Селекция және тұқым шаруашылығы пәнінен курста оқылатын типтік бағдарламаға сәйкес және пәнді жақсы игеруге арналған




НазваниеСелекция және тұқым шаруашылығы пәнінен курста оқылатын типтік бағдарламаға сәйкес және пәнді жақсы игеруге арналған
страница2/6
Дата конвертации10.02.2016
Размер1.01 Mb.
ТипЛекция
источникhttp://library.psu.kz/fulltext/transactions/370_suleymenov_a.a.._khurast_soltustik_khazakhstanda
1   2   3   4   5   6
.

Қазақстанның солтүстігінде бидай селекциясында негізгі мәселе - өнімді құрастыруға керек құнарлылық ресурстарын толық пайдаланатын сорттарды шығару. Сондықтан кең алқаптағы өнімділікке селекциялық жұмыста бірінші болатыны өсімдіктердің биологиялық, физиологиялық және морфологиялық қасиеттерінің белсенді тәсілдерін және оларды қоршаған жағдайлармен сәйкестеу. Жаздық бидайдың өнімділігін жоғарылату үшін жергілікті климаттың жағдайында академик В.П.Кузьмин айтқандай, селекционерлерге күрделі комплекстік белгілермен жұмыс істеу керек. Ең маңыздылары мыналар: І.топырақтың температурасы 8-10 градуста тұқымдардың бір уақытта өнуі, 2.еккеннен кейін 5-6 төулікте өсу қуаттылығы, түптенуі, түпкі тамырлардың саны мен ұзындығы, З.еккеннен кейінгі 5-6 күні өскіннің ұзындығы мен өсу қуаттылығы, 4.тұқымның егістегі өнгіштігі, өскіндердің жиілігі, 5.жамылғы ұлпалардың беріктігі, түктілігі, жапырақтардың балауыз қабаты және олардың шаң дауылдар мен зиянкестердің механикалық зақымдануына төзімділігі, б.бірінші жапырақтардың өсу қуаттылығы, көлемдері, аязға төзімділігі, күннің күйдіргеніне және ауаның құрғақшылдығына төзгіштігі. 7.зақымдалған жапырақтардың жаңаларымен толтырылу қуаттылығы мен мүмкіншілігі. 8.түптену кезеңіндегі құрғақшылдыққа төзімділігі. 9.түптену кезеңіне ауысу уақыты. 10.сабағы мен масағының өсу кезеңіне ауысу уақыты. 11 .жапырақтардың бір өсімдіктегі және масақтану кезеңіндегі 1 кв.м егістіктегі бетінің көлемі, фотосинтез өнімділігі. 12.түптеніп өсу кезеңіндегі қүрғақшылыққа төзімділігі. ІЗ.масақтану кезеңіндегі және одан кейінгі құрғақшылыққа төзімділігі, астыңғы жапырақтардың солуы, орта қатардағы жапырақтардың тургорды жоғалтуы, жоғарғы жапырақтардың ыстық уақыттарда бүрісуі. 14.масақтану кезеңінің ұзақтығы. 15.масақтың жапырақ қынабынан шығуы. Іб.масақтан жапырақ қынабына дейінгі сабақтың ұзындығы. 17.сабақтың үзындығы. І8.тамыр шірігімен, татпен және қаракүйемен зақымдалу уақыты мен мөлшері. І9.пісу ұзақтығы. 20.масақтың отыруы, қисайуы. 21,тамыр түбінен және сабағынан жапырылу типі. 22.сабақтарының биіктігі мен біркелкілігі. 23.дәннің масақтан шашаылуға төзімділігі. 24.вегетация кезеңінде өсімдіктердің жалпы сақталуы. 25.өсімдіктердің жалпы және дәндік өнімділігі, дәннің өсімдік салмағына қарағанда шығу пайызы. 26.бір өсімдіктегі қуалап өскен сабақтардың саны. 27.дәннің толықтылығы. 28.дәнді жинағаннан кейін бірінші күнгі өнімі. 29.тазалап және сорттағанда болатын қалдық /отход/ саны. ЗО.бір көлемде өнімнің құралдарын дұрыс келістіру /өсімдіктер саны,өнімдік түптенуі, масақтағы дәндердің саны және бір дәннің салмағы/.

Н.И.Вавилов атындағы Ресейлік ғылыми - зерттеу институтының дүниежүзілік гендік қорында әр түрлі белгілері бар бидайдың өсімдіктері көп. Осы ғылыми орынның жаздық бидайының үлгілерін жергілікті климат жағдайында кеңінен және әр жағынан зерттей отырып селекционер керек түрлерді ана-мына белгілерімен селекциялық жұмыс жүргізуге ала алады. Қазақстанның солтүстігінде зерттелетін бидай үлгілеріндегі керек белгілерді экологиялық зерттеумен табуға болады, оны жүргізген бақылаулар көрсетті. /О.С.Хориков, А.С.Ермилов, Л.П.Каратаева, В.К.Швидченко 1981-1985/. Осы белгілердің барлығы әр түрлі тәсілдердің көмегімен селекциялық өңдеуге икемді. Олардың біреуінің дамуын бәсеңдетсе өнімді төмендетеді, кейбір жағдайда тіпте көп.

Қазақстанның солтүстігіндегі тәжірибе мынаны көрсетеді, өндіріске келген жаңа сорттар өнімділікті көтерді. /О.С.Хориков, В.К.Швидченко, 1981/. Дәннің сапасы да жақсарды. Мына сорттар, Целиноградка, Целинная 20, Целинная 21, Целинная 60, Целинная Юбилейная өнімділікті дәннің сапасымен сәтті біріктірді. Жаздық жұмсақ бидайдың сорттарында жоғары өнімділікті дәннің жоғарғы сапаларымен біріктіру Қазақстанның солтүстігінде мүмкін болды. Бірақ бұл мәселені селекциялық процесте толық шештік деуге болмайды. Қазіргі ауыл шаруашылық өндірісі селекционерлерден одан да жоғары өнімді дәндері өте жақсы сапалы сорттарды талап етеді. Сондықтан, қазіргі уақытта ең басты бағдарлар селекцияда өнімділікті көтеру және дәннің сапасын көтеру. Қазақстанның солтүстігінде дөннің кейбір белгілерін күшейту селекциялық қиындық туғызбайды. Ол белгілерге ақуыздың көлемі жатады. Қиындау жағдайда, селекция жағынан, басқа технологиялық көрсеткіштері.

Қазақ АШҒЗИ-дың биохимия және технология зертханасының айтуынша төрт жылдық зерттеуде Акмолинка 1 сортында ақуыздың көлемі 17,88 пайыздан, кейін 18,77-ге өзгерді, Жауын-шашын көп болған жылдары ақуыз көлемі төмендемейді. Осындай көрсеткіштер басқа сорттарда да бар. Ұнның күшінде керісінше көрсеткіштер байқалады. Жылдың метеорологиялық жағдайларына қарай ұнның күші көп өзгереді, тіпті бұл көрсеткіш бидайдың күшті сорттарында да төмендейді. Сондықтан Қазақстанның солтүстігіндегі шаруашылық егістіктерінде дәннің сапасын, жылға байланысты төмендетпейтін бидай сорттары керек.

Екінші маңызды және өте күрделі мәселе - ерте пісетін сорттарды құру. Қазақстанның солтүстігінде жоғарғы өнімділікті жоғары сапалы дәнмен біріктіре отыра тез пісетін сорттар болу керек. Ауыл шаруашылық өндірісінде осындай сорттарға сұраныс мол. Өкініштісі, осы уақытқа дейін тез пісетін жоғары өнімді жаздық жұмсақ бидайдың сорты шығарылған жоқ.

Қазіргі уақытта бұл аумақтағы орташа пісетін және ортадан кеш пісетін жаздық бидайдың сорттарының көптігі ауыл шаруашылық жұмыстарғада көп ауыртпалық жасайды, көбінесе жауын-шашынды суық жылдары агротехниканың кейбір элементтерін бұзуға жағдай туғызады. Сондықтан, Қазақстанның солтүстігінде бидай сорттарының ерте пісуі мәселесі-селекцияның осы уақыттағы ең маңыздысы. Ауыл шаруашылығында бұл мәселені екі жолмен шешуте болады, бірінші, жаздық бидайдың тез пісетін сорттарын құру, екінші, күздік бидайлардың сорттарын өндірісте өндіру. Алайда жаздық жұмсақ бидайдың тез пісетін сорттарын шығару және солтүстікте күздік бидайды өсіру - күрделі мәселе. Бұл мәселені орынды шешу үшін селекцияда ұзақ ізденістер мен зерттеулер керек. Мәселе биоклимат, физиология және генетика салаларында комплекстік ізденістерді талап етеді. Екінші күрделі мәселе - суарылмайтын егіншілікке жаздық жұмсақ бидайдың интенсивтік және жартылай интенсивтік сорттар құру. Бұл сорттар жалпы икемділігімен қатар, жергілікті жағдайларға, жауын-шашынды және топырақтың құнарлылығын молынан пайдаланатын сорттар.

Дүниежүзілік селекцияның жаздық жұмсақ бидайдың жоғары өнімді интенсивтік типті сорттарын шығару табыстары баршамызға кеңінен таныс. Жаңа генетикалық әдістердің негізінде құралған ескі сорттық кемшілікті, жоғары өнімді қысқа сабақты сорттармен айырбастаудың нәтижесінде Америкада, Иидияда, Батыс Пакистанда т.б елдерде астықты мол өндіруге мүмкіндік берді. Нобель премиясының лауреаты Норман Борлаугтың қысқа сабақты сорттары Мексикада астықты 3,5 млн-нан 25 млн.тоннаға дейін өндіруге, ал бидайдың сорттарының өнімділігін 7,5-тен 30 ц/га дейін көтерді.

Кеңес заманының селекционерлері күшімен көптегеи қысқа сабақты, жоғары өнімді бидайдың сорттары құрылды, олар отандық селекцияның алтын қорына мол үлес қосты. Кеңінен белгілі бидайдың тырбиғандық гені бар қысқа сабақты сортын академик П.П.Лукьяненко құрастырған. В.Н.Ремесло, П.И.Товстик құрастырған ергежейліктің үш гені бар сортқа көңіл бөлуге болады. Алайда шетел және ТМД елдерінің кейбір аумақтарындағы қысқа сабақты сорттарды құруда жақсы көрсеткіштерді көре отырып, біздің селекционерлер бұған жете көңіл бөлмей келеді.

1969 жылы Ауыл шаруашылық министрлігінің ұйғарымы бойынша Қазақ АШҒЗИ-дің селекция және генетика бөлімі жаздық бидайдың қысқа сабақты интенсивті сорттарын зерттеп өндіріске енгізді. Жергілікті жағдайға сай алынған агротехникаға сәйкес конкурстық сорттық сынау жүргізілді. Солтүстік Қазақстанға әкелінген жаздық жұмсақ бидайдың қысқа сабақты сорттары сорттардың экологиялық-биологиялық типінен алыс жататынын зерттеулер көрсетті, олар жергілікті сорттардан морфологиялық және шаруашылық белгілерімен өте ерекшеленіп тұрады. Бұл сорт Солтүстік Қазақстанның қуаң аудандарына жарамайтындығын көрсетті. Аудандырылған сорттардан қысқа сабақты сорттар өнімділігімен көп төмен, Саратовская 29 - 11,3-12,5 ц/га, Пиротрикс 28 - 14,2-15,4 ц/га.

Солтүстік Қазақстанда алдын-ала сынаудың көрсеткен тағы бір жарамсыз белгісі-олардың тапалдығы, біздің аумақта сабақтың үзындығын қысқартпау жағын тоқтататын экономикалық және табиғи факторлар бар.

Күннің сәулесі көп болғанымен топырақтағы ылғалдың аздығымен өсімдіктер өсіп-дамуын баяулатады, сондықтан егін биік болмайды. Қуаңшылық жылдары ұзын сабақты сорттардың өзі сабағын қысқартып механикалық жинауға жарамсызданады. Тапалдық - жергілікті жердің белгілі құбылысы, ол астық дақылдарын бөліп жинауды қиындатады, өйткені егін жинау жұмыстарын саябырлатады және дәндерді жерде көп қалдырады. Онымен қатар Қазақстанның солтүстігінде топырақты жел эрозиясынан сақтау және қысқы қар тоқтату үшін астық дақылдарын жинағаннан кейін биік аңыз қалдыру керек. Қысқа сабақты сорттардың сабағының биіктігі сонау жылдары 41-48 см болды. Бөлектеп жинағанда қысқа сабақтық тапалдықтан к,алдырған аңыз шапқан массаны көтере алмайды, сондықтан олар топыраққа тиеді де, дестенің кебуі мен бастыруы қиындайды.

Индия, Чили, Мексика, АҚШ, Канада, Италияның интенсивті жаздық бидайларының қысқа сабақты сорттарының дүниежүзілік коллекциясын зерттеудің көрсеткені олар орта және ұзын сабақты сорттардан өнімділігімен асып түсе алмады. Ол сорттар ауа қуаңшылығына төзімсіз. Осыған байланысты Солтүстік Қазақстанның жағдайларында жаздық жұмсақ бидайдың интенсивті сорттарын құру үшін олардың тамыр жүйесін күшейту керек. Бұл жағынан, бастапқы материал ретінде, Солтүстік Қазақстан селекциясының сорттары - Акмола 1, Шортандинка, Шортандинская 25, Пиротрикс 28 т.б-ларға көңіл бөліну керек. Мұндай күрделі мәселелерді шешуте генетика, физиология, биохимия және технология салаларының мамандарын кірістіру керек. Осындай алғашқы материалды комплексті өңдеу уақытты да, шығынды да азайтады. Қазақстанның солтүстігінде жаздық бидайдың өнімі көп жағдайларда климатқа байланысты, ал ол өте құбылмалы. Интенсивті егіншіліктің талаптарына сай жаздық бидайдың сорттарын шығаруға климаттың жалпы құрғақшылығы кедергі болады. Бірақ бұл аумақта құрғақшылық жылдарымен аралас жауын-шашынды жылдар болады. Осындай жылдары жаздық бидайдың сорттарының өнімділігі 30 ц/га, одан да мол болғанда астықтың жалпы түсіміне әсер етеді, жердің кеңдігіне байланысты болады /О.С.Хориков, В.К.Швидченко, ІІ.И.Зинченко, 1982/.

Сонымен бидайдың интенсивті сорттарын селекциялауда жауын-шашынды жылдарға бет бұру керек. Ол сәйкес құралатын сорттардың өнімділігі 60 ц/га және одан да көп болу тиіс. Құрғақшылық жылдары жаңадан құрылған сорттар өнімділігін, құрғақшылыққа төзімді сорттардың өнімділігінен төмендетпеу керек. Айта кету керек, интенсивті сорттарды селекциялағанда Солтүстік Қазақстанда ксерофильдік және гигрофильдік белгілерді сәйкестендіру. Қазіргі уақытта Бүкілресейлік өсімдік шаруашылық институтының коллекциясынан селекционерлер суармалы жерде жаздық жұмсақ бидайдың бірнеше жоғары өнімді үлгілерін алды, олар тәлімі жерлерде де жоғары өнімділікпен көзге түскен. Бұл үлгілер Швециядаи, Финляндиядан, Германиядан, Бельгиядан әкелінген. Интенсивті сорттарды құру ретінде бастапқы материал болуға, тәлімі жерлерге жаздық бидайдың басқа да маңызды белгілері мен үлгілер бөлінген -жапырылып қалуға төзімді, вегетациялық кезеңнің ұзақтығы, ауруларға төзімді. Бірақ қазіргі уақытта интенсивті сорттардың сабақ зиянкестеріне, тамыр шірігіне, топырақтың тұздалуына төзімділігі қандай екені туралы толық мәлімет жоқ. Өйткені жаздық бидайдың дымқылдыққа қайтарымды сорттарын құрған бұл қасиеттер өте қажет.

Аймақта өсірілетін жаздық жұмсақ бидай сорттарының сипаттамасы

Акмолинка І, Қазақ астық шаруашылығы ғылыми-зерттеу институгында канадалық маркиз сорты мен күздік бидайды тұқым қуалайтын өзгергіштік тудыратын шағылыстыру жолымен шығарылған.

Авторы В.П.Кузьмин,

Мильтурум түршесіне жатады. Масақтары к,ылтықсыз, қызыл түсті, масақ қабықшалары көмкерілмеген, қызыл дәнді.

Масағы цилиндр тәрізді көлденең қимасында квадрат тәрізді, сәл қысыңқы, шамамен ірі /10-12 см/ , жатып қалуға төзімді. Тығыздығы орташа немесе ортадан төмен. Жоғарғы масақшалары қылтық тәрізді өсінділерімен бітеді, ұзындығы 1,0-1,5 см-ге жетеді. Масақшалары көп дәнді /3-5 дәнді/. Масақ білігінің масақшалары жұмыртқа тәрізді, негізінде қатты к,ысылған, бүйірлерінде шашыраңқы.

Масақ қабықшалары ашық қызыл, сопақша, қазтабанға жақын /ұзындығы 7-8 см, ені 4мм/, дөрекі. Кең иықты, шамамен тік немесе қисайған, жоғары жағына қарай көтерілген. Қыры айқын ажыратылған. Масақ қабықшасының негізіне дейін жетеді, барлық бойында ұсақ тісшелері бар. Қыр тісшелері өте қысқа /0,5-1 мм/. Тік, мұқалған, масақтың өн бойында көмкерілген, тісшеленген. Гүл қабықшалары дәнді, салыстырмалы түрде, тығыз жауып тұрады.

Дәні сарғыш-қызғылт, сопақша, мұқалған / ұзындығы 6-7 см, ені 3-4 мм/, орташа ірі, 1000 дәннің массасы орта есеппен 25-33 г, орташа ұнды немесе орташа шынылы. Дән ойығы кең, бетшесі бұрышты. Айдары қысыңқы. Фенолмен боялуы күңгірт. Сорт шашылып қалуға орташа төзімді. Сабанының биіктігі орташа, жуан, дөрекі, жатып қалуға төзімді. Жапырақтануы орташа. Жапырақ қынабы көмкерілген. Жапырақтары күңгірт жасыл, кең, қысқа, қатты, әлсіз есілген. Сабан буынаралықтары, тамыр жүйесі өте күшті дамыған. Түп көмкерілген. Егін көгі- орташа қысыңқы. Сорт ортадан кеш мерзімде піседі, қуаңшылыққа төзімді. Тозаңды қаракүйемен және қоңыр тат ауруларымен зақымдануы орташа. Ұндық сапасы орташа және ортадан төмен, жоғары өнімді, көктемгі бозқырауды жеңіл көтереді.

Сорт 1945 жылы аудандастырылған.

Карагандинская, Қарағанды ғылыми-зерттеу совхоз институтында буданды /Мильтурум 321 х Псевдо-Гостианум 303/ Лютесценс 38 линиясымен шағылыстыру жолымен шығарылған.

Авторы П.А.Вертилецкий.

Велютинум түршесі. Масағы қылтықсыз, ақ, қабықшалары көмкерілген, дәні қызыл. Даланың шығыс экологиялық тобына жатады.

Масағы әлсіз, орташа ұзындықта немесе ұзын / 8-11 см/, орташа тығыздықта /10 см білікте, 17-19 масақша/. Масақтың жоғарғы бөлігінде қылтық тәрізді түзінділері қыска /0,5 мм/. Гүл қабықшалары дәнді тығыз жауып тұрады.

Масақ қабықшалары қызғылт түсті, жұмыртқа тәрізді, ұзындығы 5-8 мм, ені 3-4 мм, нервациясы орташа көрінген. Көмкерілуі әлсіз дамыған. Кең иықты, масақ асты кесілген, үсті көтерілген. Килі жіңішке, жақсы көрілген, қабықшаның негізіне дейін жетеді. Киль тісшелері қысқа /1,0-1,5 мм/, масақ бойында бәрі бірдей. Дәні сопақша, ұнды, орташа ірі. 1000 дәннің массасы 23-32 г. Фенолмен боялуы күңгірт-қоңыр. Сорт шашылып қалмауға төзімді. Сабаны орташа биіктікте немесе биік /60-120 см/, қолайлы жағдайда суарғанда 155 см, мықты, жатып қалуға төзімді. Жапырағы қатты түкпен жабылған,түбі аралық.

Егін көгі көмкерілген, колеоптилі түссіз.

Сорт ортадан кеш піседі.

Тозаңды қаракүйемен зақымдануы әлсіз немесе ортадан төмен. Қатты қаракүйемен қатты зақымданады. Швед шыбынымен, сабақ бүргесімен зақымдануы орташа және ортадан жоғары. Ұндық сапасы орташа, нандық сапасы орташа және ортадан жоғары.

Сорт көктемгі бозқырауды жеңіл көтереді, топырақтың сортаңдалуына шыдамды. 1949 жылы аудандастырылған.

Шортандинка, Қазақ астық шаруашылығы ғылыми-зерттеу институтында Акмолинка 1 сортын Псевдо-гостианум Д-61 сортымен шағылыстырудан шығарылған.

Авторы В.П.Кузьмин.

Пиротрикс түршесі. Масағы қылтықсыз, қызыл, қабықшалары көмкерілген, дәні қызыл. Далалық шығыс экономикалық тобына жатады.

Масағы жіп тәрізді, орта ұзындықта немесе ұзын /9-11мм/, тығыздығы орташа /10 см білікке 18-20 масақ келеді/. Масақтың жоғарғы жағындағы қылтық тәрізді өсінділері қысқа /0,5-1,0 см/. Масақшалары көп дәнді, масақтың ортаңғы бөлігінде 4 дәнге дейін. Масак, қабықшалары ашық қызыл, дөрекі, сопақша ланцет тәрізді, ірі, кең. Көмкерілуі өте әлсіз көрілген /жеткіліксіз дамыған масақшаларында мүлде жоқ/. Нервациясы қатты көрілген. Өте кең иықты, тік. Килі қатты көрілген, әлсіз тістешеленген. Тісі әлсіз жеңіл тістешеленген, қысқа /0,5-1,0 ем/, масақтың оң бойында біттей. Дәнді гүл қабықшалары тығыз ораиды.

Дәні ұзынша сопақша, ұнды, ірі. 1000 дәнінің массасы 31-41 г. Дән ойығы қатты көрінген, айдары ирек. Дәннің фенолмен боялуы қоңыр. Сорт шашылып қалмауға төзімді. Сабаны орташа биік, мықты. Жапырылып қалуға төзімді, пісіп жетілгенде кейде күңгірт қызыл. Жапырақтары әлсіз көмкерілген, тік тұрғыш түп, егін көгі қысқа қалың түкпен жабылған. Сорт құрғақшылыққа төзімді.

Қоңыр татпен, тозаңды қаракүйемен зақымдануы ортадан төмен. Қатты қара күйемен қатты зақымданады. Швед шыбынымен зақымдануы орташадан қаттыға дейін. Астық жолақ бүргесімен зақымдануы сорттарға қарағанда көп.

Ұндық сапасы орташа және ортадан төмен, нандық сапасы ортадан төмен.

1951 жылы аудандастырылған.

.
1   2   3   4   5   6

Похожие:

Селекция және тұқым шаруашылығы пәнінен курста оқылатын типтік бағдарламаға сәйкес және пәнді жақсы игеруге арналған iconОблыстық бюджеттердің, Астана және Алматы қалалары бюджеттерінің тұқым шаруашылығын қолдауға 2012 жылғы республикалық бюджеттен берілетін ағымдағы нысаналы трансферттерді пайдалану
Республикасының «Тұқым шаруашылығы туралы» 2003 жылғы 8 ақпандағы және «2012 – 2014 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы»...
Селекция және тұқым шаруашылығы пәнінен курста оқылатын типтік бағдарламаға сәйкес және пәнді жақсы игеруге арналған icon30. 03. 11 г. №297 Облыстық бюджеттердің, Астана және Алматы қалалары бюджеттерінің тұқым шаруашылығын қолдауға 2011 жылғы республикалық бюджеттен берілетін ағымдағы нысаналы трансферттерді пайдалану қағидасын бекіту туралы
Азақстан Республикасының «Тұқым шаруашылығы туралы» 2003 жылғы 8 ақпандағы және «2011 – 2013 жылдарға арналған республикалық бюджет...
Селекция және тұқым шаруашылығы пәнінен курста оқылатын типтік бағдарламаға сәйкес және пәнді жақсы игеруге арналған icon«химия және биология» факультеті «биология» кафедрасы» Микробиология және вирусология» пәнінен
Силлабус оқу бағдарламаға сәйкес құрастырылған. Кафедра мәжілісінде бекітілген. 26. 08. 2010ж
Селекция және тұқым шаруашылығы пәнінен курста оқылатын типтік бағдарламаға сәйкес және пәнді жақсы игеруге арналған icon“Программаны әзірлеудің құрал-саймандары” пәнін оқытудың
«Есептеу техникасы және программалық камтамасыз ету» мамандығы бойынша оқитын студенттеріне арналған «Компьютерлік жүйелердің интерфейстері»...
Селекция және тұқым шаруашылығы пәнінен курста оқылатын типтік бағдарламаға сәйкес және пәнді жақсы игеруге арналған iconРадиотехника және байланыс факультеті
Курс бағдарламасын Қр мжсб және мамандықтың квалификациялық сипатының мазмұнына, типтік бағдарламаға сәйкес Компьютерлік технологиялар...
Селекция және тұқым шаруашылығы пәнінен курста оқылатын типтік бағдарламаға сәйкес және пәнді жақсы игеруге арналған iconРадиотехника және байланыс факультеті
Курс бағдарламасын Қр мжсб және мамандықтың квалификациялық сипатының мазмұнына, типтік бағдарламаға сәйкес Компьютерлік технологиялар...
Селекция және тұқым шаруашылығы пәнінен курста оқылатын типтік бағдарламаға сәйкес және пәнді жақсы игеруге арналған iconЖоғарғы оқу орнынан кейінгі білім беру орталығы
«Қаржы», 5В051000 «Мемлекеттік және жергілікті басқару», 5В051100 «Маркетинг» бакалавр мамандықтары студенттеріне оқылатын «Бухгалтерлік...
Селекция және тұқым шаруашылығы пәнінен курста оқылатын типтік бағдарламаға сәйкес және пәнді жақсы игеруге арналған iconДиссертациялық жұмыс Қазақ егіншілік және өсімдік шаруашылығы ғылыми-зерттеу институтының «Аналитикалық зертханасында» жүргізілді
Физиологиялық және биохимиялық әдістерді күнбағыс селекциясы және тұқым өндірісінде пайдалану
Селекция және тұқым шаруашылығы пәнінен курста оқылатын типтік бағдарламаға сәйкес және пәнді жақсы игеруге арналған iconҚ азақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі
«Шетел әдебиеті» пәнінен 050205 «Қазақ филологиясы» мамандығының студенттеріне арналған пәнді оқыту бойынша
Селекция және тұқым шаруашылығы пәнінен курста оқылатын типтік бағдарламаға сәйкес және пәнді жақсы игеруге арналған iconҚ азақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі
«Шешендік өнер» пәнінен 050205 «Филология: қазақ филологиясы» мамандығының студенттеріне арналған пәнді оқыту бойынша
Разместите кнопку на своём сайте:
Документы


База данных защищена авторским правом ©kzdocs.docdat.com 2012
обратиться к администрации
Документы
Главная страница