Лекция: 30 сағат




НазваниеЛекция: 30 сағат
страница4/19
Дата конвертации12.02.2016
Размер2.05 Mb.
ТипЛекция
источникhttp://89.218.153.154:280/CDO/Sillabus/Kuk/Ihlasova.KRBanKuk.doc
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   19

Банкілік қызмет ұғымы. Банкілік құқық пәні және әдістемесі ұғымы


( 1 сағат)


Жоспар:

2.1 Банк ұғымы. Банк қаржылық – несиелік ұйым ретінде.

2.2 Банкілік құқықтың пәні және әдістемесі.

2.3 Банкілік құқық ұғымы.

2.4 Банкілік құқықтың жүйесі және қайнар көздері.


Лекцияның мәтіні:

Банктік қызмет көрсету шарты — азаматтық және банктік заңнаманың, новелласы болып табылады, өйткені, Қазақ КСР АК-інде банктік іс бойынша мәселелерге бес-ақ бап бөлінген болатын, бұл орайда банктік іс косалқы заң актілері деңгейіңде — КСРО Мемлекеттік банкі нұсқамаларымен бүге-шегесіне дейін өте мұқият реттеліп отырды. Жаңа Азаматтық кодекс банк қызметіне әлдеқайда көп көңіл бөледі және оның ережелері принциптік сипат алады.

Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің 739-бабында екі тарап (банк және клиент) банктік қызмет көрсетуге шарт жасасуға құқылы екендігі қарастырылады, ол бойынша банк клиенттің тапсырмасы бойынша банктік қызмет көрсетуге, ал клиент, егер шартта өзгеше көзделмесе, осы көрсетілген қызметке ақы төлеуге міндеттенеді. Бұл орайда заң шығарушы банктік қызмет көрсету шартын: банктік шот шарты, ақша аудару шарты, банк салымы шарты, сондай-ақ заңнамада немесе тараптардын келісіміндс көзделген өзге де шарт түрлері бойын­ша деп бөледі.

Банктер клиенттерге банктік қызмет көрсетуді жүзеге асырады, яғни клиенттерге банктік қызмет көрсетудің барлық кешенін ұсынады, ол экономикалық қажеттіліктен туындайтын талаптарды қанағанаттандыра отырып, үздіксіз жаңарумен болады.

Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің 740-бабына сәйкес,банктік қызмет көрсету шартында заңды тұлғалар мен азаматтардың банктегі ақшаларына тек соттар, тергеу орындары және анықтау органдары және атқарушылық іс жүргізу органдары өздерінің іс жүргізуіндегі қылмыстық және азаматтық істер және атқарушылық іс жүргізу істері бойынша қылмыстық іс жүргізу және азаматтық іс жүргізу заңдарында және атқарушылық іс жүргізу заңдарында белгіленген тәртіппен және негіздерде тыйым сала алады. Заңды тұлғалар мен азаматтардың банктегі ақшаларына тыйым салу мерзімі тиісті істерді жүргізу үшін қылмыстық іс жүргізу және азаматтық іс жүргізу заңдарында белгіленген мерзімдерден аспауға тиіс. Тергеу ор­гандары мен анықтау органының клиенттің ақшасына тыйым салу туралы шешімдеріне заң актілерінде белгіленген тәртіппен сотқа шағым жасалуы мүмкін.

1995 жылы 31 тамызда қабылданған «Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы» Заңның 51-бабына сәйкес, заңды және жеке тұлғаның банктегі ақшасына және басқа мүлкіне прокурор санкция берген анықтау және алдын ала тергеу органдарының қаулылары және атқарушылық іс жүргізу органдарының қаулылары, сондай-ақ соттардың кау-лылары, шешімдері, үкімдері, ұйғарымдары негізінде тыйым салынуы мүмкін. Талап-арыз талаптарын қамтамасыз ету үшін тыйым салынған кезде, тыйым салынған ақша сомасы талап-арыз сомасынан, мемлекеттік баж және соттың шешімдерін, үкімдерін, ұйғарымдары мен қаулыларын орындауға байланысты шығыстар көлемінен аспауға тиіс. Заңды тұлғалардың банк шоттарындағы (корреспондентік шоттардан басқа) барлық шығыс операциялары Қазақстан Республикасының заң актілерінде белгіленген жағдайларда, салық және (немесе) кеден органдарының бірінші басшысы қол қойып, мөрімен куәлаңдырылған салық және (немесе) кеден органдарының шешімдері бойын-ша, прокурордың санкция беруімен тоқтатыла тұруы мүмкін, ал өндіріп алу Қазақстан Республикасының заң актілерінде көзделген негіздер бойынша ғана жүргізілуі мүмкін. Занды тұлға мен жеке тұлғаның банкіде жатқан жинақтаушы зейнетақы қорларының активтерінен басқа ақшасы мен өзге де мүлкін тәркілеу заңды күшіне енген сот шешімі (үкімі) негізінде ғана жүргізілуі мүмкін.

Бүгінде мемлекетімізді жүргізіліп жатқан жан-жақты реформалар банктік қызмет аясына да айтарлықтай ықпалын тигізуде. Осы орайда банктік қызметтің мақсатты бағыт-бағдарларының жаңаша нарықтық сипат алуы еліміздегі әлеуметтік-экономикалық және саяси жүйедегі процестермен айқындалуда.

Қазіргі уақытта банктік қызмет қоғам мүддесін мен мемлекет қажеттілігіне байланысты күрделі мәселелерді шешуге септігін тигізетін, қаржы жүйесін және қаржылық рынокты нарықтық жағдайларға сай келтіруге, кредиттік жүйені және инвестициялық белсенділікті дамытуға, әлеуметтік-экономикалық тұрақтылықты тиісінше қамтамасыз етуге ат салысатын, тиісті заңнамалық және заңға тәуелді нормативтік құқықтық актілерге сәйкес жүзеге асырылатын экономикалық сипатты мемлекеттік қызмет, сондай-ақ жекеше, корпоративтік экономикалық-қаржылық мүдделерді қамтамасыз етуге бағытталған, лицензияланатын банктік операциялар мен мәмілелер ретінде көрініс тауып отыр.

Бүгінде қоғам мен мемлекеттің экономикалық-қаржылық мүдделерін қамтамасыз етуді көздей отырып Қазақстан Ұлттық Банкі, Қазақстанның Даму Банкі, Қазақстан Республикасының тұрғын-үй құрылысы жинақ банкі жұмыс істеуде. Мысалы, Қазақстан Ұлттық Банкі ақша айналысы, валюталық реттеу, кредиттеу және есеп айырысу саласындағы мемлекеттің бірыңғай саясатын жүргізу, сондай-ақ республикалық бюджет мүдделерін және өз шығынын ақша қаражаттарымен қамтамасыз ету мақсатында әр түрлі банктік операцияларды жүзеге асырады.

Коммерциялық банктер қолма-қол ақшасыз айналымды және қолма-қол ақша айналысын ұйымдастыру; кредиттеуге қажетті қаражаттарды тарту-жұмылдыру; негізгі құралдарға байланысты күрделі салымдарды қаржыландыру; тұрғылықты халықтың ақша қаражаттарын жинақтауды ұйымдастыру, бағалы қағаздар, вексельдер және чектер шығару, уәкілетті банктер ретінде түрлі валюталық операциялар жүргізу сияқты және т.б. қызметтерін тиісті заңнамалық актілер, заңға тәуелді нормативтік құқықтық актілер мен лицензиялар негізінде жүзеге асырылады.

Банктер өз қызметтері (операциялары) барысында барынша пайда табуға ат салысады. Банктік қызметтің затына ақшалар, валюталық құндылықтар және өге де қаржылық инструменттер жатады.

Банктік операциялар мен мәмілелерді тиісті заңнамалық актілер негізінде және осы заңнамаларға сәйкес берілген лицензияға сай жүргізетін коммерциялық ұйым, заң жүзінде өкілеттігі белгіленген заңды тұлға – банк түрлі банктік құқықтық қатынастардың тұрақты субъектісі болып табылады.

Банктік қызметтің қоғамдық және мемлекеттік маңызы мен мәні конституциялық, қаржылық, әкімшілік, салықтық және банктік құқық арқылы көрініс табады. әкімшілік – рұқсат беру жүйесінің қуатты құралы лицензиялау банктік қызметтің мызғымас әрі маңызды атрибуты ретінде танылады.

Банктік қызмет (операциялар) Қазақстан Ұлттық Банкі, Қазақстан Республикасының қаржы нарығы мен қаржылық ұйымдарды реттеу және қадағалау жөніндегі Агенттігі құзыретінің ауқымында және коммерциялық банктердің өкілеттігі шегінде жүзеге асырылады.

Сонымен, банктік қызмет ел экономикасының банктік секторындағы барлық банктердің қоғамдық-мемлекеттік маңызы басым және жекеше – корпоративтік экономикалық – қаржылық мүдделер мен қажеттіліктерді қамтамасыз етуге бағытталған, банк жүйесін, мемлекеттік және мемлекеттік емес банктердің қаржылық ресурстарын қалыптастыруға және оларды басқаруға (тиімді пайдалануға) бағдарланған, тиісті заңнамалық актіде көзделген операциялар мен мәмілелерді заңдық немесе лицензиялық негізде жүйелі әрі тұрақты жүзеге асыруға байланысты кредиттік-қаржылық мазмұнды экономикалық қызметтері болып табылады.

Банктік құқықтың құқықтық реттеу пәнін банк жүйесін құру және оның тиісінше жүмыс істеуін камтамасыз ету, банктік қызметті ұйымдастыру және жүзеге асыру, банктердің және баска да қатысушылардың құқықтық мәртебесін белгілеу, банктердің қаржыларын мемлекеттік реттеу, банктік қадағалау — бақылау жүргізу, банктік құқық бұзушылық фактілерін анықтау және ол үшін заңи жауапкершілік шарасын қолдану барысында туындайтын қоғамдық, валюталық қатынастар құрайды.

Банктік құқықтың пәніне жататын қоғамдык катынастар өздеріне тән мынадай белгілерімен ерекшеленеді:

1) олар Казақстан Ұлттық Банкі мен Қазақстанның Даму Банкі жүзеге асыратын банктік операциялардын және мәмілелердің барысында туындайды;

2) олар коммерциялық банктердін лицензияланған операциялары мен мәмілелеріне байланысты туындайды;

3) олар жүйелі, мақсатты әрі тұрақты сипатта болады;

4) олар банк жүйесін және банктік қызметті мемлекеттік реттеу барысында туындайды;

5) олар мемлекеттің каржы, ақша-кредит және инвестициялық саясаты ұстанымдарын іске асыру барысында туындайды;

6) олар мемлекеттік монетарлык билік органы Казақстан Ұлттық Банкінің кредиттік-қаржылық және әкімшілік қызметінің нәтижесінде туындайды;

7) олар қаржы рыногы мен қаржылық ұйымдарды реттеу және қадағалау жөніндегі Қазақстан Республикасы Агенттігінін коммерциялық банктердің қызметін ұйымдастыруы, бақылауы және лицензиялауы барысында туындайды;

8) олар Қазақстан Ұлттык Банкінің, Қазақстанның Даму Банкінің мемлекеттік қаржылық ресурстарын калыптастыруға, реттеуге, мемлекеттің алтын-валюта активін қалыптастыруға байланысты туындайды;

9) олардын объектілеріне ақшалар, бағалы кағаздар, валюталық кұндылықтар және банктік құпия режимімен камтылған акпарат жатады;

10) олардың ішінен банктік шот ашу, есеп айырысу, депозит ашуі; инвестициялау, банктік кредиттеу операцияларына және бағалы қағаздарды эмиссиялауға байланысты қатынастар ерекше көрініс табады;

11) олардын жүйесі банктік және өзге де заңнамалык актілерге, лицензияларға, түрлі банктік шарт нысандарына, сондай-ақ халықаралық банктік стандарт ережелеріне сай жүргізілген банктік операцияларға сәйкес қалыптасады;

І2) олар қаржылық инструменттер айналымынан пайда алу барысында туындайды;

13) олар негізінен сенімгерлік сипатта болады.


Тақырып ІІІ


Банктік құқық кешенді құқық саласы ретінде

(1 сағат)

Жоспар:

Банктік құқық дербес құқық саласы.

Банктік құқықтың құқықтық реттеу әдісі

Лекцияның мәтіні:

Банктік қызметтің және банк жүйесінің айтарлықтай ерекшеленуі және жаңаша дамуы, ұлттық қаржы нарығының оның ішінде ақша, алтын және валюта нарықтарының халықаралық стандарттарға сай құрылуы, коммерциялық банктердің операциялық қызметтері ауқымының ұлғаюы, қоғамдық банктік қатынастардағы мемлекет пен жеке меншік – корпоративтік ая субъектілері мүдделерін қамтамасыз ету мәселелері сондай-ақ т.б. экономикалық – басқарушы мән-жайлар банктік құқықтың дербес құқық саласы ретінде жаңадан қалыптасуын негіздеді.

Демек банктік құқықтың дербес құқық саласы ретінде жаңадан құрылуы банк жүйесінің ел экономикасындағы рөлі мен маңызына, қоғам мен мемлекеттің экономикалық – қаржылық мүдделеріне, мемлекеттің қаржы, ақша-кредит (оның ішінде валюталық) саясаты ұстанымдарына, нақтылы айқындалған құқықтық реттеу пәніне, айрықша құқықтық реттеу әдісіне, тиісті заңнамалық актілерде бекітілген ереже-қағидаларына, арнайы заңнамалық және заға тәуелді нормативтік банктік құқықтық актілерден тұратын қайнар көздеріне байланысты көрініс тауып отыр.

Банктік құқық мемлекеттің экономикалық қауіпсіздігін қамтамасыз етуге ат салысады және нарықтық үлгідегі банк жүйесінің құқықтық негізін қалыптастырады.

Банктік құқық экономиканың банктік секторындағы банктік іс пен банктік қызметті және олардың барысында туындайтын қоғамдық банктік қатынастарды реттейді.

Банктік-құқықтық реттеу ауқымындағы банктік қызмет барынша пайда табуға бағытталған, тиісті заңнамалық акті немеселицензия негізінде, жүйелі сипатта банктер жүзеге асыратын операциялар мен мәмілелер болып табылады.

Банк жүйесінде, банктік қызмет (операциялар) барысында туындайтын қоғамдық банктік қатынастар банктік, қаржылық, әкімшілік, азаматтық, валюталық, кедендік және т.б. қатынастар сипатында көрініс табады. Осы орайда банктік құқық императивтік және диспозитивтік құқықтық реттеу әдістерін, сондай-ақ осындай әдістерді тиісінше ұштастыру арқылы кешенді құқықтық реттеу әдісін пайдаланады.

Банктік құқықтың кешенді құқықтық реттеу әдісі банк жүйесінің жұмыс істеуі және банктік операциялардың жүзеге асырылуы барысында туындайтын аралас қоғамдық банктік (қаржылық, әкімшілік, азаматтық, валюталық және т.б.) қатынастарды реттейді.

Кешенді құқық саласы банктік құқық заңи біртұтас құқықтық құрылым болып табылады.

Демек, банктік құқық Қазақстан Республикасы экономикасының банктік секторындағы Қазақстан Ұлттық Банкі, Қазақстанның Даму Банкі және коммерциялық банктер тарапынан қоғам мен мемлекеттің, жеке меншік-корпоративтік шаруашылық субъектілерінің кредиттік, ақшалай, инвестициялық-қаржылық мүдделерін қамтамасыз ету мақсатында, экономикалық-жанама және әкімшілік-тікелей мемлекеттік басқару (реттеу) ауқымында ұйымдастырушы-нәтижелеуші сипатта тоқтаусыз , ұдайы әрі үзбей жүзеге асырылатын банктік операциялар (мен өзге де банктік іс-әрекеттер) барысында туындайтын қоғамдық банктік қатынастарды халықаралық банктік құқық қағидалары мен ережелерін есепке ала отырып реттейтін кешенді құқықтық құрылым болып табылады.

Банктік құкықтың құкықтык реттеу әдістері оның құқықтық реттеу пәнін құрайтын коғамдық банктік қатынастарды құқықтық реттеу барысында пайдаланылатын заңи тәсілдер мен құралдар және амалдар жиынтығы ретінде көрініс табады.

Банктік-құқықтық, реттеу әдістері банк жүйесіндегі және банктік қызмет аукымындағы тиісті құқықтар мен міндеттердің туындау негізінде, қоғамдық банктік қатынастарға катысушылардың құқықтары мен міндеттерінің мәніне-маңызына, банктік құқықтық санкциялардың мән-жайына және т.б. элементтерге сай қалыптасады.

Банктік құқық ауқымында мемлекеттік өктем-әмірлі-императивтік әдіс, қос (не одан да көп) тарапты-келісімді немесе шартты-диспозитивтік әдіс, сондай-ақ банк жүйесінің, банктер мен олардың клиенттерінің және банктік қызметтің қайсыбір мәселелеріне тікелей қатысты императивтік және диспозитивтік құқықтық реттеу әдістерінің аса қажетті жекелеген тұстарын біріктіретін кешенді әдіс пайдаланылады.

Императивтік банктік-құқықтық реттеу әдісі тиісті заңнамалық актілердегі мемлекеттің әмірлі өктем талабын бұлжытпай орындау (орындатқызу) арқылы жүзеге асырылады.

Диспозитивтік банктік-құқықтық реттеу әдісі қоғамдық банктік қатынастардағы тараптардың құқықтары мен міндеттерін, міндеттемелерін тиісті заңнамалық актілер және тараптардың арасында жасалған банктік шарттар негізінде регламенттеу барысында қолданылады.

Кешенді банктік-құқықтық реттеу әдісі негізінен қоғамдық банктік қатынасқа қатысушылардың экономикалық-қаржылық және өзге де мүдделерінің теңдестірілімдігін көздеу, олардың банктік қызметінің тиімділігін және мемлекеттің (оның уәкілетті органдарының) өктем нұсқамаларын орындау еріктілігі дәрежесін айқындау тұұрғысынан жүзеге асырылады.

Демек императивтік және диспозитивтік банктік-құқықтық реттеу әдістерінің, өзара байланысы мен бірыңғайлығы негізінде кешенді банктік құқықтық реттеу әдісі құрылады. Банктік құқықтың кешенді әдісі банк жүйесінің жұмыс істеуі барысында қоғам мен мемлекеттің және жекеше - корпоративтік ая субъектілерінің мүдделерін ұштастыруға, сондай-ақ қаржылық инструменттер қозғалысына байланысты қоғамдық банктік қатынастарды реттеуге ат салысады.

Банктік құкықтың жүйесі оның ішкі нысанын (құрылымын) білдіреді. Банктік құқық жүйесінің негізгі белгілеріне оның құқықтық нормаларының біртұтастығы және бірыңғайлығы, сондай-ақ оның құқықтық институттарының өзара байланысы, өзара шартталынғандығы және келісімділігі жатады.


Тақырып ІV


Банктік құқықтың дерек көздері

(1 сағат)


Жоспар:

1. Банктік заңдары ұғымы.

2. ҚР Ұлттық банкінің нормативтік құқықтық актілері.


Лекцияның мәтіні:

Қазақстан Республикасында азаматтардың құқықтары мен бостандықтарының басымдылығына, жеке меншікті алғандағы меншіктің барлық нысандарының теңдігіне, кәсіпкерліктің еркіндігіне негізделген құқықтық мемлекет пен азаматтық қоғамның негізін қалауға бағытталған экономикалық реформа жүргізілуі үстінде.

Қазіргі нарықтық типтегі жүйе ретіндегі Қазақстандық несие- банктік жүйесі қалыптасу кезеңінде: егер сандық көрсеткіштерді ескерсек, бұл кезең айтарлықтай жылдам жүріп жатыр, ал сапалық жағынан бұлардың дамуы өте баяу өтуде. Әсіресе, бұл жағдайды біздің қаржылық нарық пен банктік инфрақұрылымымыздың күйінен байқауға болады. Бұл тек өсудің қиыншылықтары емес. Несие- банктік жүйені қалыптастырудың нашар басқарылып отырған үрдісі жүріп жатыр, ал бұл өз кезегінде, қазақстандық экономикаға кері әсерін тигізеді.

Қазақстанның банк жүйесінің жеке банк заңнамасының дамуы барысында туындаған проблелемалар бірқатар себептермен шарттандырылған, оның ішінде елдегі саяси, әлеуметтік және экономикалық қайта құрулардың қарама - қайшы үрдісі, отандық банк жүйесі мен оның құқықтық қамтамасыз етілуінің жеткілікті негізделген, қисынды тексерілген, жалпымен танылған тұжырымдамасының жоқтығы, білікті банк кадрларының күрт жетіспеушілігі және әрине, нарықтық экономикаға бара- бар несиелік- банктік жүйені құрудың және құқықтық реттеудің осы заманғы отандық тәжірибенің жоқтығы бар.

Аталмыш мүшкіл жағдай, сонымен қатар, қазақстандық банк жүйесі мен банкілік заңнаманың қалыптасу үрдісіне - оның онсыз да тарихи тұрғыдан алғанда қысқа мерзімдерде қалыптасып жатқанына қарамастан, үнемі өзгеретін, нарық талабына сәйкестендіріп отыру қажеттілігімен күрделене ушығып отыр десек те, бұл ұстаным - басым қажеттілік, өйткені басқа жолмен елді дағдарыстан шығару мүмкін емес.

Батыстағы банк жүйелері мен олардың құқытық негіздері ғасырлар бойы қалыптасса, Қазақстанда және «Ресейде бұл үрдіс тым жылдам, біздің көзімізше жүріп жатыр»6. Алайда, банк ісінің дәстүрлері жоғалған, өзіндік тәжірибе ұмытылған, ал еліміз үшін бүгінгі таңда қандай банктік жүйе және қандай банк заңнамасы қажет екендігін ортақ (бірдей) түсіну жоқ болған жағдайдағы қарқынды өсіп жатқан иновациялар ағымын басқару аса қиын. Нәтижесінде банк жүйесінің құрылымы да, банк қызметін реттейтін заңнама да қалыптасып үлгермей-ақ, ескіріп кетеді және өз кезегінде экономикалық реформа барысын тежей түседі.

Қалыптасқан жағдайда бірінші кезекте, басым міндет болып, бір жағынан, нарықтық типтегі банк жүйелері мен банк заңнамасының түпкі сипаттамасын анықтау мақсатында, нарықтық экономикасы дамыған елдердің тәжирбесін талдай, екінші жағынан, - осы тәжірибені ескере отырып, отандық банк жүйесін және оның құқықтық негіздерін құру қағидаларын жасау және оны жетілдіру табылады.

Әрине басқа елдердің тіпті ең мықты, оң сипатты және ғасырлармен тексерілген банктік тәжірибесінің өзі ұлттық- мемлекеттік ерекшеліктерді жан- жақты ескермей, жай ғана көшіре салудың еш пайдасы жоқ екенін ұмытпағанымыз жөн, өйткені еліміздің КСРО құрамындағы жетпіс жылдың өмірі елдегі экономикалық, әлеуметтік- саяси және әлеуметтік- психологиялық қатынастардың қалыптасуына әкеліп соқты (бұл қатынастар батыста қалыптасқан қатынастардан айтарлықтай ерекшеленеді).

Аталған жағдай отандық банк заңнамасын жетілдіруді талап етіп отыр. Оны жетілдіру жолдарына:

Банк заңнамасының тікелей әрекет ету сипатын күшейту;

Банк заңнамасы нормаларын қазақстандық заңнаманың басқа салаларының нормаларымен сәйкестендіру;

Банкілік тәжірибеде қалыптасқан халықаралық нормалар мен әдеттерді ескере отырып, банкілік қызметті реттейтін жаңа заңдардың ауқымды базасын жасау;

Мемлекеттің коммерциялық банктердің жеке мүдделері аясынан араласуын заңмен орнатылған шеңберде шектеу;

Несие - банктік жүйенің құрылымы мен функцияларын, оның элементтерін нақты құқықтық бекіту, негізгі ұғымдарды анықтау жатады.Банктік құқықтың қайнар көздері елдің банк жүйесінің құрылуына және жұмыс істеуіне, оны мемлекеттік реттеуге және қадағалауға, сондай-ақ банктік қызметті жүзеге асыруға байланысты туындайтын қоғамдық банктік қатынастарды реттейтін тиісті нормалары бар заңнамалық актілер мен заңға тәуелді нормативтік банктік құқықтық актілер ретінде көрініс табады. Демек банктік құқықтың қайнар көздері онын сыртқы (нақтылы) нысандарының жүйесін көрсетеді.

Банктік құқықтың қайнар көздеріне Қазақстан Республикасының Конституциясы, арнайы және жалпы банктік және өзге де заңнамалық актілер, заңға тәуелді нормативтік банктік-құқықтық актілер. Халықаралық банктік құқық нормалары және халықаралық банктік келісімдер, Конституциялық Кеңестің және Жоғарғы Сот Пленумының шешімдері, қаулылары жатады.

Уәкілетті мемлекеттік органдар шығарған, кұрамында банктік құқықтың нормалары бар нормативтік құқықтық актілер банктік құқықтың қайнар көздері болып табылады.

Жаңа нормативтік актіде Ұлттық Банктің бақылау жәңе қадағалау функциялары нақты көрсетілген, банкілік бақылауды жүзеге асыратын қызметшілерге қойылатын талаптар заңды түрде бекітілген. «Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі туралы» заң күші бар президент жарлығына «Қазақстанның Ұлттық Банкісінің операциялары» атты IX жаңа бөлім енгізілген, оны есеп шоттарының иелерімен қарым- қатынастарды реттейтін 52 бап. Ұлттық Банкте есеп шоттар ашуға құқығы бар екінші деңгейдегі банктермен басқа да заңды тұлғалар жататын есеп шот иесіне түсінік береді.

Ұлттық есеп шот иелерімен келесідей операциялар жүргізуге құқылы:

Жоғарғы деңгейде таратылатын активтердің қамтамасыз етуімен 6 айдан көп емес мерзімге несиелер береді.

Мемлекеттік құнды қағаздарды облигацияларды, депозиттік сертификаттарды 1 жылдан көп емес мерзімде өтеу арқылы сатып алады, сатады.

Несилерді қайтаруды қамтамасыз ету мақсатында Ұлттық Банк кепіл ретінде алтын және басқа құнды металдарды, шетел валютасын алғашқы класстық векселдерді қабылдауға алады. Ұлттық банк жүргізетін операциялар тобы. Ұлттық банктің азаматтық –құқықтық мәселелердің қатысушысы бола алатынын мәлімдейді. Сондай- ақ келісім- шарттың негізінде Ұлттық Банк Үкіметке несиелер береді. Осы нормативтік актінің жаңаруында оған 1995-1996 жылдардағы өзгерістер мен толықтырулар енгізілгенін белгілеп өту өте қажет. Арнайы айтқанда, Ұлттық Банктің өкілеттеріне құнды қағаздарды шығару құқығы толықтырылды, мұнда көрестілген құнды қағаздар мемлекеттік болып табылады және олар бойынша жауаптылыққа Ұлттық Банк тартылады. Егер бұрын жарлықтың 3 бабына сәйкес Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Президентке де, Парламентке де есеп беретін болса, онда 05.12.1995 жылғы өзгерістерге сәйкес Ұлттық Банк Қазақстан Республикасының Президентіне ғана есеп берді. Қазақстан Рсепубликасының Ұлттық Банкімен оның бөлімшелері салықтардың салымдары мен баждардың барлығынан босатылған. «Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі туралы» жаңа жарлықтық жеке ержелеріне жеңілдіп жасаған талдау, біздің республиканың орталық банкісінің негізгі функцияларымен құзыреті екінші деңгейдегі банктердің өкілеттіктерінен күрт ерекшеленетіндігі туралы қорытынды жасауға мүмкіндік берді. Негізінен алғанда, Орталық банк арнайы құзыреті бар арнайы мемлекеттік басқару органы және шаруашылық қызметі іске асырушы заңды тұлға болып табылады.

1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   19

Похожие:

Лекция: 30 сағат iconЛекция 15 (сағат) Практикалық сабақ 30 (сағат) осөЖ 45 (сағат) СӨЖ 45 (сағат) Емтихан Сағат көлемі 135 Курс 3 Семестр 5 Астана 20 ж. Жұмыс бағдарламасы «Кәсіптік аурулар»

Лекция: 30 сағат iconЛекция 15 сағат Практикалық сабақ 15 сағат Оқытушының жетекшілігімен Студенттің өзіндік жұмысы (ожсөЖ)- 30 сағат СӨЖ 30 сағат Емтихан 5-ші семестрде Барлығы 90 сағат Орал, 2010 ж. Пәннің оқу-әдістемелік кешені «Өсімдіктер экологиясы»
Пәннің оқу-әдістемелік кешені «Өсімдіктер экологиясы» Алматы, 2003 типтік бағдарлама негізінде құрастырылған
Лекция: 30 сағат iconЛекция 15 сағат Практикалық сабақ 15 сағат Оқытушының жетекшілігімен Студенттің өзіндік жұмысы (ожсөЖ)- 30 сағат СӨЖ 30 сағат Емтихан 5-ші семестрде Барлығы 90 сағат Орал, 2010 ж. Пәннің оқу-әдістемелік кешені «Микробиология және вирусология»
Пәннің оқу-әдістемелік кешені «Микробиология және вирусология» Алматы, 1999 типтік бағдарлама негізінде құрастырылған
Лекция: 30 сағат iconЛекция практика
Жалпы білім беретін мектептердің 10-11 сыныптарына арналған биология қолданбалы курсы бағдарламасының көлемі жылына 34 сағат, аптасына...
Лекция: 30 сағат iconЛекция 30 сағат Семинар сабақ 15 сағат Оқытушының жетекшілігімен Студенттің өзіндік жұмысы (ожсөЖ)- 45 сағат СӨЖ 45 сағат Емтихан 4-ші семестрде Барлығы 135 сағат Орал 2009 ж. Пәннің оқу-әдістемелік кешені «Экология және табиғатты пайдалану»
Пәннің оқу-әдістемелік кешені «Экология және табиғатты пайдалану» Алматы, 2003 типтік бағдарлама негізінде құрастырылған
Лекция: 30 сағат iconЛекция негіздері қолданбалы курсы. Аптасына 1 сағат. Жылына 34 сағат
«Генетика және селекция негіздері» қолданбалы курсы. Аптасына 1 сағат. Жылына 34 сағат
Лекция: 30 сағат iconЛекция 30 сағат тәжірибелік сабақ-30 сағат СӨжж -60 сағат ӨЗ 60 сағат Емтихан 6 семестр Өскемен Усть-Каменогорск 2014 Пәннің жұмыстық бағдарламасы (syllabus) «Кәсіпорын экономикасы»
Пәннің жұмыстық бағдарламасы (syllabus) «Кәсіпорын экономикасы» кафедрасында 050901- «Тасымалдауды ұйымдастыру, көлікті пайдалану...
Лекция: 30 сағат iconРеферат жұмыстар Жаттығулар
Мұрағаттану ” пәніне типтік оқу жоспарына сәйкес 3 – кредит (135- сағат) берілген. Оның 30 –сағаты лекция, 15-сағат семинар, 45 –сағаты...
Лекция: 30 сағат iconЛекция 10 сағат Практикалық сабақ 40 сағат аб көлемі 1 соөЖ 10 сағат СӨЖ 45 сағат Емтихан 4,6 семестр алматы 2009 Құрастырушы: «Денсаулық сақтау мен фармацияда құқық негіздерімен маркетинг және менеджмент»
«Денсаулық сақтау мен фармацияда құқық негіздерімен маркетинг және менеджмент» кафедрасының доценті, э.ғ. к Қалғанбаев Н.Ә
Лекция: 30 сағат iconЛекция: 15 сағат

Разместите кнопку на своём сайте:
Документы


База данных защищена авторским правом ©kzdocs.docdat.com 2012
обратиться к администрации
Документы
Главная страница