским правом ©kzdocs.docdat.com 2012
обратиться к администрации
Документы
Главная страница