Лекциялар: 15 сағат




НазваниеЛекциялар: 15 сағат
страница8/13
Дата конвертации13.02.2016
Размер1.28 Mb.
ТипЛекция
источникhttp://89.218.153.154:280/CDO/Sillabus/Inf/Tursinov.ShemNeg.doc
1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   13
Лекцияның мәтіні

Компьютер қалай “ойлайды”

Контактсыз логикалық элементтер осы күнгі автоматик құрылғылар мен есептеу техникасының негіздері болып табылады. Есептеу техникасының өзін автоматик құрылғыларға жатқызса болады, бірақ олар адам ақылының жұмысын автоматтандырады.

Универсал ЭЕМ дер арифметикалық есептеу амалдарын орындауға керек еді. Бұл есептеу жылдамдықты асырумен шектелмеді. Егер қайсы бір мәселені шешуге бір неше жыл бір неше жұз адам сарыптаса бұл есеп шешілмейтін десе болады. Бір секундта бір неше миллион амалдарды орындайтын есептеу машинелерді қолданып мұндай есептерді қысқа уақытта шешуге болды. Бұл шаманың сапаға айналатын диалектикалық



10 сурет. Есептеу машинесінің жалпы блоктық схемасы


материализмдың қызық бір мысалы. ЭЕМ дердің дамуымен есептеу мәселелері екінші орынға өтіп оның міндеттері мен мүмкіндіктері кеңейіп баратыр. Мысал етіп түрлі ойын автоматтарын, шахмат ойнайтын программаларды келтірсе болады.

Ал қалай ЭЕМ ойлайды? Оның «электрондық» мыйы қандай құрылған?

10 суретте қарапайым ЭЕМ дың блоктық структурасы келтірілген, бірақ онда қазіргі заман ЭЕМ дерінің барлық негізгі туйіндері бар.

ЭЕМ дің көп функционалдық мүмкіншіліктерін анықтайтын орталық бөлімі болып арифметикалы- логикалық құрылғысы қызмет етеді. Осы блокта барлық негізгі арифметика-логикалық амалдар орындалып ЭЕМ ге берілген информация өңделеді.

Есте сақтайтын құрылғыда машине жүмыс істеуіне тиісті барлық информация сақталады, ол цифрлы, символдық, текстік көріністе болады. Информация арифметика амалдарын орындауға керек болған немесе арифметика-логикалық құрылғыдан (АЛҚ) алынған сандар, логикалық амалдар жәрдемінде информацияны өңдеу үшін символдар, адамның машине мен қарым-қатынас орындау үшін жұмсалатын трансляторлар және алгоритмик программалау тілдері болуы мүмкін.

Есте сақтайтын құрылғы өз кезінде машине жұмыс орындағанда өзгермейтін (ол машинені өшіргенде жоғалмайды) түрақты есте сақтайтын құрылғыдан (ТЕСҚ); уақтыншы аралық есептерді және бір рет қолданатын программаны сақтайтын оперативты есте сақтайтын құрылғыдан (ОЕСҚ), және өте ұлкен көлемге ие тысқы жадтан (ТЖ) құрастырылады. ТЖ дан информация алу уақты ОЕСҚ немесе ТЕСҚ ларға қарағанда аншама көп болады. Машине жұмыс кезінде ТЖ пен ОЕСҚ арасында тынымсыз информация алмасып түрады. ТЖ көбіне магниттық таспа немесе магниттық дискілер көрінісінде жасалады.

Информацияны машинеге енгізу керекті есептеу нәтижелерін шығару үшін енгізу-шығару құрылғысы қызмет етеді. Енгізілетін және шығарылатын информация цифрлы, символдық, текстылық және аналогты көринисте болуы мүмкін. Енгізу және шағару каналдар бір неше болуы мүмкін, олардың жұмыстарын тәртіпке келтіру үшін коммутаторлар қолданылады.

Ағымды информация мен есептер нәтижесі информацияны көрсететін құрылғы (ИКҚ) жәрдемінде амалға асырылады. ИКҚ оператордың машинемен қатынасын оңайлатады, диалогтық режимде, яғни сұрақ жауап жолымен информация алмасу ға мүмкіндік береді. ИКҚ жиі дисплей көрінісінде орындалады.

Басқару құрылғысы (БҚ) функционалдық блоктардық жұмыстарын уақыт бойынша реттейді, ал басқару пульты (БП) оператор мен машиненің барлық техник құрылғыларын бақару үшін жұмсалады.

Есептеу машинелерде басқа түрлі құрылғылар болуы мүмкін: графоқұрушылар, баспаға шығару шылар, дыбыс синтезаторлары, перцептрондар (бейнелерді тану үшін). Айрым блоктар бір неше болуы мүмкін: мысалы, АЛҚ, ИКҚ, айрым блоктар бірлескен болуы мүмкін: мысалы АЛҚ және ЖЖ. Бірнеше АЛҚ ның параллел жұмысы машине жұмыс жылдамдығын көтереді, ал бірнеше ИКҚ болуы ЭЕМ мен бір неше адам жұмыс істей алуға мүмкіндік жасайды.

Әр бір функционалдық блок өз кезегімен бір неше субблоктан жасалады. Әр бір субблок бөлімдерге ажырата алынатын элементар түйіндерден құрастырылады. Бірақ әр бір бөлудің шегі болуы керек. Қандайдыр ЭЕМ дің ең кіші элементтерінің жұмыстарын қамтамасыз ететін негізгі структуралық элементтер болуы керек, егер бөлуді жалғастырсақ радиодеталдер жиыны қалады: кедергілер, конденсаторлар, диодтар, p-n өтулер және олар негізіндегі структуралар.

Жоғарыда айтылғандай ЭЕМ негізгі құрылғысы АЛҚ болып табылады, онда мәселе шешілуіне байланысты программада көрсетілген арифметикалық және логикалық амалдар орындалады. ЭЕМ де барлық есептеулер екілік санақ жұйесінде атқарылады.

Казіргі кезенде кең таралған санақ жүйесі – бұл негізінде он цифр жататын ондық жүйе. Бұл дегеніміз қалаған сан 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 цифрлер жәрдемінде бейнеленеді, сонда 9 дан асқан сан 10 сандың дарежелерімен бейнеленеді, қалаған ондық сандар ондық цифрлердің он дәрежелер көбейтінділер суммасы көрінісінде, ал бір ден кіші болған сандар ондың теріс дәрежелер жәрдемімен бейнеленеді. Мысалы, 7934 сан мынадай жазылады:

7000(7×103) + 900(9×102) + 30(3×101) + 4(4×100).

Әр күнгі өмірде біз ондық жүйеге уйреніп кеткенбіз, оның ерекшілігін сезбеймізде оларды жоғарыдай көріністе бейнелеуне қажет сезбейміз.

ЭЕМ-де екілік санақ жүйеден пайдалану ыңғайлы. Ол қалаған санды бейнелеу үшін екі цифрды 0 және 1 жұмсайды. Бұл екі цифрды электрик сигналдар жәрдемінде амалға асыру өңайлығымен байланысты: мысалы, кернеудің кіші мәні 0 болса кернеудің үлкен мәні 1 ге сай келтіріледі.

Ондық сандарды компьютерге енгізгенде олар екілік сандарына айналдырылып кейінгі амалдар екілік сандар жүйесінде орындалады.

ЭЕМ дің дамыумен математиктер және инженерлер сондай математик әдістерін тапты сонда барлық математикалық амалдар: қосу, айыру, көбейту, бөлу, дәрежеге көтеру, түбір шығару – қосу амалымен алмастырылады. Сонымен казіргі кезеңдегі ЭЕМ арифметикалы логикалық құрылғы (АЛҚ) ларының ең көп элементтері болып екілік санақ жүйесінде қосу амалын орындайтын сумматорлар болады. Бір бірінен разрядтылығымен, жылдамдығымен, басқару жолдарымен, жад көлемдерімен ерекшелетін сумматорлар бар. Солардан біз ең қарапайым бір разрядтық жарты сумматор деп аталушысын қарап шығайық.

Бір разрядты жарты сумматор жұмыс принципымен танысу үшін екілік сандардың қосу ережелерін естейік. Егер екі ондық сандарын қосқанымызда 9 дан артық сан шықса сумманың кіші разряды осы разрядта қалып, жоғары разрядқа бір көшіріледі. Енді екілік жүйеде екі санды қосайық:





1

1






бірлерді жоғары разрядтарға көшіру






1

1

0




+







1

1







1

0

0

1





Екілік жүйеде жоғары разрядқа қосылатын 1 келіп шығады егер төменгі разрядта қосылу нәтижесінде 1 ден үлкен сан болса. Сонда бұл төмен разрядта 0 жазылып, ал 1 жоғары разрядқа көшіп сол разрядтағы сандарға қосылады.


8 лекция.

Тақырып: Бірразрядты жартысумматор.

Мақсаты: Процессордың негізі болған жартысумматордың логикалық элементтерден құрылуын және жұмыс орындауын көрсету.

Жоспар: 1. Жұмыс орындау кестесі.

2. Логикалық теңдеуі.

3. Схемасы.

4. Модель жасау.

Пайдаланатын әдебиеттер:

а) негізгі:

1. В.П. Леонтьев. Новейшая энциклопедия персонального

компьютера. ОЛМА-ПРЕСС. Москва 2004 г. стр.733

2. Энди Ратбон. Модернизация и ремонт ПК. Диалектика Москва-

Санкт-Петербрг-Киев 2003 г., стр. 370

3. Вычислительная техника и ее применение. Аппаратный состав

ЭВМ. Интегральные схемы логических операций. Москва,

«Знание», 1989 г. 48 с.

4. А.Г.Кушниренко, Г.В.Лебедев, Р.А.Сворень. Информатика

мен есептеуіш техника негіздері. Алматы, 1997 ж. 270 б. (172-

188 беттер)

б) қосымша

5. С.В. Симонович «Информатика - базовый курс», Санкт-Петербург

«Пресс», 2004 г.

6. П.Нортон "Архитектура персональных компьютеров фирмы IBM.

7. С.Симонович, Г.Евсеев, А.Алексеев. Специальная информатика,

учебное пособие. Москва 2002 г.

8. Комягин В.Б., Кобюцинский А.О. «Современный самоучитель

работы на компьютере», Москва 1997 г.

9. Н.Ермеков, М.Ермеков, С.Ноғайбаланова. Информатика. Алматы «Жазушы», 316 б.

10. М.К.Байжұманов, Л.Қ.Жапсарбаева. Информатика.Астана- 2004,

230 бет.

11. Е.Қ.Балапанов, Б.Б.Бөрібаев, А.Б.Дәулетқулов. Жаңа информация­

лық технологиялар: Информатикадан 30 сабақ. Алматы, ЖТИ,

2004, 409 б.
1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   13

Похожие:

Лекциялар: 15 сағат iconЛекциялар 15 сағат

Лекциялар: 15 сағат iconЛекциялар: 15 сағат
Студентке арналған ережелер
Лекциялар: 15 сағат iconЛекциялар 15 сағат
Бірінші проректор – оқу-әдiстемелiк жұмыс бойынша проректоры, э.ғ. к., профессор Бугубаева Р. О
Лекциялар: 15 сағат iconЛекциялар 15 сағат
Бірінші проректор – оқу-әдiстемелiк жұмыс бойынша проректоры, э.ғ. к., профессор Бугубаева Р. О
Лекциялар: 15 сағат iconЛекциялар: 15 сағат
Мемлекеттік тілдегі заң іс қағаздары бойынша 050301 “Заңтану” мамандығының студенттері үшін
Лекциялар: 15 сағат iconЛекциялар: 30 сағат
Халықаралық құқық” пәні бойынша 050115 “Құқық және экономика негіздері” мамандығының студенттері үшін
Лекциялар: 15 сағат iconЛекция 15 (сағат) Практикалық сабақ 30 (сағат) осөЖ 45 (сағат) СӨЖ 45 (сағат) Емтихан Сағат көлемі 135 Курс 3 Семестр 5 Астана 20 ж. Жұмыс бағдарламасы «Кәсіптік аурулар»

Лекциялар: 15 сағат iconЛекциялар курсы. Ред басқ. Қ. С. Қаражан. Алматы: nurpess, 2014. 168 б
Лекциялар курсы жоғары және орта арнайы оқу орындары, жалпы білім беретін мектептердің жоғары сынып оқушыларына арналған
Лекциялар: 15 сағат iconЛекциялар, сағат
Силлабус Қаржы, есеп және салық салу кафедрасында 050508,5В050800 – Есеп және аудит ҚР 08. 312 – 2006 мамандықтың мемлекттік білім...
Лекциялар: 15 сағат iconЛекциялар 15 сағат
«Металлургия», 6N0905 – «Кадастр», 6N0711 – «Геодезия және картография», 6N0731 – «бжд» 6N 0707 – «Тау-кен ісі», 6N0508 – «Есеп және...
Разместите кнопку на своём сайте:
Документы


База данных защищена авторским правом ©kzdocs.docdat.com 2012
обратиться к администрации
Документы
Главная страница