2011 – 2020 жылдарға арналған




Название2011 – 2020 жылдарға арналған
страница2/13
Дата конвертации10.02.2016
Размер1.37 Mb.
ТипДокументы
источникhttp://www.mektep3-oskemen.kz/Bagdarlama 2010-2020.doc
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   13
3. Ағымдағы жай-күйді талдау


Қазақстан Республикасында ел басшылығының адами капиталды

дамытудың қажеттілігі мен маңыздылығын түсініп, білім беру жүйесін

реформалауды бастауға жəне жүргізуге жан-жақты қолдау көрсетуінің

нəтижесінде білім беруді қарқынды дамыту мен жаңғырту мүмкін болып

отыр.

2005 жылдан бастап Қазақстан Республикасында білім беруді

дамытудың 2005 – 2010 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы,

Қазақстан Республикасында техникалық жəне кəсіптік білім беруді

дамытудың 2008 – 2012 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы,

2007 – 2011 жылдарға арналған «Қазақстан балалары» бағдарламасы,

Балаларды мектепке дейінгі тəрбиемен жəне оқытумен қамтамасыз ету

жөніндегі 2010 – 2014 жылдарға арналған «Балапан» бағдарламасы

қабылданды.

Дарынды жас қазақстандықтарға əлемнің үздік университеттерінде

білім алуға мүмкіндік беретін Қазақстан Республикасы Президентінің

«Болашақ» халықаралық стипендиясын іске асыру еліміздегі адами

капиталдың дамуына қосылған елеулі үлес болды.

Қазақстан қазіргі уақытта білім беру, адам мен бала құқығын қорғау

саласындағы негізгі халықаралық құжаттарға қатысушы болып табыла-

ды. Бұл – Жалпыға бірдей адам құқықтары декларациясы, Бала құқықтары

туралы конвенция, Адамның экономикалық, əлеуметтік жəне мəдени

құқықтарының Халықаралық декларациясы, Еуропа өңірінде жоғары білім

беруге жататын біліктілікті тану туралы Лиссабон конвенциясы, Болон де-

кларациясы жəне т.б.

Адами ресурстарды дамыту еліміздің 2020 жылға дейінгі Стратегиялық

даму жоспарындағы басымдықтардың бірі ретінде айқындалған.

Білім беруге инвестиция салу арқылы адами капиталды сапалы дамы-

туда нақты қол жеткен мақсаттар бар.

Қазақстан Республикасында білім беруді дамытудың 2005 – 2010

жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасын іске асыру нəтижесінде

2010 жылғы 1 шілдедегі жағдай бойынша білім берудің барлық деңгейі

тиісті ұйымдар желісімен институционалды қамтамасыз етілген. Білім

берудің құрылымы Халықаралық білім берудің стандартты жіктеуішіне

сəйкес келтірілді. Оқытудың 12 жылдық моделін енгізу үшін жағдайлар

жасалуда. Техникалық жəне кəсіптік білім қайта құрылымдалды. Маман-

дарды үш деңгейлі даярлау енгізілді: бакалавр – магистр – Ph.D докторы.

Мамандықтардың ірілендірілген топтарынан тұратын Қазақстан Республи-

касы жоғары жəне жоғары оқу орнынан кейінгі білім мамандықтарының

жіктеуіші бекітілді.

Тəуелсіз сыртқы бағалау элементтерін қамтитын (лицензиялау, атте-

статтау, аккредиттеу, рейтинг, ұлттық бірыңғай тестілеу (бұдан əрі – ҰБТ),

мемлекеттік аралық бақылау (бұдан əрі – МАБ), талапкерлерді кешенді

тестілеу жəне т.б.) Ұлттық білім беру сапасын бағалау жүйесі құрылды.

6




Республиканың барлық өңірлерінде білім беру сапасын бағалаудың

облыстық жүйесін енгізу басталды.

Білім беру ұйымдарының материалдық базасы нығайтылуда.

2009 жылдың өзінде мектептерде 640 биология кабинеті, 536 –

лингафондық мультимедиалық кабинет (бұдан əрі – ЛМК), 10 физика

кабинеті, 78 химия кабинеті жарақтандырылды, 721 мектеп интерактивті

тақталармен толықтырылды. Қазіргі уақытта 3450 мектептің лингафондық

мультимедиалық кабинеттері бар, 2005 жылмен салыстырғанда олардың

саны 2661-ге көбейіп отыр.

Білім беру сапасы арттырылуда.

Инклюзивті білім дамуда.

Орта мектептің балаларын тегін тамақтандыру жəне жеткізу мəселелері

баяу шешілуде.

Жоғары жəне жоғары оқу орнынан кейінгі білімі бар кадрларды

даярлауға арналған мемлекеттік білім беру тапсырысы 2005 жылғы 25710-

нан 2010 жылы 35425-ке артты.

Білім саласын ақпараттандыруды дамыту жұмыстары жүргізілуде.

Қазіргі уақытта 18 оқушыға бір компьютерден келеді. 2005 жылы аталған

көрсеткіш 41-ді құраған, оның ішінде 36-сы – ауылдық жерлерде.

Интернет желісіне мектептердің 98 %-ы қосылған, ауылдық жерлерде

– 97 % (2005 жылы – тиісінше 75 % жəне 70 %). Мектептердің 34 %-ның

кең жолақты интернетке шығуға мүмкіндігі бар.

Қазақстандық мектеп оқушылары TIMSS – 2007 халықаралық салыстыр-

малы зерттеуіне қатысып, 36 елдің 4 сынып оқушылары арасында матема-

тика бойынша 5-орынды жəне жаратылыстану бойынша 11-орынды иеленді.

Қазіргі уақытта Қазақстанда мемлекеттік тілдің дамуына зор көңіл бөлінуде.

Орталық жəне жергілікті атқарушы органдарда, республика өңірлеріндегі

жоғары оқу орындары жанынан қазақ тілін оқыту орталықтары құрылды,

міндетті оқыту курстары енгізілді, қазақ тілінде іс жүргізу, негізгі жəне орта жал-

пы білім беретін мектептерде мемлекеттік тілді деңгейлеп оқыту енгізілді.

Дарынды балаларға арналған үш тілде оқытатын мамандандырылған

мектептердің желісі құрылды. Қазіргі уақытта республикада үш тілде

оқытатын 33 мектеп жұмыс істейді.

6 «Назарбаев Зияткерлік мектебі» құрылды.

Ұлттық жоғары мектепте білім берудің əлемдік деңгейіне жету жөнінде

шаралар қабылданды: Қазақстан Еуропалық білім кеңістігіне енді, Болон

Декларациясына қосылды, Астана қаласында əлемдік деңгейдегі беделді

жоғары оқу орны – «Назарбаев Университеті» құрылды.

Оқу бағдарламаларының мазмұнын айқындауда жоғары оқу

орындарының академиялық еркіндігі кеңейтілді: таңдау бойынша компо-

нент бакалавриатта 40 %-дан 50 %-ға, магистратурада 50 %-дан 60 %-ға

жəне докторантурада 70 %-дан 80 %-ға дейін ұлғайтылды.

Сапалы жоғары білім алуға ынталы студенттердің саны өсіп келеді. Шет

елдерде 20 мыңнан астам қазақстандық білім алады. 3 мыңға жуық «Болашақ»

халықаралық стипендиясының стипендиаты əлемнің 27 елінде оқиды.

Шетелдіктер үшін еліміздің жоғары оқу орындарында білім алудың

тартымдылығын арттыру үшін жағдайлар жасау жөнінде шаралар

қабылдануда. Республиканың жоғары оқу орындарында 10 мыңнан астам

шетел азаматтары білім алуда.


7




Дегенмен қазақстандық білім беру сапасы бəсекеге түсе алмайтындай

күйінде қалып отыр.

Мектепке дейінгі тəрбие мен оқыту

Мектепке дейінгі тəрбие мен оқытудың мəнін арттыру жалпы əлемдік

үрдістер қатарына жатады. Балабақшаға баратын балалар білім берудің

барлық деңгейлерінде білімді тез қабылдайды жəне жалпы өмірде табы-

сты болып келеді.

2010 жылғы 1 шілдедегі жағдай бойынша Қазақстанда мектепке дейінгі

тəрбиемен жəне оқытумен қамту 2005 жылмен салыстырғанда 16,8 %-ға

өскен жəне балалардың 40 %-ын ғана құрайды, ал дамыған елдерде бұл

көрсеткіш 90-100 %-ға жетіп отыр.

Туу деңгейінің есебінен балабақшалардағы орын тапшылығы елімізде

орта есеппен жыл сайын 5 – 7 %-ды құрайды. Сонымен қатар 5 өңірде туу

факторы мен көші-қон əсерінен бұл көрсеткіш 11,1 %-ды құрайды: Оңтүстік

Қазақстан облысында – 8,1 %, Қызылорда – 11,8 %, Жамбыл – 10,7 %, Ал-

маты қаласында – 11,3 %, Астана қаласында – 13,6 %.

Балабақшаларда орта есеппен 100 орынға 111 баладан келеді,

қалаларда – 120. Қалалық жерлерде əрбір үшінші бала, ауылдық жерлерде

100 баланың 5-уі ғана балабақшаға барады.

Инклюзивті білім беру қажетті деңгейде дамымаған. Қазіргі кезеңде

мүмкіндіктері шектеулі 149 246 баланың 29 212-сі немесе 19,5 %-ы – мек-

теп жасына дейінгі балалар. 37 арнайы балабақшада жəне 240 арнайы топ-

та 10 мыңдай бала мектепке дейінгі тəрбиемен жəне оқытумен қамтылған,

бұл 32,8 %-ды ғана құрайды.

Мемлекеттік мектепке дейінгі ұйымдармен қатар жекеменшік

балабақшалар да ашылуда, егер 2005 жылы олардың саны 158 болса,

2010 жылы 284 болып отыр.

Мектепке дейінгі тəрбие мен оқытуға арналған мемлекеттік бюджет

шығыстарының үлесі соңғы жылдар ішінде ішкі жалпы өнімнің (бұдан əрі

–ІЖӨ) шамамен 0,1 %-ын құрайды. ЭЫДҰ елдерінде – ІЖӨ-ден 1 %-дан

2 %-ға дейін.

Орта білім

Білім беру жүйесінің базалық деңгейі орта білім болып табылады. Оны

тегін алу құқығына ел Конституциясы кепілдік береді.

Орта білім беру жүйесінде материалдық-техникалық, оқу-əдістемелік

базаның нашарлығына, сондай-ақ оқытудың мазмұны мен əдістерін

жаңарту қажеттілігіне байланысты проблемалар орын алған.

2010 жылғы 1 шілдедегі жағдай бойынша республикада жергілікті

атқарушы органдар (бұдан əрі – ЖАО) мен Қазақстан Республикасы Білім

жəне ғылым министрлігіне (бұдан əрі – БҒМ) ведомстволық бағынысты

7576 мемлекеттік күндізгі жалпы білім беретін мектеп жұмыс істейді, онда

2,5 млн.-ға жуық оқушы білім алады. Мектептердің жалпы санының

64,6 %-ы үлгілік, 35,4 %-ы – ыңғайластырылған ғимараттарда орналасқан,

201 мектеп апатты жағдайда. Мектептердің 37,4 %-ы тасымалданатын

суды пайдаланады. 70 мектеп 3 ауысымда, 1 мектеп 4 ауысымда жұмыс

істейді. Мектептердің 25,1 %-ы күрделі жөндеуді қажет етеді.

Республиканың негізгі жəне орта мектептерінің 47,4 %-ы жаңа үлгідегі

физика кабинеттерімен, 13,2 %-ы химия, 16,3 %-ы биология, 46,7 %-ы

лингафондық мультимедиалық кабинеттерімен жабдықталған.


8




Əрбір бесінші мектепте асхана мен буфет жоқ. Мектеп асханаларының

жабдықтары мен мүкəммалының ескіруі 80 %-ды құрайды. Мектептердің

26,4 %-нда спорт залдары жоқ. Мемлекет қаржыландыратын арнайы авто-

бустармен балаларды мектепке тасымалдау бағдарламасы жоқ.

Осылардың барлығы 12 жылдық білім беру моделін енгізу мерзімін

кейінге қалдыруға себеп болды.

Қазақстандық білім беру жүйесінің ерекшелігі – мектептердің жалпы

санының 56,5 %-ын құрайтын (2005 жылы – 52 %) ШЖМ болуы. Оның

ішінде, ауылдық жерлерде – 68,6 %.

Іс жүзінде əрбір төртінші мұғалім ШЖМ-да жұмыс істеп, əрбір алтын-

шы қазақстандық оқушы ШЖМ-да оқиды.

Мүмкіндіктері шектеулі балалар саны өсуде. Егер 2005 жылы

олардың саны 124 мыңды құраса, 2010 жылы 149 мыңнан асты. Олардың

41,4 %-ы ғана арнайы білім беру бағдарламаларымен қамтылған.

Қазіргі заманғы білім беру жүйесі, оқытудың инновациялық нысанда-

ры мен əдістерін енгізу педагог қызметкерлердің тұлғасына жəне кəсіби

құзыреттілігіне жоғары талаптар қоюда.

Бүгінгі таңда педагог еңбегін материалдық жəне моральдық жағынан

ынталандыратын жəне оның əлеуметтік мəртебесін көтеретін барабар

заңнамалық база мен жүйе құрылмаған.

Жұмыс істейтін əрбір бесінші мұғалімнің жасы 50-де жəне одан да

үлкен. Педагогтердің жалпы санынан 3 жылға дейінгі өтілі барлар – 13 %.

Жыл сайынғы жас кадрлар есебінен толығу тек 2,6 %-ды құрап отыр.

Гендерлік сəйкессіздік, кəсіп феминизациясы (81,3 % əйел мұғалімдер)

байқалып отыр. Төмен жалақы (еліміздегі орташа жалақының 60 %-ға

жуығы), педагог кəсібінің беделінің болмауы жоғары білікті кадрлардың

бұл саладан кетуіне ықпал етеді. 2000 жылдан бастап қызметкерлер

жалақысының 400 %-ға өскеніне қарамастан, оның деңгейі еліміздегі төмен

деңгейлердің бірі болып қалып отыр.

Білім беру саласындағы мемлекеттік саясаттың басым бағыты өскелең

ұрпақты тəрбиелеу жүйесін дамыту болып табылады.

Алайда, білім беру ұйымдары мен балалардың қоғамдық ұйымдарының

тəрбие беру əлеуетінің тиімділігі төмен болып отыр. Мектептерде еңбекпен

тəрбиелеу жəне кəсіптік бағдарлау жүйесі жойылған, мектептердегі жəне

мектептен тыс ұйымдардағы көркем жəне музыкалық шығармашылық

үйірмелерінің, спорт секцияларының саны жеткіліксіз. Балалар мен

мектептің қоғамдық ұйымдарының қызметі дұрыс жолға қойылмаған.

Балаларды қосымша білім берумен қамту басқа елдермен (30 – 50 %)

салыстырғанда 21,5 %-ды ғана құрайды. Білім алушыларды спорт секция-

ларымен қамту бүгінде 20 %-ды құрайды.

Орта білімге кері əсер ететін факторлар – ескірген əдіснамалар мен

білім беру мазмұнын іріктеу қағидаттары. Ақпараттың шамадан тыс болуы

оқуға деген ынтаның төмендеуіне жəне оқушылар денсаулығының нашар-

лауына əкеледі. Оқыту тұлғаны дамытуға емес, жалаң нəтижелер алуға

бағытталған.

Осылайша, қазіргі бар проблемалар орта білім жүйесін қазақстандық

қоғам дамуының қазіргі заманғы талаптарына жəне əлемдік білім беру

кеңістігіне кірігу шарттарына сəйкес жаңғыртуды талап етеді.



9




1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   13

Похожие:

2011 – 2020 жылдарға арналған icon2011-2020 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасын Павлодар облысында іске асыру жөніндегі 2014-2016 жылдарға арналған іс-шаралар жоспары туралы
«Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы» Заңының 27-бабы 2-тармағына, Қазақстан...
2011 – 2020 жылдарға арналған iconҚазақстан республикасында бiлiм берудi дамытудың 2011 – 2020 жылдарға арналған мемлекеттiк бағдарламасы
Республикасында бiлiм берудi дамытудың 2011 2020 жылдарға арналған мемлекеттiк бағдарламасын бекiту туралы
2011 – 2020 жылдарға арналған iconҚазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдерінің күші жойылды деп тану туралы
Президентінің 2014 жылғы 12 тамыздағы №893 Жарлығымен Балаларды мектепке дейінгі тәрбиемен және оқытумен қамтамасыз ету жөніндегі...
2011 – 2020 жылдарға арналған icon1 –ші кесте Аудандық бюджеттің 2012 -2014 жылдарға арналған негізгі параметрлары
Республикасының 2011-2015 жылдарға арналған даму болжамына және Шығыс Қазақстан облысының 2011 -2015 жылдарға арналған әлеуметтік...
2011 – 2020 жылдарға арналған icon«Қазақстан Республикасының 2020 жылға дейінгі Стратегиялық даму жоспары туралы»
Республикасында тілдерді дамыту мен қолданудың 2011 2020 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы туралы
2011 – 2020 жылдарға арналған iconҚазақстан Республикасында тiлдердi дамыту мен қолданудың 2011 2020 жылдарға арналған мемлекеттiк бағдарламасын iске асыру жөнiндегi 2014 2016 жылдарға арналған iс-шаралар жоспарын бекiту туралы
Республикасында тiлдердi дамыту мен қолданудың 2011 2020 жылдарға арналған мемлекеттiк бағдарламасын iске асыру жөнiндегi 2014 2016...
2011 – 2020 жылдарға арналған iconҚазақстан Республикасында білім беруді дамытудың 2011 2020 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасын бекіту туралы
Республикасында білім беруді дамытудың 2011 2020 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасын бекіту туралы
2011 – 2020 жылдарға арналған iconҚазақстан Республикасында білім беруді дамытудың 2011 2020 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасын бекіту туралы
Республикасында білім беруді дамытудың 2011 2020 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасын бекіту туралы
2011 – 2020 жылдарға арналған iconҚазақстан Республикасында бiлiм берудi дамытудың 2011 2020 жылдарға арналған мемлекеттiк бағдарламасын бекiту туралы
Республикасында бiлiм берудi дамытудың 2011 2020 жылдарға арналған мемлекеттiк бағдарламасын бекiту туралы
2011 – 2020 жылдарға арналған iconҚазақстан Республикасында білім беруді дамытудың 2011 2020 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасын бекіту туралы
Республикасында білім беруді дамытудың 2011 2020 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасын бекіту туралы
Разместите кнопку на своём сайте:
Документы


База данных защищена авторским правом ©kzdocs.docdat.com 2012
обратиться к администрации
Документы
Главная страница