Лекция №1. Кіріспе. «адам анатомиясының анықтамасы, міндеттері»




НазваниеЛекция №1. Кіріспе. «адам анатомиясының анықтамасы, міндеттері»
страница3/16
Дата конвертации06.02.2016
Размер3.1 Mb.
ТипЛекция
источникhttp://astu.org/Content/UserImages/priemnaya_komissia/file/биология 9 класс.rtf
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   16

librosae (fibra, латынша-талшык), s syndesmosis (syn — с. des-
me — жалғама) синдесмоз.

II. Егер сүйектер аралыгында дәнекер ткань шеміршек ткань-
ге айналса (туғаннан кейін калған), онда сүйектер шеміршек
ткань арқылы байланысады — articulationes cartilagineae (cartila-
go, латынша-шеміршек), s synchondrosis (chondros, грекше-ше-
МІрпіек), синхондроз.

Ш. Акырында, егер сүйектер арасында дәнекер ткань сүйек тканіне ауысса (десмальды остеогенез кезінде), немесе алдымен шеміршек тканіне, содан кейін сүйек тканіне (хондральды остео-генезде) ауысса, онда сүйектер сүйек ткані арқылы қосылады — Синостоз (synostosis) (BNA).

Бір индивидуум өмірі бойында сүйектердің косылу сипаты өз-^ермей калмайды. СүйектенудІн, үш кезеңіне сәйкес снндесмоздар Синхондроздар мен синостоздарға айналуы мүмкін

Синдесмоз, a/ticutatio fibrosa, сүйектердіц дәнекер ткань dp* кылы үзіліссіз қосылуы болып табылады,

  1. Егер дәнекер ткань сүйектердіқ үлкен аралыктарын толтыр-
    са, онда мұпдай косылу сүйекаралық жарғақ, membrana interos-
    sea, туріне не болады, мысалы, кәрі жілік нсмесе асыкты жіліктер-
    дегідей.

  2. Егер аралық дәнекер ткань талшықты шоғырлар құрылысы-
    на ие болса, онда фиброзды жалгамалар, ligamenta (омыртка жо-
    тасының жалғамалары) түзіледі. Кейбір жерлерде (мысалы,
    омыртқа доғаларының арасында) жалғамалар серпІндІ дәнекер
    тканьнен (synelastosis — BNA) тұрады; олар сарғыш түсті (ligg,
    flava).

  3. Бассүйек суйектері арасында аралық дәиекер ткань жуқа
    қабатша сипатыіга ие болса, онда жіктер suturae, пайда болады.
    Өзара косылатын сүйек жиектерінің лішініне карай жіктерді бы-
    лайша бөледі:

а) тісті жік, sutura serrata, бұл жағдайда бір сүйектін жие-
гіндегі тістер баска суйек тістері аралыктарына кіріп тұрады
(төбе суйектердіқ көбісінде осылай).

ә) қабыршакты, sutura squamosa, бүл жағдайда бір сүйектің
жиегі баска сүйектің жиегімен бастырылады (самай және төбе суй--
ектері жиектері арасында).

б) жазық, sutura plana — жиектердін. жанасуы (бет суйектері-
нің араларында).

Синхондроз, articulatio cartilaginea,— сүйектердіц шеміршек тканІ арқылы үзіліссіз косылуы және шеміршектің физикалық ка-сиеттері аркасында серпінді косылу болып табылады. Синхондроз кезінде кимыл аздау және серпімді сипаты болады. Олар шемір-шек кабатшаларының калыңдығына байланысты, ол.соғүрлым қа-лың болса, көбірек козғалғыш келеді.

Шеміршек тканінің (гиалинді немесе фиброзды) қасиеттеріне карай:

  1. гиалинді синхондроз, мысалы, 1-қабырға мен төссүйек ара­
    сында;

  2. талшықты синхондроз деп бөледі.

Талшықты синхондроз механикалык әсерге кедергі кептеу жер-де, мысалы, омыртка денелері арасында, пайда болады. Бүл жер-де талшықты синхондроздар өздерінің серпімділігі аркасында сок-кы мен иіайқауларды жұмсартып, буфер ролін аткарады.

Тіршілік мсрзімдерініц ұзақтығына карай синхондроздар бы-лай белінеді:

1. Уакытша синхондроздар — белгілі бір жаска дейін ғана бо­лып, одан кейін синостоздарға алмасады, мысалы, эпифиз бен мс-тафиз арасындағы, немесе бір жамбас сүйекке қосылатьш жамбас белдеуінің үш суйегі арасындағы синхондроздар. Уақытша син­хондроздар каңқа дамуыныц екінші кезеңі болып табылады.

2, Тұрақты синхондроздар — бүкіл өмір бойы болады, мысалы, самай сүйегІ пирамидасы мен сынапішінді сүйек, пирамида мен қарақүс суйегІ арасыыда.

Егер синхондроздың ортасында буын беттері мен капсуласы бар нағыз буын куысы сипаты жоқ тар сақылау түзілсе, онда мүи-дай косылулар үздіксізден үзілістіге (буындарға) өтпелІ болады да симфиз, symphysis, деп аталады, мысалы, мандай симфизІ, syifiphysis pubica. "Симфиз буындардын, редукциясы нәтижесінде үзіұіісті қосылудан үздіксіз косылуға ауысу аркасында түзілуІ мүмкін, мысалы, кейбір омыртқалыларда біркатар омыртқалардыц денелері арасында буын куысынан саңылау калады.

ҮзілІсті қосылулар, буындар, диартроздар

Буын дегеніміз үзілісті, қуысты, қозғалмалы косылу, немесе буындасу, articulatio synobialis (грекше arfhron — буын, осыдан arthritis — буынның кабынуы). Әрбір буында буындасатын сүйек-тердін буын беттері, буын капсуласы (сүйектердін буындасатын үштарын муфта сиякты қоршап тұратын) және капсуланың ішін-де сүйектер арасында жататын буын куысы болады.

  1. Буын беттері, facies articulares гиалинді, кейде талшыкты,
    қалыңдығы 0,2—0,5 мм буын шеміршегімен, cartilago articularis,
    жабылган. Үдайы үйкелу салдарынан буын шеміршегі буын бет-
    терінін, сырғанауын женілдететін жылтыраққа ие болыгі, ол ше-
    міршектің серпінділігінен соккыны жүмсартып, буфер кызме-
    тін аткарады. Әдетте буын бсттері азды-көпті бІр-біріне сәйкес
    келедІ (конгруэнтті). Мәселен, бір сүйектіц буын беті дөңес (буын
    басы) келсе, ал баска сүйектің буын беті тиісінше ойыс болады
    {буын шұцқыры).

  2. Буын капсуласы, capsyla articularis, буын куысын саңылау-
    сыз коршай отырып, буындасатын сүйектерге олардың буын бет-
    терінің, жиегін ала немесе олардан сәл кейіндеу өсіп-бекиді. Ол
    сырткы фиброзды мембрана, membrana fibrosa, мен Ішкі сино-
    виальды мембранадан, membrana sinovialis, тұрады. Синовиальды
    мембрана буын бетіне караған жағында эндотелий клеткалары
    қабатымен жабылған, соның салдарынан тегіс және жылтыр бо­
    лады. Ол буын қуысына жабыскақ мөлдір синовиальды сүйық —
    синовия, synovia, бөледі де, ал ол буын беттерінің үйкелісін азай-
    тады. Синовиальды мембрана буын шеміршектерінің жиектерінде
    аяқталады. Ол көбіне синовиальды бүрлер, vili synoviales деп
    аталатын кішкене өсінділер түзеді. Сонымен катар ол буын ІшІне
    енетің үлкенді-кішілі синовиальды катпарлар, plicae synoviales,
    түзеді. Кейде синовиальды қатпарларда оларға сыртынан өсіп
    енетін едәуір мөлшерде май жиналады, ондай жағдайда май қат-
    парлары, plicae adiposae, деп аталатын пайда болады, оған тізе
    буынының plicae a'lares мысал бола алады.

Кейде капсуланың жүкарған жерлерінде қапшык сиякты де-ңестер немесе сіңірлерді айнала орналасатын немесе буынға жа-Кын бұлшықеттер астында жаткан синовиальды мембрананың ай-налулары — синовиальды калталар, bursae synoviales, түзіледі. Си-

новия аталған бұл синовиальды калталар қозғалыс кезінде сіңір-лер мен бұлшықеттердің үйкелісін азайтады.

3. Буын куысы, ca'vitas articularis, буын беттері және сийо-виальды мембранамен шектслген сацылаусыз (гермстпкалы), жа-былған саңылау пішінді кеңістік болып табылады. Қалыпты жағ-дайда ол бос қуыс емес, буын беттерін ылғалдандырып және май-лап, олардын, арасындағы үйкелісті азайтатын синовиальды сұй-ықпен толған. Сонымен қатар сұйықтықтардын. алмасуцнда және буын беттерін іліктестіру арқылы бекітуде роль ат-қарады. Ол сондай-ақ беттерінін, сығылуы және соғылуын жүмсар-татын буфер кызметін атқарады, өйткені буындардағы қозғаліііс — тек сырғанау емес, буын беттерінің ажырасуы да болып табылады. Буын беттеріііің арасындағы қысым тсріс (атмосфералық қысым-нан төмен). Сондықтан олардын, ажырасып кетуіне атмосфералык, қысым кедергі жасайды {кейбір аурулар кезіндегІ буындардың атмосфералық кысымды сезгіштігі осымен түсіндіріледі), ондай науқастар ауа райының өзгеруін болжап айта алады.

Буын капсуласы зақымдаиғанда ауа буын қуысына өтеді, со-ның себебінен буын беттері дереу ажырайды. Әдеттегі жағдайлар-да буын беттерініц ажырасуына куыстағы теріс кысымнан баска жалғамалар (буынішілік және буынсыртылық) мен сіңірлерінін кабатында орналасқан тобық сүйектері бар бүлшықеттер де ке-дергі жасайды. Жалғамалар мен бүлшықет сіңірлері буынды ны-ғайтатын қосалқы аппарат болып табылады.

Бірқатар буындарда буын беттерін толықтыратын қосымша тетіктер — буынішілік шеміршектер болады; олар талшыкты ше-міршек тканінен тұрады және пішіндері не түтас шеміршек плас-тинкалары — дискілер, disci articulares, не тұтас емес, жарты аи ту-рінде иілген, сондықтан менискілер, menisci articulares, (meniscus, латынша-жарты ай) деп аталатын түзіліс түрінде, не шеміршек қүрсауы, labra a'rticularia (буын еріндері) түрінде болады. Бар-лык осы буынішілік шеміршектер шеңбері бойымен буын капсу-ласымен бітісіп-өседі. Олар жаңа функциялық талаптардың нәти-жесінде статикалық және динамикалық жүктеменің күрделеніп, артуына жауап реакция ретінде пайда болады. Олар бастапқы үздіксіз косылулардьщ шеміршектерінен дамиды, өздерінде берік-тік және серпімділік қасиеттерін үштастырып, соққылауға кедергі жасап, буындағы козғалыстарға көмектеседі.

Буындардың жіктелуі мен сипаттамасы

Буындарды мынадай принциптер бойынша жіктеуге болады: 1) буын беттерінің саны бойынша, 2) буын беттерінің пішіні бой­ынша және, 3) функциясы бойынша.

Буын беттерінің саны бойынша былай ажыратады:

  1. Тек 2 буын бетІ бар қарапайым буын (art. simplex)
    мысалы, саусақаралық буындар.

  2. Екіден көп буындасқак беті бар күрделі буын (art. composi-
    ta), мысалы, шынтақ буыны. КүрделІ буын бірнеше қарапайым
    буындасудан түрады, оларда қозғалыс жеке-жеке жүре алады.
    Күрделі буында бірнеше буындасудың болуы олардын жалға-
    маларыныц ортақтығын қамтамасыз етеді.

  3. Буынды екі камераға (екі камералы буын) бөлетін буыніші-
    лік шеміршегІ бар комплексті буын fart, cornplcxa). Erep
    буынішілік шеміршек диск пішінді болса {мысалы, самай-төменгі-
    жақ буынында), камераға толық бөлінеді, немесе егер шеміршек
    жартыай тәрізді мениск пішінді болса (мысалы, тізе буынында),
    камерага толық бөлінбейді.

  4. Бірлесе қызмет атқаратын, бІр-бІрікен бөлек орналаскан,
    бірінен бірі оқшауланган бірпсшс комбинация сняқты құрама
    б у ы н. Мәселен, екі самай-төменгіжак буындары, проксимальды
    және дистальды шыбық-шынтақ буындары және т. б. осындай бу-
    ындарға жатады. Құрама буын екі немесе одан да көп анатомия-
    лык жеке буындасудың жиыны болғандықтан, олар күрделі және
    комплексті буындардан өзгешеленеді, олардың оркайсысы анато-
    миялық жағынан бірыңғай болып, функциялық жағынан әртүрлі
    қосылыстардан түзіледі.

Пшгіні және функциясы бойынша былай жіктеледі: Буьшныц қызметі айнала козғалыс жасалатын ось мөлшерімен анықталады. Айнала козғалыс жасалатын осьтер мөлшері беріл-ген буында онын. буындаскан бедтерініц пішініне байланысты. Мәселен, буыпның цилиндр пішІнІ тек бір айналу осІ бойында коз-ғалыс жасауға мүмкіндік береді. Соның өзінде осы осьтің бағыты цилиндрдің орналасу осінс сәйкес келеді, егер цилиндрлі бас вер­тикаль түрса, онда қозғалыс та вертикаль осьті айнала жасалады (цилиндрлік буын), егер бас горизонталь жатса, онда қозғалыс

сэйкес келетін горизонталь осьтердіқ бірін айнала жасалады, мы­салы, фронтальды (блоктәріз-ді буын).

Бұган карама-қарсы буын басының іпар тәрізді пішіні шардыц радиустарына сэй­кес келетін көптеген осьтерді айнала қозгалыс жасауга мүм-кіндік береді (шартәрізді бу­ын) .

Демск, осьтердін. саны мен пуындаскан беттердін пішіні арасында толық сәйқестік бар: буынбеттерініц пішіііі буып козгалыстарыныц снпатьш бел-гілсйді және, керІсінше, бёрІЛ-гең буын қозғалыстарыныц сипаты онын. пішінін белгілей-ді (П. Ф. Лесгафт).

Біз бұл жерде форма меп фупкцияның бірлігі — диалек-тикалық прішципін көріп отыр-мыз.

Осы принципке сүйеніп, бу-ыпдардың мынадай бірыңгай анатомиялық - фи.зіюлоглялық жі>ітелуін белгілеуге болады. (41-сурет).

Біросьті буындар. 1) Ц и-л и н д р л і к б у ы п, art. troc-hoidea. Осы вертикаль, буын-дасатын сүйектердің ұзын осі-не параллель немесе дененің вертикаль осіне параллель ось-ті айнала козғалуды-айналу-ды, rotatio — қамтамасыз ете-ді, мұндай буын айналғыш бу­ын деп аталады.

2. Блоктәрізді бу­ын, ginglymus (мысалы, сау-сақтардын, саусакаралык бу-ындасуы). Мұнын. блок тә-

різді буын беті — көлденең жатқан цилиндр, оның ұзын осі көл-дснең, фронталь жазыктықта, буындасатын сүйектердін. үзын осіне перпендикуляр жатады; сондықтан блок тәрізді буында қозғалыс осы фронталь осьті айнала жасалады (бүгілу және жазылу). Бу-

ындасқан беттердегі бағыттаушы жүлгелер мен бүйірге қарай ығысуды болдырмай, бір осьті айнала қозғалуға көмектеседІ.

Егер бағыттаушы жүлге блоктың осіне перпендикуляр емес, біршама бұрыиі жасай орналасса. оида оны созғанда винт тәрізді сызық пайда болады. Мұндай блок тәрІздІ буынды винт тәріздІ деп қарастырады (мысалы, иық-шынтақ буын). Винт тәрізді буындагы қозғалыс таза блоктәрізді буьшдастагы қозғалыс сиякты болады. Жалғама апнаратының орналасу заңдылыктарыиа сәйкес цилиндр-лік буында бағыттаушы жалғамалар вертикаль айналу осіне пер-. пендикуляр, ал блок тәрізді буында фронталь оське перпендикуляр және оның бүйірлері бойына орналасады. Жалғамалардыц бүлай орналасуы сүйектердің козғалуына кедергі келтірмей, сол қалпын-да ұстауға мүмкіндігі ^ереді.

Екіосьті буындар: 1. Эллипс тәрізді буын, articulatio allipsoidea (мысалы, коспа буын). Буындаскан беттер эллипистің кесІнділері тәрізді: олардың бірі дөңес, екі бағыттағы қнсықтығы бірдей емес сопақ пішінді, екіншісі соғап сэйкес ойыс. Олар біріпе бірі перпендикуляр екі горизонталь осьті айнала козғалуды кам-тамасыз етеді: фронталь осьті айнала — бүгу және жазу, сагит-таль осьті айнала — алыстату жэне жақындату. Эллипс тәрізді буындарда жалғамалар айиалу осьтеріне перпендикуляр, олардыц ұштарыпда орпаласады.

Буынбүртікті буын, articulatio condylaris (мысалы, тізе буыны). Буынбүртікті буында дөңгелек өсінді түріндегі дөнес буын басы бар, пІшінІ эллипске жақындайды, ол буынбүртік. соп-dylus, деп аталады, осыдан буынның аты алыпған. Буынбүртікке баска сүйектің буындасқан бетіндегі ойыс сәйкес келеді, олардыц көлемі әр түрлі болуы мумкін.

Буынбүртікті буынды блок тәрізді буыннак эллипс тәрізді буын-ға ауыспалы форма болып табылатын эллипс пішінді буыннын бір түрі деп карастыруға болады. Сондықтан оның негізғі айналу осі фронтальды болады.

Блок тәрізді буыннан буынбүртікті буынның өзгешелігі буында-сатын беттердің шамасы мен пішіндерінде үлкен айырмашылық болуында. Осьшың салдарынан блок тәріздІ буынға қарағанда бу-ынбүртікті буында қозғалыс екі осьті айнала жүруі мүмкін.

Ол эллипис тәрізді буыннан буын бастарынык санымен өзгеше-ленеді. Буынбуртікті буындарда әруақытта екі буынбүртік болады, олар біршама сагиттальды орналасқан, және олар бір капсулада (мәселен, ортан жІлІктін, тізе буыныиа қатысатын екі буынбүртік) немесе атлант-желке буындасуындағы сияқты түрлі буын капсула-ларында орналасады.

Буынбүртік буын басыныц дүрыс эллипстік конфигурациясы болмағандықтан, екінші осы міндеттІ түрде нағыз эллипстік буын-ға тән горизонтальды болмайды; ол вертикаль болуы да мүмкін (тізе буыны).

Егер буынбүртіктер op түрлІ буын капсулаларында орналасса, онда мұндай буынбүртік қызметі жағынан эллипс тәрізді буынға жақын болады (атлант-желке буындасуы). Егер буынбүртіктер

жакыидасқа» және бір капсулада орналасқан болса, мысалы, тізе б\'ынындағы сиякты, онда буын басы тұтас алғанда ортасынан бөлінген (буынбүртіктер арасындағы кеңістік) жатқан цилиндрге (блокқа) үқсайды. Бүл жағдайда буынбүртікті буын қызметі жа-ғынан блок тәрізді буынға жақын келеді.

Ершік тэрізді буын, art, sellaris (мысалы, I саусақтын. коспа-алақан буындасуы). Бүл буын "бірінін, үстіне бірі «отырған» скІ ершік тәрізді буындасқан беттерден қүралған, олардын. біреуі екіншісінің үзына бойымен және көлденең қозғалады. Осыныц аркасында онда козғалыстар өзара перпендикуляр екі осьтің: фронтальды (бүгу және жазу) жэне сагиттальды (әкету, келтіру) осьтердің айналасында жасалады.

Екіосьті буыпдарда қозғалыстың бір осьтен'баска оське ауы-суы, яғни шецбер бойымеи жасалуы мүмкін (circumductio).

КөпосьтІ буындар. 1. Шартәрізділер. Шар тәрізді буын, art. spheroidea (мысалы, иык буыны). Буын беттерінің бірі дөңес, шар тәрізді пішінді буын басын, ал басқасы тиісінше ойыс буын ойығын түзеді. Теориялык тұрғыдан қозғалыс шар радиустарына сәйкес келетін көптеген осьтер айналасында жасалуы мүмкін, бі-рақ іс жүзІнде олардың ішінен әдетте бір-біріне перпендикуляр және буын басының центрінде қиылысатын үш негізгі осьті ажы-ратады: 1) көлденец (фронтальды) ось, қозғалатын бөлік фрон­таль жазықтықпен алдына қарай ашық бүрыш түзгенде оны айна­ла бүгілу, flexio, қозғалысы жүреді де, ал бұрыш артына карай аіпык болғанда жазылу, extensio, козғалысы жүреді; 2) алдыц-ғыарткы (сагиттальды) ось, оның айнала әкету, abduc-tio, және әкслу, adductio, қозғалыстары жасалады; 3) верти­каль ось, оның айналасында ішке қарай айналу, rotatio, және сыртка карай айналу, supinatio, қозғалыстары жасалады. Бір осьтен екінші оське ауыскан айналма қозғалыс, circumductio, жа­салады. Шар тәрізді буын — буындардың ішіндегі ең еркін, босы. Қозғалыс шамасы буын беттері аудандарының айырмасына бай-ланысты болғандықтан, буын шүңкыры мұндай буында буын ба-сымен салыстырғанда біршама кішілеу келеді. Нағыз шар тәрізді буындарда қосалкы жалғамалар аз, бүл олардын, қозғалыстары еркіндігін аныктайды.

Шар тәрізді буындасудыц бір түрі — тостаған тәрізді буын, art. cotylica (cotyle, грекше-тостаған). Оның буын ойысы терең және буьш басының көп бөлігін қамтиды. Осыдан келіп мұндай буында­гы қозғалыс нағыз шар тәрізді буындағыға қарағанда онша еркін емес; тостаған тәрізді буын үлгісін жамбас-сан буынынан көруге болады, онда мүндай кұрылыс буыннық көбірек беріктігіне себін тигізеді.

2. Жалпак буындардың, art. plana (мысалы, apt. inter-vertebrales) буын беттері негізінен жалпак келеді. Оларды ради­усы өте үлкен шардың беті деп қарастыруға болады, сондықтан оларда қозғалыс барлық үш осьтің айналасында жасалады, бірақ буын беттері аудандарының айырмасы өте аз болғандықтан, қозғалыстар көлемі шамалы болады. Көпосьті буындарда экялғама-лар буынның барлык жағынан орналасады.

Катаң буындар — амфиартроздар. Осы атпен буын беттері буьшдасу пішіндері ор түрлі, бірақ баска белгілері бойынша уксзс буындасулар тобы бөліп көрсетіледі; олардын. кыска, қатты тар-тылраи буын капсуласы және өте мықты, созылмайтын косалқы аппараты, атап айтқанда қыска мықтаушы жалгамалары бар (мы-салы, — сегізкәз-мықын буыны).

Осыныц нәтижесіиде буын беттері бір-бірімен тыгыз жанасып туйіседі де, мұның «зі қозғалысгы катты шектсйді. Осындай аз қозғалмалы буындасуларды қатан буындар — амфиартроздар (BNA) деп атайды. Қатаң буындар сүйектер арасындагы соққы-лар мен шайқальгстарды жұмсартады.

Мүндай буындарға жалпак. буындарды да, art. plana, жатқы-зуға болады, оіЯарда беттер көлемі бірдей.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   16

Похожие:

Лекция №1. Кіріспе. «адам анатомиясының анықтамасы, міндеттері» iconКіріспе: Экология ғылым ретінде анықтамасы
Кіріспе: Экология – ғылым ретінде анықтамасы. Экологияның мақсаты, есептері және әдістері. Экологияның даму тарихы. Экология – табиғатты...
Лекция №1. Кіріспе. «адам анатомиясының анықтамасы, міндеттері» iconЖҰмыс бағдарламасы адам анатомиясының жасқа сай ерекшеліктері пәні бойынша
Мамндықтың оқу жоспары және элективтік пәндер каталогының негізінде әзірленген жұмыс бағдарламасының бекіту парағы
Лекция №1. Кіріспе. «адам анатомиясының анықтамасы, міндеттері» iconЭкономика,Экономикалық жүйе ұғымдары,түсінігі,анықтамасы
Білімділік: Оқушыларға Қазақстанның әлеуметтік-экономикалық географиясы пәні, мақсаттары, міндеттері, мазмұны жөнінде түсіндіру
Лекция №1. Кіріспе. «адам анатомиясының анықтамасы, міндеттері» iconҚ азақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі
Кіріспе. Адам ағзасының химиялық құрамы. Адам ағзасындағы зат алмасуының жалпы заңдылықтары
Лекция №1. Кіріспе. «адам анатомиясының анықтамасы, міндеттері» iconӘл- фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университеті География және табиғатты пайдалану факультеті Энергоэкология кафедрасы
Экология ғылымының анықтамасы, мақсат, міндеттері, басқа ғылымдармен байланыс. Экологияның табиғатты қорғау функциясы
Лекция №1. Кіріспе. «адам анатомиясының анықтамасы, міндеттері» iconТақырып Кіріспе. Заттардың агрегаттық күйі
Массалар әрекеттесуші заңының анықтамасы. Кр мен Кс, олардың арасындағы байланыс. Гомогенді және гетерогенді реакциялардың мысалдарын...
Лекция №1. Кіріспе. «адам анатомиясының анықтамасы, міндеттері» iconДәрістік сабақтардың мазмұны Тақырып 1 Адам анатомиясы пәні, міндеттері және зерттеу әдістері
Анатомиялық және оның биологиялық ғылымдар жүйесіндегі орнын анықтау. Анатомияның міндеттері. Анатомияның зерттеу әдістері. Біртұтас...
Лекция №1. Кіріспе. «адам анатомиясының анықтамасы, міндеттері» iconДиплом жұмысының мақсаты мен міндеттері
Кіріспе
Лекция №1. Кіріспе. «адам анатомиясының анықтамасы, міндеттері» iconМетодикалық кітаптар коорекция Кіріспе сабақ 1 1 Алғашқы әскери дайындаудың мақсат-міндеттері және мазмұны, «Қазақстан Республикасы қорғанысы және Қарулы Күштері туралы»
«Қазақстан Республикасы қорғанысы және Қарулы Күштері туралы», «Әскери қызметкерлердің әскери міндеттері және мәртебесі туралы»,...
Лекция №1. Кіріспе. «адам анатомиясының анықтамасы, міндеттері» iconКіріспе. Қазіргі қазақ тілінің фонетикасының нысаны мен міндеттері. Фонетика туралы түсінік

Разместите кнопку на своём сайте:
Документы


База данных защищена авторским правом ©kzdocs.docdat.com 2012
обратиться к администрации
Документы
Главная страница