Дене шынықтыру және спорт түрлерінің физиологиялық негіздері ”




НазваниеДене шынықтыру және спорт түрлерінің физиологиялық негіздері ”
страница7/12
Дата конвертации06.02.2016
Размер1.42 Mb.
ТипДокументы
источникhttp://www.mz.gov.kz/files/zakon_26.11.2009_788.doc
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   12
Қосымша

3.Олимпийская литература «Физиология спорта и двигательной деятельности»

М 1997г

4.Руне Федман , Елисовой С.К. «Спортивная физиология» М 1980г.

5.В.М.Волков , В.П.Филин «Психология физического воспитания» М 190г.

6. Е.П.Ильин «Психофизиология физического воспитания» М , Просвещение 1980г.

7.Верхошанский Ю.В. «Основый специальной физической подготовкий спортсменов» М 1988г.


5- апта

ОБСӨЖ № 5.


ОБСӨЖ тақырыбы: Шаңғы спортымен айналысқан спортшылардың физиологиялық ерекшеліктері


ОБСӨЖ жоспары:

  1. Спорттық қызмет кезіндегі ағза күйі

  2. Шаңғы спортымен айналысқан спортшыларға физиологиялық сипаттамасы.


ОБСӨЖ мақсаты: Шаңғы спортымен айналысқан спортшылардың физиологиялық ерекшеліктері мен Тансу.


ОБСӨЖ мәтіні: Шаңғы спортымен айналысқан дене тәрбиесі мұғаліміне спорт дайындықтарының негізгі сипаттамасын білу қажет.Мыс: оқушылардың дене тәрбиесі жүйесіндегі орнын білу, спорттағы бағдау мен іріктеуге белсене қатысуы сонымен қатар жаттығулардан қалмауы, білімін жан жақты жетілдіру түсуі тиіс.

Шаңғы спорт түрлері бірнеше бағыттарға бөлінеді:

1.Әрбір спорт түріне дарынды балаларды қызықтырып ,тарта білу.

2.Спорттық жаттықтыу процесі

3.Жарыс түрлері.

Шаңғы спортымен айналысқан спортшылар спортқа жан тәнімен берілуі қажет.Егер оқушы спорт түрін жақсы таңдай білсе және онымен бар ықыласымен айналысса, онда ал сөзсіз жоғары көрсеткіштерге қол жеткізеді.Жаттығулардың спорт секцияларында тұрақтамауы, оқу тәрбие жұмысына кері әсерін тигізеді. Сондықтан оқушылардың спорт түрін таңдауына дене тәрбиесі мұғалімі мен жаттықтырушы бағыт сілтеп отыруы, біріге жұмыс істеуі қажет. Шаңғы спортымен айналысқан қабілеттілік- баланың өзі таңдап алған спорт түрінің қимыл- әрекеттерін тез және нәтижелі меңгере алуы және сол әрекеттердің оған ұнауы. Шаңғы спортымен айналысқан спорттағы дарындылық дегеніміз –бала қабілетінің оның анатомиялық –физиологиялық ерекшеліктерімен үйлесуі. Шаңғы спортымен айналысқан спортшы сол арпқылы спорт әрекеттерінің нәтижелі орындалуы.Адамның қызығушылығын, ұмтылысын, спорт түрімен шұғалданудан қанағаттануын, ескертетін сол спорт түріне бағыттау шараларын спорттағы бағдарлау дейміз. Оны бірнеше түрге бөлуге болады. Үгіт, насихат, спорт түрлерінен мағлұматтар беру. Мектепте сабақ кезінде мұғалімнің баяндаулары, спорт туралы қабырға газеттері ,радио, телидардан берілетін хабарлар, әдеби кітаптар оқу, спорт жарыстарын көру т.б. спорт туралы кеңес, әңгіме.

Шаңғы спортымен айналысқан спортшының физиологиялық ерекшеліктер.

Адамдар нерв жүйелеріне байланысты ,мықты және әлсіз психологиялы спортшылар деп бөлінеді. Күрделі жағдайларда жүйке жүйелері мықты спортшылар, ал бір қалыпты ,ұзақ жұмысты керек ететін спорт түрлерінде әлсіз жүйке жүйелі спортшылар көп жетістіктерге жететіні дәлелденген.Жүйке жүйесінің күштегі қозу процесінің ұзақ сақталуына қозу және тежелу процестерінің теңдігіне байланысты. Жүйке жүйесі әлсіз спортшылар қозу процесі тежелу процесінен көбірек болғандықтан олар тез шаршамайды.

Шаңғы спортымен айналысқан спортшылар олар бірақ, кейбір спорт түрлерінен өз типологиялық ерекшеліктері болады. Мыс; спортшылардың жүйкесі әлсіз, жүйке қозғалыстары кезінде қозу, тежелу процесінен көбірек болып келеді. Жүйке жүйесі әлсіз адам боксте , семсерлесуде т. Б. Осыларға ұқсас спорт түрлерінде жоғары жетістіктерге жете алады. Жүйке жүйесінің ,осы ерекшеліктеріне туа бітер қажет, ол жаттықтыру кездерінде көп өзгере қоймайды, сондықтан спортқа іріктекуде осы психологиялық ерекшеліктерге көңіл аударған жөн. Физиологиялық ерекшеліктер.организмнің қозғалысын ғана емес, вегетативтік жүйкесінің сипаттамасын да көрсетеді.Жүгіру, шаңғы, коньки спорттарын іріктеу кезінде барынша керек ету деңгейін арнайы аппаратпен тексеру арқылы дерттейміз.

Ол деңгей неғұрлым , жоғары болса, адамның сол спорт түрлерінен мүмкіндіктері көп болады.

Жаттықтыру жасау арқылы ол деңгейді тек 20-30% көтере алатын. Ғалымдарсыз дәлелденіп отыр. Сондықтан спортқа бейім табиғи дарынды балаларды іздеу қажет.


Бақылау сұрақтары:


  1. Шаңғы спортының ерекшеліктері?

  2. Шаңғы спортына бейімделу?

  3. Бейімделудің түрлері?

  4. Бейімделудің спорт түріне жекеленуі?

  5. Шаңғы спортының түрлері?

  6. Шаңғы спортының құрылымды жүйелілігі?

  7. Дене жүктемелеріне бейімделудің механизмдері?

  8. Шаңғы спортына бейімделу кезіндегі ағза қызметінің өзгеруі?

  9. Ағзаның қызметтік қорлары және олардың реттелуі?


Тест тапсырмасы:

1. Шаңғы спортымен айналысқан кезінде максимальды аэробты қуаттың негізгі энергетикалық эргометриялық сипатының жүру уақыты.

А) 120-240 мин

Б) 30-120мин

В) 3-10 мин

С) 10-30 мин

Д) 240 мин


2) Шаңғы спортымен айналысқан кезінде максимальдыға жуық

аэробты қуаттың негізгі энергетикалық эргометриялық сипатының жүру уақыты.

А) 30-120мин

Б) 10-30 мин

В) 3-10 мин

С) 120-240 мин

Д) 240 мин


3) Шаңғы спортымен айналысқан кезінде субмаксимальды

аэробты қуаттың негізгі энергетикалық эргометриялық сипатының жүру уақыты.

А) 3-10 мин

Б) 240 мин

В) 120-240 мин

С) 10-30 мин

Д)30-120мин


4) Шаңғы спортымен айналысқан кезінде орташа

аэробты қуаттың негізгі энергетикалық эргометриялық сипатының жүру уақыты.

А) 120-240 мин

Б) 10-30 мин

В)30-120мин

С) 3-10 мин

Д) 240 мин


5 Шаңғы спортымен айналысқан кезінде төмен

аэробты қуаттың негізгі энергетикалық эргометриялық сипатының жүру уақыты.

А) 10-30 мин

Б) 3-10 мин

В) 30-120мин

С) 120-240 мин

Д) 240 мин

6) Шаңғы спортымен айналысқан кезде қанның қызметі

А) организммен сырткы орта арасындагы зат алмасу.

Б) организм мен сырткы орта арасындагы газ алмасу

В) организмдi улы заттардан залалсыздандыру

С) Организмдi коректiк заттармен оттегi мен камтамасыз етедi, дене температурасын сактауга катысады.

Д ) Тамақтану


Пайдаланатын әдебиеттер:

Негізгі

1. Я.М.Коца «Спортивная физиология» учебник для институтов физической культурый М 1986г.

2. Смирнов В.М. Дубровский В.И. «Физиология физического воспитания и спорта» М 2002г.

Қосымша

3.Олимпийская литература «Физиология спорта и двигательной деятельности»

М 1997г

4.Руне Федман , Елисовой С.К. «Спортивная физиология» М 1980г.

5.В.М.Волков , В.П.Филин «Психология физического воспитания» М 190г.

6. Е.П.Ильин «Психофизиология физического воспитания» М , Просвещение 1980г.

7.Верхошанский Ю.В. «Основый специальной физической подготовкий спортсменов» М 1988г.


6-апта

ОБСӨЖ № 6.

ОБСӨЖ тақырыбы: Спорттың циклді емес түрлері. Шаршау.

ОБСӨЖ жоспары:

  1. Шаршаудың анықтамасы және физиологиялық маңызы.

  2. Қалпына келу


ОБСӨЖ мақсаты: Спортшылардың циклді емес түрлерінде шаршаудың физиологиялық жағдайын анықтау.

ОБСӨЖ мәтіні: Спорттың циклді емес түрлері бұлшық ет жиырылғанда АТФ және креатинфосфат қосылыстарындағы макроэргиялық байланыстарда жинақталған энергия жұмсалады. Бұлшық ет жасушасында фосфагендер деп аталатын бұл заттардың концентрациясы біртіндеп кеми бастайды. Анаэробты жаттығулар жасағанда оларды орындау барысында АТФ 30-50,КФ 80-90 процентке кемиді.Аэробты жаттығулар жасағанда фосфагендер оншалықты азаймайды.

Спорттың циклді емес түрлері жұмысшы еттердегі анаэробты гликолиз процессі кезінде көп мөлшерде сүт қышқылы түзіледі сүт қышқылының түзілуі шаршаудың дамуына алып келеді.Шаршаудың дамуында жетекші рөлді көмірсу ресурстарының азаюы алады.Бұлшық еттегі гликоген тотығу процесстеріне ұшырайды.Осы кезде оның жиырылуына қажет энергия өндіріледі

Бұлшық еттегі гликоген қоры азайғанда ет талып, шаршап жұмыс істеуге қабілетсіз болып қалады..

Бұлшық етерде көмірсулардан басқа майлар датотығып оны энергиямен қамтамасыз етюді. Нерв жүйесі энергия көзі ретінде тек глюкозаны пайдалана алады ,майларды пайдалана алмайды.

Сондықтан бауырдағы гликоген азайған сайынглюкоза мөлшері азайып , нерв жүйесі көбірек шаршайды.

Спорттың циклді емес түрлері бұлшық ет жұмысы кезінде организмнің оттегі қоры фосфагендер,көмірсу мен майлар жұмсалады,жұмыстан соң олардың орнына қайта келуі жүреді .Бұл орнына қайта келупроцесстері жұмыстан кейін оттегіні көбірек пайдаланудан көрінеді.Бұл процессті оттегілік қарыз деп атайды және бұл теорияның авторы А.Хилл деген ғалым болып табылады.

Оттегілік қарыз дегеніміз -бұлшық ет жұмысы кезінде жұмсалған энергия шығынын өтеу үшін және сүт қышқылын жою үшін жұмыс алдындағы күймен салыстырғанда организмнің оттегіні көбірек пайдалануы

Оттегі бұлшық етте миоглобин белогымен байланысқан күйде боладыБұлшық еттердегі оттегі қоры өте аз . 1кг бұлшық ет массасында11 мл ғана оттегі болады және жұмыс барысында ол тез жұмсалады.Бірақ жұмыстан кейін ол тез орнына келіп отырады

Спорттың циклді емес түрлері жұмыстан кейін орнына келу процесстері кезінде жұмысшы еттерден сүт қышқылын жою жүзеге асады.

Сүт қышқылын жоюдың организмде негізгі 4 жолы бар.

1.СО2 мен суға дейін тотықтыру

2.Бұлшық еттерде немесе бауырда гликогенге айналдыру.

3.Белоктарға айналдыру

4.Несеп және термен шығару


Бақылау сұрақтары


  1. Спорттың циклді емес түрлеріне сипаттама?

  2. Ағзаның қызметтік қорлары және олардың реттелуі?

  3. Спорттың циклді емес түрлерімен айналысу?

  4. Спорттың циклді емес түрлерінің физиологиясы?

  5. Анаэробты және аэробты өнімділіктің циклді емес түрлері?

  6. Күшті және жылдамдықты - күшті жаттығулардың сипаттамасы?

  7. Күштену кезіндегі ағзада болатын өзгерістер?

  8. Спорттың циклді емес түрлері кезінде жарылыс күштері?

  9. Спорттың циклді емес түрлеріне күштенулер?

  10. Статикалық күштенудің сыналуы?



Тест тапсырмасы:

1. Циклді жаттығулардың түрлері.

А) Стартқа дейінгі немесе жұмыс уақыты және қалпына келу.

Б) Жарылғыш стандарттық –ауыспалы , стандартты емес-ауыспалы,интервал қайталанатын.

В) Максимальды, максимальдыға жақын және субмаксимальды анаэробты қуат.

С)Максимальды максимальға жақын, субмаксимальды орташа және аэробты қуат.

Д) Анаэробты және аэробты

2) Ациклді жаттығулардың түрлері.

А) Максимальды, максимальдыға жақын және субмаксимальды анаэробты қуат.

Б) Анаэробты және аэробты

В) Жарылғыш стандарттық –ауыспалы, стандартты емес-ауыспалы интервал қайталанатын

С)Максимальды максимальға жақын, субмаксимальды орташа және аэробты қуат.

Д) Стартқа дейінгі немесе жұмыс уақыты және қалпына келу.

3)Анаэробты жаттығулардың түрлері.

А) Жарылғыш стандарттық –ауыспалы , стандартты емес-ауыспалы,интервал қайталанатын.

Б) Анаэробты және аэробты

В) Максимальды, максимальдыға жақын және субмаксимальды анаэробты қуат.

С)Максимальды максимальға жақын, субмаксимальды орташа және аэробты қуат.

Д) Стартқа дейінгі немесе жұмыс уақыты және қалпына келу.

4) Аэробты жаттығу түрлері.

А) Максимальды, максимальдыға жақын және субмаксимальды анаэробты қуат.

Б) Максимальды максимальға жақын, субмаксимальды орташа және аэробты қуат.

В) Жарылғыш стандарттық –ауыспалы , стандартты емес-ауыспалы,интервал қайталанатын.

С) Стартқа дейінгі немесе жұмыс уақыты және қалпына келу.

Д) Анаэробты және аэробты

5) Бұлшық еттердің тынымсыз динамикалық қозғалыс кезіндегі негізгі кезеңі.

А) Максимальды, максимальдыға жақын және субмаксимальды анаэробты қуат.

Б) Жарылғыш стандарттық –ауыспалы , стандартты емес-ауыспалы,интервал қайталанатын.

В) Стартқа дейінгі немесе жұмыс уақыты және қалпына келу.

С)Максимальды максимальға жақын, субмаксимальды орташа және аэробты қуат.

Д) Анаэробты және аэробты

6) Жұмыстың басталуы алдында ағзада функционалды өзгеріспен сипатталатын жағдай.

А) Организм функциаларының қалпына келуі.

Б) Жалпы жұмыс уақытындағы динамикалық жағдай.

В) Спортқа дейінгі динамикалық жағдай.

С) Жаттығуға дайындық жағдайы

Д)Стандарттық лихаратка.

7)Жұмыс уақытында ағзада функциональды өзгеріспен сипатталатын жағдай.

А) Жаттығуға дайындық жағдайы

Б)Спортқа дейінгі динамикалық жағдай.

В) Организм функциаларының қалпына келуі.

С) Жалпы жұмыс уақытындағы динамикалық жағдай.

Д)Стандарттық лихаратка.

8) Жұмыс уақытына дейінгі ағзаның функциональды деңгейінің қайтуымен сипатталатын жағдай

А) Жалпы жұмыс уақытындағы динамикалық жағдай.

Б) Организм функциаларының қалпына келуі.

В)Стандарттық лихаратка

С) Спортқа дейінгі динамикалық жағдай.

Д) Жаттығуға дайындық жағдайы

9)Спорттық нәтижені жоғарылатуға әкелетін орташа эмоционалды тітіркенудің көрінісі.

А) Жалпы жұмыс уақытындағы динамикалық жағдай.

Б)Спортқа дейінгі динамикалық жағдай.

В) Жаттығуға дайындық жағдайы

С) Организм функциаларының қалпына келуі.

Д)Стандарттық лихаратка

10) Спорттық жұмыс қабілетінің төмендеуіне немесе жоғарылауына әсер ететін бірден көрінетін тітіркену.

А) Жалпы жұмыс уақытындағы динамикалық жағдай.

Б) Стандарттық лихаратка

В) Организм функциаларының қалпына келуі.

С) Жаттығуға дайындық жағдайы

Д) Спортқа дейінгі динамикалық жағдай.

11)Жарылыс жаттығуларының түрлері.

А) Жекпе-жек спорт түтлері.

Б) Жаттығуға дайындық жағдайы

В)Акрабатика, шаңғы тебу т/б.

С) Секіру,найза ату,жебе ату.

Д)Жұмыстың ауырлығы, физиологиялық жүктеме.

12)Стандартты ауыспалы жаттығу түрлері.

А) Биотлом, жүгіру т/б

Б) Секіру,найза ату,жебе ату.

В)Жекпе-жек спорт түтлері.

С) Акрабатика, шаңғы тебу т/б.

Д)Жұмыстың ауырлығы, физиологиялық жүктеме.

13)Стандартты емес ауыспалы жаттығу түрлері.

А) Биотлом, жүгіру т/б

Б)Акрабатика, шаңғы тебу т/б.

В) Секіру,найза ату,жебе ату

С) Жекпе-жек спорт түрлері. .

Д)Жұмыстың ауырлығы, физиологиялық жүктеме.


Пайдаланатын әдебиеттер:

Негізгі

1. Я.М.Коца «Спортивная физиология» учебник для институтов физической культурый М 1986г.

2. Смирнов В.М. Дубровский В.И. «Физиология физического воспитания и спорта» М 2002г.

Қосымша

3.Олимпийская литература «Физиология спорта и двигательной деятельности»

М 1997г

4.Руне Федман , Елисовой С.К. «Спортивная физиология» М 1980г.

5.В.М.Волков , В.П.Филин «Психология физического воспитания» М 190г.

6. Е.П.Ильин «Психофизиология физического воспитания» М , Просвещение 1980г.

7.Верхошанский Ю.В. «Основый специальной физической подготовкий спортсменов» М 1988г.

1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   12

Похожие:

Дене шынықтыру және спорт түрлерінің физиологиялық негіздері ” iconҚожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университиеті Тарих – педагогика факультеті Дене шынықтыру және спорт кафедрасы Мамандықтың пәндер каталогы
Спортшылардың және дене шынықтырумен шұғылданушылардың функционалды дайындығын басқарудың физиологиялық негіздері
Дене шынықтыру және спорт түрлерінің физиологиялық негіздері ” iconГен Қазақстан Республикасы Спорт және дене шынықтыру істері агенттігінің
Республикасы Спорт және дене шынықтыру істері агенттігінің (бұдан әрі – Агенттік) миссиясы – дене шынықтыру және спорт саласында...
Дене шынықтыру және спорт түрлерінің физиологиялық негіздері ” iconГен Қазақстан Республикасы Спорт және дене шынықтыру істері агенттігінің
Республикасы Спорт және дене шынықтыру істері агенттігінің (бұдан әрі – Агенттік) миссиясы – дене шынықтыру және спорт саласында...
Дене шынықтыру және спорт түрлерінің физиологиялық негіздері ” iconҚазақстан Республикасы Спорт және дене шынықтыру істері агенттігінің 2012 – 2016 жылдарға арналған стратегиялық жоспары
Республикасы Спорт және дене шынықтыру істері агенттігінің (бұдан әрі – Агенттік) миссиясы – дене шынықтыру және спорт саласында...
Дене шынықтыру және спорт түрлерінің физиологиялық негіздері ” icon«Өскемен қаласының дене шынықтыру және спорт бөлімі» мемлекеттік мекемесінің стратегиялық жоспары
Ағымдағы жағдайдың талдауы және дене шынықтыру және спорт, туризм саласының дамуының беталысы
Дене шынықтыру және спорт түрлерінің физиологиялық негіздері ” iconЕкібастұз қаласы әкімдігінің дене шынықтыру және спорт бөлімі
Аласы әкімдігінің дене шынықтыру және спорт бөлімі мемлекеттік мекемесі Екібастұз қаласының атқарушы органдарының бірыңғай жүйесіне...
Дене шынықтыру және спорт түрлерінің физиологиялық негіздері ” iconЗайсан аудандық дене шынықтыру және спорт бөлімінің 2011-2015 жылдарға арналған стратегиялық жоспары
Туризм, дене шынықтыру және спорт саласында мемлекеттік саясатты іске асыру мақсатында аудан көлемінде тиімді мемлекеттік басқаруды...
Дене шынықтыру және спорт түрлерінің физиологиялық негіздері ” iconДене шынықтыру және спорт кафедрасы ОҚушылармен дене шынықтырулық ЖӘне сауықтандырулық шараларын өткізу әдістемесі әдістемелік нұсқаулық Павлодар Кереку 2010
С. Торайғыров атындағы пму-дың химиялық технологиялар және жаратылыстану факультетінің дене шынықтыру және
Дене шынықтыру және спорт түрлерінің физиологиялық негіздері ” icon5В0108011 – Дене шынықтыру және спорт мамандығы бойынша оқитын студенттерге арналған
Жұмыс бағдарламасы 5В010801 Дене шынықтыру және спорт мамандығының мемлекеттік жалпыға міндетті стандарты Қр мжмбс 08. 258-2006 және...
Дене шынықтыру және спорт түрлерінің физиологиялық негіздері ” iconҚарағанды облысының туризм, дене шынықтыру және спорт басқармасы
Арағанды облысындағы туризм, дене шынықтыру және спорт саласында мемлекеттік саясатты жүзеге асыру мақсатында салааралық, аймақ аралық...
Разместите кнопку на своём сайте:
Документы


База данных защищена авторским правом ©kzdocs.docdat.com 2012
обратиться к администрации
Документы
Главная страница