Учебник для взрослых




НазваниеУчебник для взрослых
страница1/21
Дата конвертации06.02.2016
Размер2.13 Mb.
ТипУчебник
источникhttp://kairat-eli.moy.su/_ld/0/4____.doc
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   21
Ересектерге арналған оқулық

Учебник для взрослых


Бұл оқу құралы қазақ тілін оқытудың белсенді әдістемесінің элементтерін пайдалану негізінде құрастырылды. Ол бұрын қазақ тілін оқып-үйренбеген ересек адамдарға арналған.


Оқу құралы кіріспе-түзету және негізгі курстан тұрады, тақырыптық ұстаным бойынша құрастырылған. Онда жағдайлық, репродуктивті, сипаттамалық, коммуникативті жаттығулар ұсынылған.


Пособие составлено на основе использования элементов интенсивной методики обучения казахскому языку. Оно предназначено для взрослой аудитории, ранее не изучавшей казахский язык.


Пособие состоит из вводно-корректировочного и основного курса, составлено по тематическому принципу. В нем предлагаются ситуативные, репродуктивные, описательные, коммуникативные упражнения.


© Солтүстік Қазақстан облысы әкімдігі


© Солтүстік Қазақстан облысының


Тілдерді дамыту жөніндегі басқармасы


© Т.А. Сауытова, Р.Н. Жолдыбаева


«Біз барша қазақстандықтарды біріктірудің басты факторларының бірі – еліміздің мемлекеттік тілін, барлық қазақтардың ана тілін одан әрі дамытуға күш-жігер жұмсауымыз керек»


Н.Ә. Назарбаев


Қазақстан Республикасының


Президенті


«Мы должны приложить все усилия для дальнейшего развития одного из главных факторов единения всех казахстанцев – государственного языка нашей страны, родного для всех казахов»


Н.А. Назарбаев


Президент


Республики Казахстан

Қымбатты оқырман!


Мемлекеттік тіліміздің көпұлтты республиканың барлық өкілдеріне ана тіліндей болатындығы бүгінгі таңда күмәнсіз.


Бұл кітап 1997 жылғы 11 шілдедегі «Қазақстан Республикасындағы тілдер туралы» Заңды және Қазақстан Республикасы Президенті Н.Ә. Назарбаевтың 2001 жылғы 7 ақпандағы №550 Жарлығымен бекітілген «Тілдерді қолдану мен дамытудың 2001-2010 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасын» жүзеге асыру мақсатында басылып отыр.


Осыған байланысты 2004-2005 жылдары облысымызда біраз ауқымды жұмыстар атқарылды:


- оқу тәрбие жұмысының тиімділігі мен сапасын арттыруда ең жоғары нәтижеге қол жеткізген қазақ тілі мен әдебиетінің 750 мұғаліміне грант тағайындалды;


- М.Қозыбаев атындағы Солтүстік Қазақстан мемлекеттік университетінің тарих-филология факультетінің негізінде ең алдымен қазақ, орыс, сондай-ақ шетел тілдерінің білікті педагог және ғалым мамандарын даярлайтын Тіл және әдебиет институты ашылды;


- қазақ тілін тереңдетіп оқитын барлық ұлттардың балаларына арналған жаңа үлгідегі «Айгөлек» балабақшасы пайдалануға берілді;


- 2005 жылдың қаңтарынан бастап қаламыздың өмірін көрсететін «Қызылжар нұры» газеті шығарылды.


Мемлекеттік тілді қолдану аясын кеңейту және тіл саясатын жүзеге асыру мақсатында Солтүстік Қазақстан облысының әкімдігі шығарған осы оқулық барлық қазақстандықтарға, сондай-ақ Ресей Федерациясының көршілес облыстарында тұратын, қазақ тілін үйренуге тілек білдіретін отандастарымызға көп көмегін тигізеді деп үміт білдіреміз.


Тайыр Мансұров


Солтүстік Қазақстан облысының әкімі


Дорогой читатель!


Сегодня нет сомнений в том, что государственный язык станет родным для всех представителей нашей многонациональной республики.


Эта книга издана в целях реализации Закона "О языках в Республике Казахстан" от 11 июля 1997 года и "Государственной программы функционирования и развития языков на 2001- 2010 годы", утвержденной Указом Президента Республики Казахстан Н.А.Назарбаева от 7 февраля 2001 года №550.


В связи с этим, в 2004-2005 годы в нашей области проведена определенная работа:


- для 750 учителей казахского языка и литературы, добившихся наиболее высоких результатов в повышении эффективности и качества учебно-воспитательной работы, учреждены ежемесячные гранты;


- на базе историко-филологического факультета Северо-Казахстанского университета имени М.Козыбаева создан Институт языка и литературы, который готовит квалифицированные кадры педагогов и ученых, прежде всего казахского, русского, а также иностранных языков;


- введен в эксплуатацию детский сад нового типа "Айгөлек" с углубленным изучением казахского языка для детей всех национальностей;


- с января 2005 года выходит газета "Кызылжар нұры", которая освещает жизнь нашего города.


Надеемся, что этот учебник, изданный акиматом Северо-Казахстанской области в целях расширения сферы употребления государственного языка и реализации языковой политики, окажет большую помощь всем казахстанцам, а также нашим соотечественникам, проживающим в соседних областях Российской Федерации, желающим изучать казахский язык.


Аким Северо-Казахстанской области


Таир Мансуров


ҚАЗАҚ ТІЛІ


Ерлік, елдік, бірлік, қайрат, бақ, ардың –


Жауыз тағдыр жойды бәрін не бардың…


Алтын Күннен бағасыз бір белгі боп,


Нұрлы жұлдыз – бабам тілі, сен қалдың!


Жарық көрмей жатсаң да ұзақ, кен-тілім,


Таза, терең, өткір, күшті, кең тілім,


Таралған түрік балаларын бауырыңа


Ақ қолыңмен тарта аларсың сен, тілім!


Мағжан Жұмабаев


РОДНОЙ ЯЗЫК


Все: смелость, счастье, мужество и память –


Судьба вмерзает в безысходность льдин,


Но пламенный, как солнце над мирами,


Родной язык! – остался ты один.


Язык отцов – наследие святое,


Глубокий, острый, сильный, словно крик.


Своих детей заботливой рукою


К себе притянешь, мой родной язык!


Магжан Жумабаев


«Қазақстан Республикасындағы тіл туралы» Заңы


(үзінді)


Закон «О языках в Республике Казахстан»


(извлечение)


4-бап. Қазақстан Республикасының мемлекеттік тілі


Қазақстан Республикасының мемлекеттік тілі – қазақ тілі.


Қазақстан халқын топтастырудың аса маңызды факторы болып табылатын мемлекеттік тілді меңгеру – Қазақстан Республикасының әрбір азаматының парызы.


Үкімет, өзге де мемлекеттік, жергілікті өкілді және атқарушы органдар:


Қазақстан Республикасында мемлекеттік тілді барынша дамытуға, оның халықаралық беделін нығайтуға;


қазақ диаспорасына ана тілін сақтауы және дамытуы үшін көмек көрсетуге міндетті.


Статья 4. Государственный язык Республики Казахстан


Государственным языком Республики Казахстан является казахский язык.


Долгом каждого гражданина Республики Казахстан является овладение государственным языком, являющимся важнейшим фактором консолидации народа Казахстана.


Правительство, иные государственные, местные представительные и исполнительные органы обязаны:


всемерно развивать государственный язык в Республике Казахстан, укреплять его международный авторитет;


оказывать помощь казахской диаспоре в сохранении и развитии родного языка.


5-бап. Орыс тілін қолдану.


Мемлекеттік ұйымдарда және жергілікті өзін-өзі басқару органдарында орыс тілі ресми түрде қазақ тілімен тең қолданылады.


Статья 5. Употребление русского языка.


В государственных организациях и органах местного самоуправления наравне с казахским официально употребляется русский язык.


6-бап. Мемлекеттің тіл жөніндегі қамқорлығы.


Мемлекет Қазақстан халқының тілдерін оқып-үйрену мен дамыту үшін жағдай туғызу жөнінде қамқорлық жасайды.


Статья 6. Забота государства о языках


Государство заботится о создании условий для изучения и развития языков народа Казахстана.


ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ


МЕМЛЕКЕТТІК ГИМНІ


Сөзін жазғандар:


Әнін жазған:

Жұмекен Нәжімеденов, Нұрсұлтан Назарбаев


Шәмші Қалдаяқов


Алтын күн аспаны,


Алтын дән даласы,


Ерліктің дастаны,


Еліме қарашы!


Ежелден ер деген,


Даңқымыз шықты ғой.


Намысын бермеген,


Қазағым мықты ғой!


Қайырмасы: Менің елім, менің елім,


Гүлің болып егілемін,


Жырың болып төгілемін, елім!


Туған жерім менің – Қазақстаным!


Ұрпаққа жол ашқан,


Кең байтақ жерім бар.


Бірлігі жарасқан,


Тәуелсіз елім бар.


Қарсы алған уақытты,


Мәңгілік досындай.


Біздің ел бақытты,


Біздің ел осындай!


Қайырмасы: Менің елім, менің елім,


Гүлің болып егілемін,


Жырың болып төгілемін, елім!


Туған жерім менің – Қазақстаным!


ВВОДНЫЙ КУРС


На этом занятии Вы сможете познакомиться с особенностями казахского языка, с порядком слов в предложении, отработать произношение звуков ы, і, ң, а также сможете представить себя, спросить у товарища о его возрасте. Для постановки четкого произношения звуков даны лабораторные работы.


КРАТКИЕ СВЕДЕНИЯ О СТРОЕ КАЗАХСКОГО ЯЗЫКА


Казахский язык является государственным языком Республики Казахстан. Он принадлежит к тюркской семье языков. В древности казахи использовали руническое письмо, позднее – арабский, а затем – латинский алфавиты. С 1940 года применяется русская графика, основанная на кириллице.


ҚАЗАҚ ӘЛІПБИІ

Таңбалануы


(в печати)

Оқылуы


(в произно-шении)

Таңбалануы


(в печати)

Оқылуы


(в произно-шении)


Аа

а

Пп

пе


Әә

ә

Рр

эр


Бб

бе

Сс

эс


Вв

ве

Тт




Гг

ге

Уу

ұу, үу


Ғғ

ға

Ұұ

ұ


Дд

де

Үү

Ү


Ее

йе

Фф

эф


Ёё

йо

Хх

ха


Жж

же

һ

һа


Зз

зе

Цц

це


Ии

ый, ій

Чч

че


Йй

қысқа и

Шш

ша


Кк

ка

Щщ

ща


Ққ

қа

ъ

айыру белгісі


Лл

эл

Ыы

ы


Мм

эм

Іі

І


Нн

эн

ь

жіңішкелік белгісі


Ңң

эң

Ээ

э


Оо

о

Юю

йу


Өө

ө

Яя

йа


В казахском алфавите 42 буквы: 33 русские и 9 казахских букв, которые отражают специфические звуки казахского языка: ә, і, ө, ұ, ү, қ, ғ, ң, һ. Буквы в, ф, ц, ч, ш, щ, ь, ъ, э, ю, я используются в основном при написании слов иноязычного происхождения.


Гласные звуки (дауысты дыбыстар) делятся на твердые гласные (жуан дауыстылар): а, о, ұ, ы, э и мягкие гласные (жіңішке дауыстылар): ә, ө, і, ү, е, и.


Согласные звуки (дауыссыз дыбыстар) делятся на: глухие (қатаң) – к, қ, п, с, т, ф, х, ц, ч, ш, щ; звонкие (ұяң) – б, в, г, ғ, д, ж, з; сонорные (үнді) – р, л, й, у, м, н, ң.


В казахском языке звуки делятся на


Дауысты дыбыстар


Гласные звуки

Дауыссыз дыбыстар


Согласные звуки


жуан


твердые

жіңішке


мягкие

ұяң


звонкие

қатаң


глухие

үнді


сонорные


а

ә

б

п

ш

м


о

ө

в

ф

щ

н


ы

ү

г

қ

х

ң


ұ

і

ғ

к

у

л


д

т

ч

р


ж

с

й


з


у


Каждая буква в казахском алфавите отражает только один звук, за исключением я [ja], е [jе], ё [jо], ю [ju], ц [c], щ [sc], у [yj], и [ий; ии].


Казахский язык принадлежит к агглютинативным языкам, для которых характерно присоединение однозначных суффиксов или окончаний к корню или основе.


Особенности казахского языка


В казахском языке нет грамматической категории рода, приставки, предлогов, но вместо них употребляются послелоги.


Ударение в казахском языке постоянное, в основном падает на последний слог. Ударение не падает:


1. на личные окончания – барамыз, мамандармыз.


2. на суффикс отрицательной формы глагола – Сен мұнда келме.


3. на послелоги – мекемеге дейін (до учреждения).


В казахском языке существует основной закон – сингармонизм (үндестік заңы). По закону сингармонизма в составе казахского слова могут быть гласные только одного ряда: либо твердые, либо мягкие гласные. Например: орман (только одни твердые гласные о, а), дәптер (только одни мягкие гласные ә, е). По закону сингармонизма к словам с твердой основой прибавляются только твердые варианты окончаний, например: маман-дар-ға и наоборот әріптес-тер-ге. Заимствованные слова не подчиняются закону сингармонизма – кітап-тар. При добавлении окончаний учитывается последний слог. Выбор суффиксов и окончаний зависит от глухости-звонкости и твердости-мягкости звуков, составляющих последний слог. Звуки б, в, г, д в конце заимствованных слов оглушаются, поэтому к ним присоединяются окончания, начинающиеся с глухого согласного: педагог-ке.


Үндестік заңына бағынбайтын қосымшалар (Аффиксы, которые не подчиняются закону сингармонизма)


1.Көмектес септігінің жалғауы- окончания творительного падежа- мен, -бен, -пен ; қызбен, ағашпен,баламен.


2. Қосымшалар. Аффиксы- а) -нікі, -дікі, -тікі: баланікі, ағамдікі, мектептікі; ә) -кер, -гер: айлакер, саудагер; б) -паз: білімпаз. өнерпаз; в) -кеш: әзілкеш, г) -қор: дүниеқор; ғ) -қой: сәнқой, әуесқой; д) -хана: кітапхана, емхана.


Буын үндестігіне бағынбайтын кейбір сөздер (Слова, которые не подчиняются закону сингармонизма):


а) Халықаралық сөздер (Интернациональные слова)


генерал, депутат, интернат, лектор, лексика, медаль, декан, метро, педагог, ректор, реферат, семинар, сенат, телеграф, телефон, газет, галерея, доцент, кабинет, комитет, компьютер, концерт, орден, парламент, оркестр, факультет.


ә) Кірме сөздер (Заимствованные слова) :


енжар, емтихан, кітап, мейман, мейрам, ілтипат, тәкаппар, құдірет, мұғалім, қызмет, қасиет, қабілет, қадір, қатер, қауіпті.


б) Біріккен сөздер (Сращенно-слитные слова) :


әуежай, бейхабар, беймаза, беташар, демалыс, жиеншар, кәсіподақ, кәсіпорын, күйтабақ, күнбатыс, күнпарақ, тілмаш, шекара, баспасөз, қолөнер, қыркүйек, оңтүстік, таңертең.


< ЗАПОМНИТЕ:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   21

Похожие:

Учебник для взрослых iconПояснительная записка Ø Учебник
Учебник: Липсиц И. В. Экономика. Базовый курс. Учебник для 10, 11 классов. М.: Вита – Пресс, 2008 г
Учебник для взрослых iconЭкономика природопользования учебник
...
Учебник для взрослых iconБюллетень новой литературы
Лекции по математическому анализу: учебник для студ вузов / Г. И. Архипов, В. А. Садовничий, В. Н. Чубариков; ред. В. А. Садовничий....
Учебник для взрослых iconРузавин Г. И. Р 83 Концепции современного естествознания: Учебник для вузов
Р 83 Концепции современного естествознания: Учебник для вузов. М.: Юнити, 2005. 287 с
Учебник для взрослых iconРузавин Г. И. Р 83 Концепции современного естествознания: Учебник для вузов
Р 83 Концепции современного естествознания: Учебник для вузов. М.: Юнити, 2000. 287 с
Учебник для взрослых iconКомнатная коляска для ребенка-инвалида
Коляска для детей с церебральным параличом предназначена как для самостоятельного передвижения ребенка, так и с помощью взрослых...
Учебник для взрослых iconУчебник по Autocad. Учебник по mathcad. №36 Программирование на sql. №37
Практический курс access xp, версия 0, Серия (Практические курсы по информационным технологиям). №46
Учебник для взрослых iconКонспект книги Нуреев Р. М. Курс микроэкономики. Учебник для вузов./ -м.: Норма-инфра, 1998. 572c виконаний студентом нау мазуркевичем А. В
Нуреев Р. М. Курс микроэкономики. Учебник для вузов./ -м.: Норма-инфра, 1998. 572c
Учебник для взрослых iconМетодические рекомендации "Фармакотерапия хронического болевого синдрома у взрослых пациентов при оказании паллиативной медицинской помощи в стационарных и амбулаторно-поликлинических условиях"
Правительства Российской Федерации О. Ю. Голодец направляет для использования в практической деятельности методические рекомендации...
Учебник для взрослых iconМетодическое руководство Пособие для учителя информатики Аулиеколь 2006
Учебник предназначены для пользователей, владеющих основами работы в Windows
Разместите кнопку на своём сайте:
Документы


База данных защищена авторским правом ©kzdocs.docdat.com 2012
обратиться к администрации
Документы
Главная страница