050731 – Тіршілік әрекетінің қауіпсіздігі және қоршаған ортаны қорғау мамандығына арналған




Название050731 – Тіршілік әрекетінің қауіпсіздігі және қоршаған ортаны қорғау мамандығына арналған
страница5/6
Дата конвертации12.02.2016
Размер0.58 Mb.
ТипДокументы
источникhttp://edu.semgu.kz/ebook/umkd/b1d95009-2feb-11e3-88ee-f6d299da70eeУМКД_ООПТ_3часть_каз_2012.doc
1   2   3   4   5   6
Жоспар

1) Зоналардың географиялық орналасуы және олардың табиғи климаттық ерекшелігі.

2) Өсімдік және жануарлар әлемі.


Энгадин ұлттық паркі (Швейцария).

Көп адарға Швейцария туристтік қорық болып көрінеді. Мемлекетте бүкіл әлемге әйгілі, табиғи ландшафттарды сақтау іс-шаралары кеңінен қолданылады.

14-17 ғасырда Альпі тауларында темір рудасын тауып, өндірген. Оның осыдан жер атауын алған.

Бұл жерлер өзінің аңшылығымен әйгілі – Кантон грацбюнген елтаңбасында алпь тау еншісі байнеленген.

Ерте замандардан швейцарлар табиғатты қорғауды дәстүрге айналдырған, ал қазіргі кезде бұрынғы табиғаттан ешнәрсе қалмаған.

Европада ең бірінші құрылған Швейцариялық табиғатты қорғау лигасы және табиғи рейзерваттар соның ішінде шағын участок мөлшермен 2 мың га жерді алады, инн өзені саласы және Италия шеарасы арасында, Энгондин атауын алған. Төменгі Энгондинді 1906 жылы табиғи резерват атауымен алғашқы тәжірибе мен табиғи комплекстерді ғылым үшін сақтау. Резерватты құрылымға дейін осы табиғи комплекстің кейбір компоненттері – ірі жануарлар жоғалып кетті: ақырғы аю 1904 жылы өлтірілген, бұдан бұрын қасқыр жоғалып кеткен, ал муфлон және алып тау ешкісі XVII-да жойылып кеткоен. Сонымен қатар осы ауданды табиғи резерватты таңдау болашақта Швейцар ұлттық парк болуы кездейсоқ емес.


Дәріс № 6


Тақырыбы: Азия елдерінің ерекше қорғалатын табиғи аумақтары.

Мақсаты: ұлттық парктердің және қорықтардың құрылу тарихын, олардың ерекшеліктерін, оларда қорғалатын тірі организмдердің негізгі түрлерін және географиясын оқып білу.
Жоспар

1) Зоналардың географиялық орналасуы және олардың табиғи климаттық ерекшелігі.

2) Өсімдік және жануарлар әлемі.


Қапланқыр қорығы.

Қорық Үстірттің Оңтүстік-Батыс аймағында орналасқан. Ол Қапланқыр платасының үлкен бөлігін қамтиды (үлкен мысық-гепардтың мұнда өмір сүруіне байланысты, түркмен тілінен аударғанда Қапланқыр – «жолбарыс платосы» деп аударылады.) Қорықтың ауданы 570000 га құрайды.

Аймақтағы жабайы тұяқтылар мен гепардтарды қорғау мен қалпына келтіру үшін, қорық 1979 жылы құрылған. Қорықтың солтүстік және солтүстік-батыс жағынан екі заказник орналасқан: Сарықамыс (210400 га, 1980 ж құрылған) және Шахсенем (270000 га, 1983 ж құрылған. )

1981 жылдан бастап қорықтың ғылыми бөлімшесі Қапланқыр платосы мен соның қасындағы аудандардың табиғатын бақылау бастады. Қорықтың негізгі мақсаты – аймақ экосистемасының табиғи құрнамын сақтау мен қалпына келтірудің ғылыми негізін қалыптастыру болып табылады, яғни Унгуз Қарақұмы, Сарықамыс ойпаты және Амударияның ежелгі атырауы.

Физика-географиялық жағдайы.

Қапланқыр қорығы мен оның заказниктерінің негізгі аймағы Үстірт пен Сарықамыс физика-географиялық аумақтың шөлдік солтүстік зонасында орналасқан.

Аумақта үш өзіндік физика-географиялық аумақтар бар: Сарықамыс ойпаты, Унгуз Қарақұмы және Қапланқыр платосы.

Қапланқыр платосы – бұл ежелгі аккумулятивтік-теңіздік жазықтық, ол бор дәуірінде қалыптасқан. Плато сармат балшығы мен карбонатты тұқымды гипспен және лайдан тұрады. Үстірттің бұл аймағының абсолютті белгіленуі 75 м Шығыстан, 150-225 м батыстан.

Үңгірлерге негізгі қызығушылық байқалады. Қазіргі кезде 44 үңгір бар. Ең үлкен үңгірдің ұзындығы 200 м, биіктігі 9 м, 42-44 м тереңдікте орналасқан.

Қорық пен оның ішіндегі аумақтар Қарақұмның солтүстік климаттық аймағына жатады. Климаты тым континентальді және құрғақ. Күн жарығының ұзақтығы 3000 сағатты құрайды. Жылдық орташа температура 11,60, қаңтардың орташа температурасы -50, шілденікі 280. Максимум жоғары абсолютті температура 450, абсолютті төмен температура -320. Аймақтағы жауын-шашын жылына 100 мм, ал булану 1700 мм. Көктем-қыс мезгілдерінде жауын-шашын көп болады. Аязсыз мезгіл орташа жылына 200 кщүн , 100 жоғары температурадағы орташа тәуліктік күндер – 210. Солтүстік және солтүстік-шығыс желдер соғады, жылдық орташа жылдамдық 2-5,6 м/с. Көктемде желдің жоғары жылдамдығыбайқалады. Шөл далада құрғақ және ыстық климатта, қатты жел кезінде шаң борандары байқалады. Әдетте көктем мен жазда батыс, солтүстік-батыс және солтүстік желдер соққан кезде болады. Жылына шаң борандар 40 күнге дейін барады, ал олардың орташа ұзақтығы 300-350 сағатқа дейін созылады.

Қорық аймағында тұрақты өзен көздері жоқ. Тек көктемде, жауын-шашын көп болғанда ғана уақытша су көздері пайда болады. Бірақ олар қалай тез пайда болды, солай лезде жоқ болып қалады. Қорықтың оңтүстігіндегі көптеген құдықтардың тереңдігі 30-40 м. Ондағы су жоғары минералданған, бірақ жануарлардың ішуіне жарамды.

Өсімдіктері.

Ботаникалық-географиялық аймақтандырудың есебінен қорық аумағы екі ауданға бөлінеді. Қапланқыр платосы мен Сарықамыс ойпаты – қазақ ауданында; Унгуз Қарақұмы – Туран ауданының оңтүстік шөл аймағына жатады.

Қорық флорасының толық инвентаризациясы аяқталған жоқ, 37 отбасынан 231 жоғары өсімдік түрі анықталған.

Эфемер тобы 30% барлық түрді қамтиды. Бірақ вегетацияның қысқа мерзімділігне байланысты, олардың маңызы өсімдіктер өмірінде шамалы.

Үстірт және Каспийдің эндемикалары кездеседі, олар СССР-дің Қызыл кітабына енгізілген: хивинская солынка, гумевник слабокалючий, клеоме НОЭ, цельнолистник туполистный, парнолистник туркменский, молочай жесткозонтиковый, мягкопладник критмолистный.

Қорықта өсімдіктің екі түрі кездеседі: құмдардағы бұталылар және платодағы жартылай бұталылар. Қорықта оңтүстіктен Унгуз Қарақұмы жанасқан, ауа негізінен ақсеуіл өседі. Сексеуілдің арасында жиі комдым және ұсақ жартылай бұталылардың әр түрлі түрлері кездеседі: вьюнок, полынь, астрагал.

Өсімдіктердің активті вегетациясы ақпанның соңғы күндерінен басталады. Содан кейін наурыздың ортасына таман құм бетіне эфемероидтар шыға бастайды. 10-15 күннен кейін ол гүлдеп, өңін өзгертеді. Сәуірдің 20 таман эфемерлердің жоғары дамуы басталады. Бірақ бұл көпке жетпейді, мамырдың басында эфемерлер құрай бастайды.

Жануарлары.

Қорық аймағы Палеарктиканың шөл-дала аумағының екі зоогеографиялық ауданына жатады. Оңтүстік Үстіртте орналасқан негізгі бөлік – қазақ зоогеографиялық ауданның Үстірт аймағына енеді. Қорықтың кішігірім бөлігі және екі заказнигі – Орта Азия шөл аймағының Тұран ауданына енеді.

Қапланқыр орналасқан оңтүстік бөліктегі, Үстірттің жануарлары арасындағы эндемизм нашар қалыптасқан. Омыртқалы жануарлардың көп бөлігі генетикалық Орта Азиямен байланысқан: джейран, толай, үлкен песчанка, қоңыр жаворонок. Унгуз Қарақұмы мен сарықамыс ойпатында ортаазия шөлейтті эндемикалары көп кездеседі. Сахараға ұқсас, сүтқоректілер арасында: бархан мысығы, қаракал, суслик және т.б. кездеседі.

Суда өмір сүретіндердің ішінде – жасыл құрбақа мен көл бақасы кездеседі. Рептилийдің 28 түрі анықталған: жылан – 9, кесіртке –18, тасбақа – 1.

Қоңыр варан, орта азиат кобрасы, панцирный генкончик және хентаун домалақбасы СССР-дің Қызыл кітабына енгізілген.

Қорықта құстардың 213 түрі кездеседі, олардың ішінде 35 – шөл аймағында ұя салады, 38 – су жанында су салады, қалғандары – қыстайтын құстар. Шөлді далада үлкен жыртқыштардың құрамына алуан болып келеді: бүркіт, змеяяд, кургани, стервятник, балабан және т.б. Қорықта жиі фелин кездседі. Кішігірім аудандарда қызғылт және бұйра пеликандар кездеседі, олар СССР-дің Қызыл кітабына енгізілген. Су деңгейінің жиі өзгеруіне және қатты дауылдардың әсерінен, олардың ұяларын шайып жібереді.

Сүтқоектілерідің фаунасында 50 түр бар, оның ішінде 5-уі СССР-дің Қызыл кітабына енгізілген: гепард, медоед, қарақал , джейран және мфлон.

Жытқыштар арасында түлкі, қасқыр, шакал, дала және бархан мысығы, ласка кездеседі,

Күз бен қыста балшықты жерлерде, қыстауға Қазақстаннан келген сайгактарды кездестіруге болады.


Дәріс № 7

Тақырыбы:. Қазақстанның ерекше қорғалатын табиғи аумақтары.

Мақсаты: Қазақстанның ұлттық парктердің және қорықтардың құрылу тарихын, олардың ерекшеліктерін, оларда қорғалатын тірі организмдердің негізгі түрлерін және географиясын оқып білу.Қазақстан табиғатын ұлттық саябақ пен ескерткіштерінің, заказниктерін, өсімдік және жануралар әлемінің қорықтарын, физико-географиялық жағдайын, тарихи дамуын оқу.
1   2   3   4   5   6

Похожие:

050731 – Тіршілік әрекетінің қауіпсіздігі және қоршаған ортаны қорғау мамандығына арналған icon050731 – Тіршілік әрекетінің қауіпсіздігі және қоршаған ортаны қорғау мамандығына арналған
«Жер бетіндегі және судағы экожүйелерді қорғау» пәннінің оқу-әдістемелік материалдар
050731 – Тіршілік әрекетінің қауіпсіздігі және қоршаған ортаны қорғау мамандығына арналған icon«Апаттар медицинасы» пәнінің 050731 «Тіршілік қауіпсіздігі және қоршаған ортаны қорғау» мамандығына арналған

050731 – Тіршілік әрекетінің қауіпсіздігі және қоршаған ортаны қорғау мамандығына арналған icon2 нормативті сілтемелер
В073100 «Тіршілік әрекетінің қауіпсіздігі және қоршаған ортаны қорғау» мамандығына арналған
050731 – Тіршілік әрекетінің қауіпсіздігі және қоршаған ортаны қорғау мамандығына арналған iconПсіздік негізі тәжірибелік жұмыстар істеуіне әдістемелі нұсқаулар 050731 «Өмір тіршілік қауіпсіздігі және қоршаған ортаны қорғау» мамандығы студенттеріне арналған Кереку 2008
«Өмір тіршілік қауіпсіздігі және қоршаған ортаны қорғау» мамандығы студенттеріне арналған
050731 – Тіршілік әрекетінің қауіпсіздігі және қоршаған ортаны қорғау мамандығына арналған icon5В073100– «Тіршілік әрекетінің қауіпсіздігі және қоршаған ортаны қорғау» мамандығына арналған
«Жер бетіндегі және судағы экожүйелерді қорғау» пәннінің студенттерге арналған оқу-әдістемелік кешені
050731 – Тіршілік әрекетінің қауіпсіздігі және қоршаған ортаны қорғау мамандығына арналған iconҚазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі
В073100 «Тіршілік әрекетінің қауіпсіздігі және қоршаған ортаны қорғау» мамандығына арналған
050731 – Тіршілік әрекетінің қауіпсіздігі және қоршаған ортаны қорғау мамандығына арналған iconҚазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі
«Тіршілік әрекетінің қауіпсіздігі» пәнінен 5В073100 «Тіршілік әрекетінің қауіпсіздігі және қоршаған ортаны қорғау»
050731 – Тіршілік әрекетінің қауіпсіздігі және қоршаған ортаны қорғау мамандығына арналған iconРабочая учебная программа Өскемен Усть-Каменогорск 2014 Силлабус Мемлекеттік жалпыға бірдей білім беру негізінде «Тіршілік әрекетінің қауіпсіздігі және қоршаған ортаны қорғау»
Силлабус Мемлекеттік жалпыға бірдей білім беру негізінде «Тіршілік әрекетінің қауіпсіздігі және қоршаған ортаны қорғау» кафедрасында...
050731 – Тіршілік әрекетінің қауіпсіздігі және қоршаған ортаны қорғау мамандығына арналған iconРабочая учебная программа Өскемен Усть-Каменогорск 2014 Силлабус Мемлекеттік жалпыға бірдей білім беру негізінде «Тіршілік әрекетінің қауіпсіздігі және қоршаған ортаны қорғау»
Силлабус Мемлекеттік жалпыға бірдей білім беру негізінде «Тіршілік әрекетінің қауіпсіздігі және қоршаған ортаны қорғау» кафедрасында...
050731 – Тіршілік әрекетінің қауіпсіздігі және қоршаған ортаны қорғау мамандығына арналған iconРабочая учебная программа Мамандық: 5В073100 «Тіршілік әрекетінің қауіпсіздігі және қоршаған ортаны қорғау»
Мамандық: 5В073100 – «Тіршілік әрекетінің қауіпсіздігі және қоршаған ортаны қорғау»
Разместите кнопку на своём сайте:
Документы


База данных защищена авторским правом ©kzdocs.docdat.com 2012
обратиться к администрации
Документы
Главная страница