Жаман мұғалім ақиқатты өзі айтып береді, ал жақсы мұғалім оқушының өзін ізденуге жетелейді




Скачать 257.16 Kb.
НазваниеЖаман мұғалім ақиқатты өзі айтып береді, ал жақсы мұғалім оқушының өзін ізденуге жетелейді
страница1/3
Дата конвертации06.02.2016
Размер257.16 Kb.
ТипДокументы
источникhttp://jagrafia.ucoz.kz/011.doc
  1   2   3
Дебат технологиясын география сабақтарында қолдану әдістемесі


«Жаман мұғалім ақиқатты өзі айтып береді, ал жақсы мұғалім

оқушының өзін ізденуге жетелейді»


Шығармашылық – бүкіл тіршіліктің көзі. Адам баласының сөйлей бастағанынан бастап бүгінгі күнге дейін жеткен жетістіктері шығармашылықтың нәтижесі. Әр жаңа ұрпақ өзіне дейінгі ұрпақтың қол жеткен жетістіктерін меңгеріп, қана қоймай, өз іс - әрекетіне сол жетістіктерді жаңа жағдайға бейімдей жетілдіре отырып, барлық салада таңғажайып табыстарға қол жеткізеді.

Ал бүгінгі күрделі әлеуметтік - экономикалық жаңарулар тұсында шығармашылық қабілеттер басты нысана болып, керісінше оқушыда шығармашылық қабілеттің болмауы – үлкен проблема саналып, ойландыруы тиіс деп ойлаймын.

Оқушының шығармашылық қабілеті оның ойлауы мен практикалық әрекеттері арқылы дамиды. Ойлауға үйрететін сабақтар -жаңа технологияларды қолдану сабақтары болып табылады. Мұндай сабақтарда оқушыға ерекше ахуал, мұғалім мен оқушы арасында ынтымақтастық қатынас қалыптасады. Мұғалім бұл жағдайда дайын білімді түсіндіріп қоюшы, бақылаушы емес, бағалаушы емес, танымдық іс әрекетін ұйымдастыратын ұжымдық істердің ұйытқысы. Тек осындай оқыту ғана оқушы интеллектісінің көзін ашып, шығармашылығын дамытады.

Осыған сәйкес сабаққа қойылатын қазіргі талаптар да мұғалімнен зор шеберлікті қажет еьеді. Халқымызда «шайнап берген ас - ас болмайды» деген мақал бар, сол сияқты мұғалім де сабақ үрдісінде материалды дайын күйінде бермей, оқушы ізденісіне жол ашатындай түрткі болатындай (стимулятор) әдіс –тәсілдерді таңдап алуы қажет. Сонда ғана оқушы шын мәнінде өзіндік ойлау қабілеті бар, жеке адам болып қалыптасады. Ұлы ойшыл, қытай философы Конфуциидің «Естігенімді – ұмытамын, көргенімді есте сақтаймын, ал өз ақыл -ойыммен істеген ісімді түсінемін» деген даналық сөздері осы айтылғандарды дәлелдей түседі. Олай болса, әр мұғалім өз әрекетінде мүмкіндігіне қарай әртіс болып қана қалмай / яғни өз білгенін орындап қана, кете беретін/, орыс тарихшысы В.О. Ключевскийдің: «Мұғалімге сөз өз ойын сапырылыстырып айту үшін берілмейді, басқаның ойына қозғау салу үшін беріледі» дегендей, сабақ үрдісінде түрлі әдіс-тәсілдерді қолдануы қажет.

дегеніндей, сабақ үрдісінде түрлі әдіс – тәсілдерді қолдануы қажет.

Дей тұрғанмен, әлі де болса білім беру ісінде уақыттың көбі баланы жалықтыратын баяндау, түсіндіру, үлгіні көрсету сияқты өнімсіз еңбекке жұмсалады. Осы себептен оқушы игерген білімін іс - әрекетте пайдалана алмау қиындығына тап болады. Ал оқушыны дамыта оқытатын болсақ ізденушілік – зерттеушілік әрекеттерін ұйымдастыру жағдайы басты назарда болмақ. Ол үшін оқушы өзінің бұған дейінгі білетін амалдарының, тәсілдерінің жағдайды шешуге қабілетсіз екендігін сезінуі керек. Осыдан кейінбарып оқушының білім алуға ынтасы артады, білім алуға әрекеттенеді. Оқушы алдына мақсаттарын қоюда ешқандай дайын үлгі бермейді. Мақсатты шешу іштей талқылау, сосын жинақтау арқылы жүзеге асады. Әркім оқушыға өз ойын, пікірін айтуға мүмкіндік беріледі, жауаптар тыңдалады. Әрине жауаптар барлық жағдайда тыңдалады. Әрине жауаптар барлық жағдайда дұрыс бола бермес. Дегенмен, әр оқушыға жасаған еңбегінің нәтижесімен бөлісіп, талпыныс жасайды, жеке тәжірибесін қорытындылауға үйренеді.

Оқушы әр түрлі ақпарат көздерімен сусындап өз түйінінайта білуі керек. Кез келген мазмұнды талдау барысындаөз тобымен ұйымдасып, пікірлесіп, ең ұтымды жауапты іздеуі керек. Осыған орай «Сорос Қазақстан» қорының ұйымдастыруымен өткен «Пікір -сайыс» бағдарламасының маңызы зор. Осы бағдарламалардың стратегияларын пайдаланып өткізген сабақтардың әсері мол.

Топқа бөлінген оқушылар өз сұрақтарына тынымсыз жауап іздейді. Әр оқушы өз идеясымен бөліседі. Мен өзімді тамаша бір оркестр басқарып тұрғандай сезінемін. Оқушыларым тамаша ойшыл адамдар. Бұл оларға сол проблема бойынша өз көзқарастарының қалыптасуына, пікірлерін қарсыластарының көзқарастарымен салыстыруға, өз пікірін қорғауға үйретеді, сол проблеманы өздігінен терең зерттеуге итермелейді. Пікір – сайыс жастардың білімдерін жан –жақты жетілдіріп, мәдени деңгейлерін көтереді, басқа адамдарға түсінікпен қарап, олардың пікірлерімен санасуға үйретеді, шешендік өнерге баулиды.

Пікір – сайыс технологиясы - оқытудың ұлттық жаңа үлгісі.

Еліміздің егемендік алып, қоғамдық өмірдің барлық саласында жүріп жатқан демократияландыру мен ізгіліктендіру мектепті осы кезге дейінгі дағдарыстан шығаратын қуатты талпыныстарға жол ашты.

Білім берудің жаңа жүйесі жасалып, әлемдік білім беру кеңістігіне енуге бағыт алуда. Білім мазмұны жаңа үрдістік біліктерімен ақпаратты қабылдау қабілеттерінің дамуымен байи түсуде - ауызша және жазбаша, телефон, радио байланыс – қазіргі заманғы компьютерлік құралдарға ығысып орын беруде. Нарық жағдайындағы білім беру бағдарламаларының нақтылануымен де білім беру мазмұны жаңаруда, Олай болса оқыту технологиясын жетілдірудің психологиялық – педагогикалық бағыттағы негізгі ой – тұжырымдары төмендегідей сипатталады:

  1. Есте сақтауға негізделген оқып білім алудан бұрынғы меңгергендерді пайдалана отырып, ақыл – ойды дамытатын оқуға көшу.

  2. Білімнің статистикалық үлгісінен ақыл – ой әрекетінің динамикалық

құрылым жүйесіне көшу.

  1. Оқушыға орташа деңгейде білім беретін бағдарламадан жекелеп

саралап оқыту бағдарламасына өту.

4. Мұғалім мен оқушының бірлік одақта қызмет істеуі. Бір – біріне

басымдық көрсетпеуі оқушыға да, мұғалім де, субъект болуы.

Бұл міндеттерді жүзеге асыру үшін мектеп ұжымдары әр мұғалім

күнделікті ізденіс арқылы барлық жаңалықтар мен өзгерістерге батыл

жол ашаршылық қарым – қатынас жасаулары керек.

Оқыту түрлерін, құралдарын одан әрі жетілдіруде тиімді тәсілдерді

қолданудың жолдары іздестірілуі қажет. Қазіргі білім беру саласындағы

оқытудың озық технологияларын меңгермейінше жан –жақты сауатты маман болу мүмкін емес. Жаңа технологияны меңгеру мұғалімнің интеллектуалдық, кәсіптік, адамгершілік, рухани азаматтық және басқөа да көптеген адам қабілетінің қалыптасуына игі әсерін тигізеді, өзін - өзі дамытып оқу – тәрбие үрдісін тиімді ұйымдастыруына көмектеседі.

Енді дәстүрлі оқыту мен жаңаша оқытудың айырмашылығын қарастырайық. Дәстүрлі оқыту процесінде мұғалім сынып оқушыларын толық қамти отырып оқытады. Дәстүрлі оқытуда мұғалім мен оқулық маңызды роль атқарады, олар бірге отырып оқушыларды білімге жетелейді, соған сәйкес оқушылардың жауаптарында сол мазмұнды есте сақтап және бұрмаламай айтып беруі маңызды болады. Мұғалім білімді оқушыларға дайын күйінде меңгертеді.

Жаңаша оқытуда оқушы мұғалімнің түсіндіргенін ғана меңгеріп қоймай, мұғаліммен тікелей пікірталасқа көшеді. Оқушы белсенді роль атқарушы емес, жетекші позицияны ұстайды. Ол әлемді тануға, белгісіздікті анықтауға өз жауабын іздейді, ал білімді ол әртүрлі жерден табуы мүмкін, шешімдері де әр оқушыда әртүрлі болады. Тапқан шешімін нақты ақиқат деп қабылдамай ізденісті әрмен қарай жалғастырады. Мұғалім мен оқушылар арасында тығыз байланыс қалыптасады. Оқушы да, мұғалім де субъектіге айнвалады. Екеуі де бірлік одақта қызмет істейді. Мына төмендегісуреттерде дәстүрлі оқытудағы мұғалім мен оқушы ара қатынасы (1 сурет) және жаңаша оқытудағы мұғалім мен оқушы арасындағы байланыс (2 сурет) көрсетілген.

Жаңаша оқыту дәстүрлі оқытуға қарағанда күрделі, әрі тиімді процесс. Жоғарғы суреттегідей мұғалім білім мен оқушының ортасында тұрмас үшін барлық стратегияларды жақсы меңгеріп оқыту технологиясын қайта құру керек.

Бұл әдістер жаңаша оқыту міндеттерін шешу құралы болып табылады. Оқушы төмендегідей іскерлікпен дағдыны қалыптастырады.

Атап айтқанда, оқушы бұрын меңгергендерді пайдалана отырып, ақыл – ой өрісін кеңейтеді, тақырыпқа сай сын тұрғысынан қарайды. Оқушы өз алдына сұрақтар қойып, жауап іздеуге, мәселеге байланысты өз пікірін айтып, оны дәлелдей білуге, білімнің қайнар көзін өздері тауып, білімді меңгеру үшін қажет дағдыларды өз бетімен қолдануды үйренеді. Әдепті батыл сөйлеу, проблемаларды анықтай алу, топтың жалпы шешіміне үлес қосу, өз ойын тұжырымдауға, өздерінің үйренгендеріне жауапты қарауға, әріптестерінің ой – пікірін құрметтеуге, тыңдауға, салыстыра зерттеуге,үйретеді. Тақырыпты ғылыми түрде меңгеруге мүмкіндік жасайды.

Оқытудың жаңа моделі - пікірталас әдісі. Пікірталас – дидактикалық ізденістің маңызды саласы. Комуникативті пікір алмасу моделі жөніндегі негізгі қағидалар мен тұжырымдарды, методикалық нұсқауларды, «Дүние жүзі педагогика инновациясы» атты М. В. Клариннің еңбегін басшылыққа ала отырып, география пәнін оқытуда оқыту құралы ретінде пайдалану – жақсы нәтижеге қол жеткізді. Жаңаша оқытудың коммуникативті пікір алмасу түрі оқушының жетекшілік позициясын нығайтып, сыныпта ашық өзара қатынастарды қамтамасыз етіп бірлесіп білім алуда жауапты іс - әрекет жасауға мүмкіндік береді.

Егер пікір алмасуоқушы мен мұғалім арасында кезектескен жүйелі, бірізді сұрақ жауап түрінде жүргізілсе, онда ол біз күткен нәтиже бермейді. Бұрынғы оқу жүйесіндегі сұрақ – жауап түріндегі оқушы мен мұғалім арасындағы төменгі дәрежедегі байланыс әдісі.

Сурет №4


Мұғалім
4 суретте жоғарғы деңгейдегі коммуникативті пікір алмасу, яғни бірлесіп білім алудағы, ақиқатты іздеудегі жауапты іс - әрекет. Мұнда оқушы жетекші позицияда болса, ал мұғалім мәселені меңгеруде, талқылауда және шешім шығаруда көмекші серік міндетін атқарады.

Мен оқытудың коммуникативті пікір алмасу стратегиясымен Қазақстан – Сорос қорының «дебат» немесе пікір сайыс бағдарламасымен шұғылдана жүріп, осы әдістің технологиясын меңгеруге қол жеткіздім және пікір талас моделін география пәнін оқытуда қолдану тиімді екендігінде өз тәжірибемде көз жеткіздім. Менің сабақта қолданатын пікірталас моделінің арнайы құрылымы, ережесі бар, қолданыс аясы және уақыты шектеулі. Оның негізін салушы американ философы Карл Поппер. Оның ерекшелігі - әр қарсылас топтың бір – бірімен белгілі ережеге сәйкес ізденіске негізделген сайысқа түсуі, ақиқатқа жету жолын қарастыруы, дәлелдерін салыстыруы. Мына төменде Карл Поппер пікір таласы бағдарламасының пікір талас форматы берілген.


Дебат ойыны ережесі.



Ж- 1 ( 5 мин)

Д – 1 ( 6 мин)

Ж -2 ( 5 мин)


Шешіммен келіседі


Шешімнің шарттарын анықтайды.


Мақсат немесе критериялар қояды.

Қысқаша жақтаушы команданың көзқарасы жөнінде дәлелдеме береді.

  1. Аргумент

2. Аргумент

3. Аргумент

Өзінің оң бағытын анық түрде қорытындылайды.

Шешіммен келіспейді


Альтернативті түсініктемелер ( дефин)

ұсынады.


Альтернативті критериялар ұсынады.

Әрбір оң аргументке қарсы контрагумент келтіреді.

Оны фактілермен бекітеді.

Теріс жүйелі бағытыңызды дайындап айтады.

Аргумент 1

Аргумент 2

Позициясына қайтадан сендіреді.

Түсініктемеге қайтадан сендіреді және альтернативке қарсы сөйлеп жауап береді.


Айтуға тұрарлық критерия жасап, оң сөйлеу мәселесін құрады. Оң құрылым арқылы нақты дәлелмен дәлелдейді.

  • жаңа дәлел береді.

  • бұрынғы берген дәлелдің сыны арқылы берілген кемшілікті айтады.

  • мысалдарды,

ұқсастықтарды, баяндауды қолданады.

* бар дәлелді кеңейтіп айтады. Қарсы дәлелдерге қарсы жауап береді.

«Қазір мен қарсы сұрақ – жауапқа дайынмын».

«Рахмет, мен сұрақ –жауапқа дайынмын».

«Рахмет, мен сұрақ –жауапқа дайынмын».

Х сұрақ ДЗ – Ж1.

Х сұрақ ЖЗ – Д1

Х сұрақ Д1 –Ж2.




Д – 2 (5 мин)

Ж – 3 ( 5 мин)

Д -3 (5 мин)

Негізгі өзгерістерді

анықтайды.

Альтернативті түсініктеме даулы болып ары қарай

түсіндіреді. Қалыс мақсат айтып айтысады.


Жақтаушы кейстің пункттеріне анализ жасайды.

* жаңа дәлел береді,

*оң сөйлеудегі кемшіліктерді түсіндіреді,

* мысалдарды, ұқсастықтарды,

баяндауды қолданады.

Пікір таласын маңызды дәлелді мән бергізе ұйымдастырады. Оң сөйлеу критериясы неге үстем екендігін қайта түсіндіреді.

  • төрешіге айтылатын сын аргументінің маңызын көрсетеді,

  • аргументтің жасайтын әсерін түсіндіреді,

  • оң бағытта сөйлейтін әр пікір сайысты, әр аргументті қалай айтып шығатынын түсіндіреді.

Төрешіге арнап маңызды мәселелерге мән бере сөйлейді.

  1. команданың бағыт шарттары туралыы сөйлейді.

Кез келген болып жатқан пікір таластың орын салмағын көрсетеді.

Оң шешім жүйелігіне қарай сөйлейді.

* төрешіге арналған ең маңызды аргументтерді айтады.

Қайтадан теріс дәлел дайындап және бұрынғы дәлелді кеңейтіп айтады.

Бұл аргументтерді пікір таласында ұдайы айтады. Олардың маңызын байқап қайта

түсіндіреді.

Кез келген теріс аргументтерді қайта жауап арқылы терістеуге сенімді болады.

«Қазір мен қарсы сұрақ – жауапқа дайынмын».


Соңғы қорытынды жасайды.

Соңғы қорытынды жасайды.

Х сұрақ: Ж 1 – Д 2










Пікір талас не үшін керек?


1. Шешендік дағдысын жетілдіру.

2. Талқы үстіндегі мәселеге сын көзбен қарау.

3. Талқыланып жатқан мәселені түсіну.

4. Ойландыру, ой- түрткі салу.

5. Фактілерді зерттеу, болжау, баға беру.

6. Жүйелеп сөйлеу.

7. Өз көзқарасын жүйелеп басқаларға дәлелдеу.

9. Өз бағытын дұрыс ұғыну.

10. Мәселенің өзектілігіне мән беру.

11. Пікір таласта екі жақтың ойын, көзқарасын жалғастырып,

ұштастырып отыру.

12. Өз ойыңды анық, әсерлі, нақты түрде дәлелдеу.

13. Көп әдебиеттерді оқу.

14. Әдебиеттерден керектіні алуға қалыптасу.

15. Беделді әдебиеттерді пайдалану.

16. Кітапханаларда жұмыс істеуге дағдылану.

17. Қоғамның саяси дамуын түсіну.

18. Пікір таласында білімді жетілдіру, тереңдету.

19. Сайысқа қатысушыларды шыншылдыққа тәрбиелеу.

20. Сайыста идея қозғаған адамға құрметпен қарау.

21. Идеяны теріске шығаруға нақты мықты дәлел қою.

22. Төрешіні өз көзқарасының дұрыстығына сендіру.

23. Қарама – қарсы сұрақ қоя білу.

24. Уақытты тиімді пайдалану.

25. Мәселені қорытындылау және шешім жасай білу.

26. Мәселеге шығармашылықпен қарау. Топтармен жұмыс жасау.

27. Дефинициялармен жұмыс жүргізу.

28. Көзқарасты ашық айтуға қалыптасу.

29. Ашық қоғам құруға үлес қосу.

  1   2   3

Похожие:

Жаман мұғалім ақиқатты өзі айтып береді, ал жақсы мұғалім оқушының өзін ізденуге жетелейді iconC *Мұғалімдік кәсіби сапаларды дербес қалыптастыруға, яғни өзді-өзін тәрбиелеу деп аталатын өте қызғылықты және игілікті іспен шұғылдануға үйрету
Маған жақсы мұғалім бәрінен де қымбат, өйткені мұғалім-мектептің жүрегі” деген педагог. C *Ыбырай Алтынсарин
Жаман мұғалім ақиқатты өзі айтып береді, ал жақсы мұғалім оқушының өзін ізденуге жетелейді iconОқушылардың бойында адам туралы, оның табиғи ішкі мүмкіндіктері, мінез-құлқы туралы жақсы көзқарас қалыптастыра отырып, оларға өзін-өзі қадағалай алу
Биылғы оқу жылындағы алғашқы сабақ болғандықтан, мұғалім оқушылармен жазғы демалыстуралы әңгіме жүргізеді. Олар бір-бірімен сағынысып...
Жаман мұғалім ақиқатты өзі айтып береді, ал жақсы мұғалім оқушының өзін ізденуге жетелейді iconМұғалім: Бершімбаева Гүлзина
«Өзін-өзі тану» пәнінің Қазақстан Республикасы жалпы орта білім беру мемлекеттік жалпыға міндетті стандарты
Жаман мұғалім ақиқатты өзі айтып береді, ал жақсы мұғалім оқушының өзін ізденуге жетелейді iconЛекциялар 32
Мұғалім туралы мәлімет: Сабақты беретін мұғалім Аманбаева Адирахман Абдиханович, аға оқытушы
Жаман мұғалім ақиқатты өзі айтып береді, ал жақсы мұғалім оқушының өзін ізденуге жетелейді iconБекітемін
Мұғалім туралы мәлімет: Сабақты беретін мұғалім – Аманбаева Адирахман Абдиханович, аға оқытушы
Жаман мұғалім ақиқатты өзі айтып береді, ал жақсы мұғалім оқушының өзін ізденуге жетелейді iconПрограммалау Технологиясы
Мұғалім туралы мәлімет: Сабақты беретін мұғалім – Аманбаева Адирахман Абдиханович, аға оқытушы
Жаман мұғалім ақиқатты өзі айтып береді, ал жақсы мұғалім оқушының өзін ізденуге жетелейді iconБілім беру мекемесіндегі мектепішілік бақылаудың ерекшеліктері мен жүйесі
Ол бағалау мұғалім тұлғасының ерекшелігін ескеруге бағытталады. Егер бақылаушы жас мұғалім болса, бағалау оның кәсіптік қалыптасуына,...
Жаман мұғалім ақиқатты өзі айтып береді, ал жақсы мұғалім оқушының өзін ізденуге жетелейді iconБейсембаева Торғын Сағатқызы
Мұғалім психологияны, педагогиканы, тәрбиелеу теориясын, педагогикалық технологияларды, құқықтың нормаларды білуге міндетті: Мұғалім...
Жаман мұғалім ақиқатты өзі айтып береді, ал жақсы мұғалім оқушының өзін ізденуге жетелейді iconОқыту әдісі дегеніміз не?
Шәкірттердің белсенді танымдылық қызметін қамтамасыз ететін мұғалім мен оқушының бірлескен әрекеттерінің нақты түрі
Жаман мұғалім ақиқатты өзі айтып береді, ал жақсы мұғалім оқушының өзін ізденуге жетелейді iconОқу жылының басында мектептегі 12 сынып комплектісінде- 162 оқушы оқыды
Оның ішінде жоғарғысы 1 І санатты мұғалім–13 ІІ санатты мұғалім–14 қалғандары әр түрлі разрядтағы мұғалімдер-14
Разместите кнопку на своём сайте:
Документы


База данных защищена авторским правом ©kzdocs.docdat.com 2012
обратиться к администрации
Документы
Главная страница