Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі




НазваниеҚазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі
страница4/15
Дата конвертации21.02.2016
Размер1.65 Mb.
ТипДокументы
источникhttp://edu.semgu.kz/ebook/umkd/bbc22d62-82ba-11e3-9ea3-f6d299da70eeУММ химия элементов, каз..doc
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   15

ХЛОР ЖӘНЕ ОНЫҢ ҚОСЫЛЫСТАРЫ.

Физикалық және химиялық қасиеттері.

Хлорды 1774 жылы швеция химигі К.В. Шееле ашты. Активтігі өте күшті болғандықтан табиғатта хлор бос күйінде кездеспейді.

Хлор сарғылт-жасыл түсті, өткір иісті, улы газ. Ауадан 2,5 есеге жуық ауыр. 200С температурада бір көлем суда екі көлем хлор ериді. Хлор органикалық еріткіштерде, әсіресе төртхлорлы көміртегінде жақсы ериді.

Галогендердің ішінде фтордан соң хлор активті. Ол күшті тотықтырғыш. Хлор оттек, азот, көміртектен басқа барлық элементтермен әрекеттеседі. Хлор фтормен және оттекпен қосылысында электронын береді, ал басқа барлық элементтермен әрекеттескенде тек электрон қосып алып -1 тотығу дәрежесін көрсетеді. Оттекті қосылыстарында хлордың тотығу дәрежесі +1, +3, +5, +7 болады.

Хлор металдармен және металеместермен әрекеттесіп оларды тотықтырады:

2Sb+3Cl2→2SbCl3

2P+3Cl2→2PCl3.

Хлор суда ериді және онымен әрекеттесіп хлорсутек қышқылын және хлорлылау қышқыл түзеді:

Cl2+H2O→HCl+HClO.

Мұндай ерітінді «хлор суы» деп аталады. Хлорлылау қышқылы жарық сәулесінің әсерінен ыдырап атом түріндегі оттекті бөліп шығарады:

HClO→HCl+O.

Хлор құрғақ темірмен әрекеттеспейді.


Алынуы. Зертханада хлорды концентрлі тұз қышқылымен күшті тотықтырғыштардың біреуінің: марганец (IV) оксиді, калий перманганаты әрекеттесуі нәтижесінде алады:

MnO2+4HCl→MnCl2+Cl2+2H2O

2KMnO4+16HCl→2MnCl2+5Cl2+2KCl+8H2O.


Өнеркәсіпте хлорды натрий хлоридының ерітіндісін электролиздеу арқылы алады.

Хлорсутек. Тұз қышқылы.

Хлорсутек HCl түссіз, өткір иісті газ. Ол ауадан 1,26 есе ауыр. Бір көлем суда 500 көлем хлорсутек ериді. Хлорсутектің судағы ерітіндісін хлорсутек қышқылы немесе тұз қышқылы дейді. Таза тұз қышқылы түссіз, өткір иісті сұйық. Тұз қышқылы полюсті су молекулаларының әсерінен сутек және хлор иондарына ыдырайды. Ол күшті қышқылдардың қатарына жатады және солар сияқты кернеу қатарында сутекке дейін тұратын металдардың барлығымен, негіздік оксидтермен, негіздермен және тұздармен әрекеттеседі.

Алынуы. Зертханада хлорсутекті құрғақ натрий хлоридына концентрлі күкірт қышқылымен әсер ету арқылы алады:

NaCl+H2SO4→NaHSO4+HCl↑

Техникада хлорсутекті құрғақ ас тұзы мен концентрлі күкірт қышқылының қоспасын қыздыру арқылы алады:

2NaCl+→H2SO4→Na2SO4+2HCl↑

Хлорсутекті көп мөлшерде синтетикалық әдіспен, яғни сутекті хлорда жағу арқылы алады:

H2+Cl2→2HCl

Осы әдістермен алынған хлорсутекті суда еріту арқылы тұз қышқылын алады. Тұз қышқылының тұздарын хлоридтер дейді.


Хлордың оттекті қосылыстары.

Хлор оттекті қосылыстарында +1-ден +7-ге дейін тотығу дәрежесін көрсетеді. Хлор оттекпен тікелей әрекеттеспейді. Оның оттекті қосылыстары жанама жолмен алынады. Хлордың барлық оттекті қосылыстары күшті тотықтырғыштар.

Хлордың оттекті қосылыстарын алу оның сумен немесе сілтімен әрекеттесуінен басталады. Хлорды салқын сілтіде еріту арқылы хлорлылау қышқылдың тұздарын немесе гипохлориттерді алады:

Cl2+2KOH→KCl+KClO+H2O

Бұл ерітінді «Жавель суы» деп аталып ағартқыш зат ретінде қолданылады.

Хлорды қайнаған сілті ерітіндісі арқылы өткізсе хлорлау қышқылының тұзы немесе хлораты түзіледі:

3Cl2+6KOH→5KCl+KСlO3+3H2O

Бертолле тұзына күкірт қышқылымен әсер ету арқылы хлорлау қышқылын алады:

2KСlO3+ H2SO4→ К2SO4+2НСlO3

Бертолле тұзын катализаторсыз қыздыру (4000С) арқылы хлор қышқылының тұзын немесе калий перхлоратын алады:

4KСlO3→KCl+3KСlO4

Перхлоратқа күкірт қышқылымен әсер етіп, өте күшті хлор қышқылын алады:

2KСlO4+ H2SO4→ К2SO4+2НСlO4

Хлор кальций гидроксидімен әрекеттесіп хлорлы ізбес немесе ағартқыш ізбес – кальций гипохлоритын түзеді:

2Cl2+2Ca(OH)2→Ca(ClO)2+CaCl2+2H2O


БРОМ, ИОД ЖӘНЕ ОЛАРДЫҢ ҚОСЫЛЫСТАРЫ.

Зертханада бром мен иодты олардың тұздарына хлормен әрекет ету арқылы алады. Иодты теңіз балдырларынан өндіреді.

Бром қызыл-қоңыр түсті, өткір, улы сұйық зат. Бромның судағы ерітіндісі «бром суы» деп аталады. Иод қара көк түсті, металдық жарқылы бар, өткір иісті қатты зат. Қыздырғанда иод балқымай бірден қара көк түсті буға (сублимация) айналады.

Бром мен иодтың активтігі хлордан көп төмен. Химиялық қасиеттері жөнінен бром мен иод хлорға өте ұқсас. Олар хлор сияқты металдармен, көптеген металеместермен, сутекпен, сумен, сілтілермен әрекеттесіп хлордың қосылыстары сияқты заттар түзеді. Бром мен иод әр түрлі органикалық қосылыстар алу үшін және медицинада қолданылады.


Тақырыпты бекіту:

  1. Жетінші негізгі топша элементтерінің валенттіліктері қанша болады және олар химиялық қосылыстарда қандай тотығу дәрежелерін көрсетеді?

  2. Периодтық жүйеде жетінші негізгі топша элементтерінің қасиеттері жоғарыдан төмен қарай қалай өзгереді?

  3. Фтордың физикалық қасиеттерін айтып, оның химиялық қасиеттерін көрсететін реакциялардың теңдеуін жаз.

  4. Хлор табиғатта қандай қосылыстар түрінде таралған? Хлордың физикалық қасиеттерін айтып, молекуласының түзілу схемасын сызып көрсет.

  5. Хлордың химиялық қасиеттері қандай?

  6. Зертханада және өнеркәсіпте хлор алуға қажетті барлық реакциялардың теңдеулерін жаз?

  7. Хлорсутек пен тұз қышқылының физикалық қасиеттері қандай? Тұз қышқылының химиялық қасиеттері?

  8. Тұз қышқылын зертханада және өнеркәсіпте қандай тәсілдермен алады?

  9. Хлордың оттекті қосылыстары?

  10. Бром мен иодтың физикалық және химиялық қасиеттері қандай?


Ұсынылатын әдебиеттер:

  1. Бірімжанов Б.А., Нұрахметов Н.Н. Жалпы химия. – Алматы: Ана тілі, 1991.- 640 бет.

  2. Шоқыбаев Ж. Бейорганикалық және аналитикалық химия. - Алматы, 2003.- 320 бет.

  3. Аханбаев К. Химия. – Алматы: Ана тілі, 1993. - 280 бет.

  4. Ахметов Н.С. Общая и неорганическая химия.-М.: Высшая школа, 1988.

  5. Глинка Н.Л. Общая химия / Под ред. Рабиновича В.А.- Л.: Химия, 1988. - 704 с.

  6. Угай Я.А. Общая и неорганическая химия.М.: Высшая школа, 2000.- 527 с.


5-7 Дәріс.VI топтың негізгі топша элементтері.

Мақсаты: VI топтың негізгі топша элементтерінің (халькогендердің) жалпы сипаттамасымен, табиғатта таралуымен, молекулаларының құрылымымен, өндірісте және зертханада алу тәсілдерімен, физикалық және химиялық қасиеттерімен және халькогендердің маңызды қосылыстарымен танысып білу.


Негізгі сұрақтар:

  1. Элементтерге жалпы сипаттама.

  2. Оттегі. Озон. Сутегі пероксиді.

  3. Күкірт және оның қосылыстары.


Қысқаша мазмұны:

ЭЛЕМЕНТТЕРГЕ ЖАЛПЫ СИПАТТАМА.

VI топтың негізгі топша элементтеріне оттегі, күкірт, селен, теллур және радиоактивті полоний жатады. Бірінші төрт элемент металл еместік қасиет көрсетеді. Оларды жалпы «халькогендер»(кен түзушілер) деп атайды. Бұл топша элементтерінің сыртқы электрондық деңгейінде алты электрон ns2np4 болады. Оттегінің электрондық деңгейінде d-орбиталь болмағандықтан, ол тек екі валенттік көрсетеді. Алайда, ол байланыс түзуге қатыспайтын электрон жұптары арқылы да донорлы-акцепторлы механизммен қосымша байланысуы мүмкін. Басқаларының сыртқы деңгейінде бос d-орбитальдары бар.

Халькогендер басқа электртерістігі төмен элементтермен және оттегімен қосылған кезде -2 тотығу дәрежесін, ал оттегімен және басқа металл еместермен қосылыстарында +4 және +6 тотығу дәрежесін көрсетеді. VI топтың негізгі топша элементтерінің қатысуымен түзілген молекулалардың пішіндері бұрыш тәрізді болады. Топшаның элементтері Н2Э типтес сутекті қосылыстар түзеді. Сутекті қосылыстарды суда еріткенде сәйкес қышқылдар түзіледі. Бұл қышқылдардың күші элементтердің реттік нөмірлерінің өсуіне қарай артады.

Күкірт, селен, теллур, полоний оттекпен ЭО2 және ЭО3 типтес оксидтер түзеді. Бұл оксидтерге Н2ЭО3 және Н2ЭО4 қышқылдары сәйкес келеді. Бұл қышқылдардың күші элементтердің реттік нөмірлерінің өсуіне қарай кемиді. Элементтердің реттік нөмірлерінің өсуіне байланысты металеместік қасиеті кеміп, металдық қасиеттері артады; тотықтырғыш қасиеттері нашарлап, тотықсыздандырғыш қасиеттері күшейеді.


ОТТЕГІ. ОЗОН. СУТЕГІ ПЕРОКСИДІ.

Табиғатта таралуы. Оттекті 1772 жылы швеция ғалымы Карл Шееле ашты. Оттек табиғатта ең көп тараған элемент. Жер қыртысы массасының 47,2% оттектің үлесіне келеді. Оттек табиғатта бос күйінде де, қосылыс күйінде де кездеседі. Табиғаттағы оттек үш түрлі изотоптан тұрады: 168О, 178О, 188О.

Физикалық қасиеттері. Оттек молекуласы (О2) екі атомнан тұрады. Оттек түссіз, иіссіз, дәмсіз газ. Оттек атмосфералық қысымда және -1830С-та сұйыққа айналады. Сұйық оттек көкшіл түсті болады. -2190С-та оттек қар тәрізді қатты күйге көшеді.

Химиялық қасиеттері. Оттектің сыртқы электрондық қабатында 6 электрон (s2p4) болады. Ол сыртқы қабатын сегізге дейін толтыру үшін 2 электронды оңай қосып алып, күшті тотықтырғыш ретінде реакцияға қатысады да, екі теріс зарядты ионға айналады:

О0 +2е-→О2-

Оттек көптеген металдармен, металеместермен, күрделі заттармен әрекеттеседі. Оттек тікелей алтынмен, платинамен, хлормен, фтормен әрекеттеспейді.

Алынуы. Өнеркәсіпте оттекті ауадан алады. Ол үшін ауаны сұйық күйге айналдырады, одан соң буландырады. Өнеркәсіпте таза оттекті суды электролиздеу арқылы алады. Зертханада оттекті кейбір оксидтерді, тұздарды қыздырып ыдырату арқылы алады:

2KClO3→ 2KCl + 3O2

2KMnO4→K2MnO4+MnO2+O2

2HgO→2Hg + O2


Озон. Озон оттектің аллотропиялық түр өзгерісі. Ол табиғатта нажағай ойнағанда, ал зертханада оттекке баяу электр разрядын жіберу арқылы түзіледі:

2→2О3

Оттекпен салыстырғанда озонның тотықтырғыштық қасиеті өте күшті, өйткені ол өте активті атом күйдегі оттекті бөле ыдырайды:

О3→О2 + О

Озон оттек әрекеттеспейтін көптеген заттарды тотықтырады. Озонның орагникалық заттарды тотықтыру қасиетін судағы, ауадағы бактерияларды жоюға қолданады.

Сутегі пероксиді. Сутегі оттегімен судан бөлек пероксид деп аталатын қосылыс түзеді – Н2О2. Алғаш сутегі пероксидін барий пероксидіне қышқылмен әсер етіп алған:

ВаО2+H2SO4→H2O2+BaSO4

Қазір оны алудың бірнеше тәсілі бар:

  • Персульфат ионның гидролизі:

H2S2O8+2H2O→2H2SO4+H2O2

  • Сутегі жанған кезде қосымша өнім ретінде түзіледі:

H2+O2→H2O2

  • Металдар су қатысып тотыққан кезде:

Zn+O2+2H2O→H2O2+Zn(OH)2

Пероксид молекуласында екі оттегі бірімен-бірі ковалентті байланысқан:

Н – О – О - Н. Ол – түссіз қоймалжын сұйық зат, - 1,70С-та ине тәрізді кристалл түзіп қатады, сумен, спиртпен кез келген қатынаста араласады. Концентрлі сутегі пероксиді әсерінен қағаз жанып кетеді, ал теріні күйдіреді. Сутегі пероксиді тұрақсыз:

2О2→О2+2Н2О

Сутегі пероксидінің судағы ерітіндісі әлсіз екі негізді қышқыл болып табылады, ол екі сатыда диссоциацияланады:

Н2О2↔Н++НО2-↔2Н+22-

Сутегі пероксидінде оттегінің тотығу дәрежесі -1, яғни аралық тотығу дәрежесі. Осыған орай сутегі пероксиді тотықсыздандырғыш та, тотықтырғыш та бола алады.


КҮКІРТ ЖӘНЕ ОНЫҢ ҚОСЫЛЫСТАРЫ.

Табиғатта таралуы. Табиғатта күкірт бос күйінде де, қосылыс күйінде де кездеседі. Қосылыс түрінде күкірт сульфидтер және сульфаттар түрінде таралған. Күкірт белокты заттардың құрамына кіретіндіктен өсімдіктер және жануарлар организмдерінде болады. Күкірт мұнайдың да құрамында кездеседі.

Физикалық қасиеттері. Күкірт сары түсті қатты зат. Суда іс жүзінде ерімейді. Ол күкіртті көміртекте, анилинде жақсы ериді, ал спиртте нашар ериді. Күкірт бос күйінде бірнеше аллотропиялық түр өзгерістерін түзеді: ромба тәрізді, моноклинді, пластикалық. Бұлардың ішіндегі кәдімгі температурада ең тұрақтысы ромбалық күкірт. Ромбалық күкіртке табиғи күкірт жатады.

Кәдімгі жағдайда күкірттің молекуласы сегіз атомнан тұрады – S8. Қыздырғанда 1600С –тан бастап S6 айналып, 9000С-қа дейін S8→ S6 → S4→ S2 айнала береді, 1500-2000 0С-та жеке атомдарға айналады.

Химиялық қасиеттері. Химиялық қосылыстарында күкірт -2, +2, +4, +6 тотығу дәрежелерін көрсетеді. Күкірттің тотықтырғыштық қасиеттері оттекке қарағанда төмен. Сондықтан күкірттің басқа заттармен реакцияласу қабілеті қыздырғанда артады. Күкірт көптеген металдармен, металеместермен тікелей әрекеттесіп, оларды тотықтырады. Активтігі өзінен басым металеместермен күкірт тотықсыздандырғыш ретінде әрекеттеседі:

S+Cl2→SCl2

S+O2→SO2

Күшті тотықтырғыштар болып есептелетін күрделі заттармен әрекеттескенде күкірт тотықсыздандырғыш қызметін атқарады:

3S+2KClO3→3SO2+2KCl

S+2HNO3→H2SO4+2NO

Алынуы. Таза күкіртті бос күйіндегі күкірттен алады. Күкіртті бөгде қоспалардан тазарту үшін оның оңай балқығыштығын пайдаланады. Арнаулы пеште балқыған күкіртті қыздырып қайнатады. Буға айналған күкіртті камерада суытады. Суыған күкірт камераның қабырғасына күкірт түсі деп аталатын ақшыл сарғылт ұнтақ түрінде жиналады. Егер камераны 1200С-қа дейін қыздырса, күкірт буы сұйыққа айналады. Оны ағаш қалыптарға құйып таяқша тәрізді күкірт алады.

Күкіртті пиритті ауа қатыстырмай 6000С – та қызыдру арқылы шахта пештерінде алады:

FeS2→ FeS + S

Күкірттің сутекті қосылыстары. Күкіртсутек Н2S – түссіз, шіріген жұмыртқаның иісі бар, улы газ. Кәдімгі температурада бір көлем суда 25 көлем күкіртсутек ериді. Күкіртсутек өте улы зат.

Күкіртсутекті өндірісте сутек пен күкірттің тікелей әрекеттесуі нәтижесінде алады:

Н2+S→ Н2S

Зертханада күкіртсутекті негізінен темір (ІІ) сульфиді мен сұйытылған күкірт немесе тұз қышқылдарының әрекеттесуінен алады:

FeS+H2SO4→H2S+FeSO4

Күкіртсутек күшті тотықсыздандырғыштардың қатарына жатады. Ол ауада немесе оттекте жанып тотығады:

2S+3О2→2SO2+2H2O

Оттек жеткіліксіз жағдайда күкіртсутек бос күйіндегі күкіртке дейін тотығады:

2S+О2→2S+2H2O

Күкіртсутек тотқытырғыш қышқылдарды, тұздарды тотықсыздандырады:

2S+2HNO3→2S+2NO2+2H2O

3H2S+K2Cr2O7+4 H2SO4→3S+Cr2(SO4)3+K2SO4+7H2O

Күкіртсутектің судағы ерітіндісін күкіртсутекті су немесе күкіртсутек қышқылы дейді. Күкіртсутек қышқылы - әлсіз, екі негізді қышқыл қышқыл, біртіндеп диссоциацияланады:

H2S↔H++HS-↔2H++S2-

Күкіртсутек қышқылы басқа қышқылдар сияқты тұздармен, негіздік оксидтермен, негіздермен, металдармен әрекеттеседі. Күкіртсутек қышқылы екі негізді болғандықтан екі қатар: орта (сульфидтер) және қышқыл (гидросульфидтер) тұздар түзеді. Гидросульфидтердің барлығы суда жақсы ериді. Орта тұздардан сілтілік, сілтілік-жер металдардың және аммонийдың сульфидтері суда жақсы ериді. Басқа металдардың сульфидтері суда ерімейді және көпшілігінің өздеріне тән түстері болады. Осы сульфидтердің әр түрлі ерігіштіктері мен әр түрлі түстерін пайдаланып күкіртсутектің көмегімен металдардың катиондарын сапалық жолмен анықтайды.

Күкірттің гомотізбек түзгіштік қабілеті толып жатқан персульфидтерде (полисульфидтерде) М2Sn көрінеді. Персульфидтерді алу үшін сульфидтың концентрлі ерітіндісін күкіртпен реакцияластырады:

Na2S+(n-1)S→Na2Sn

Персульфид радикалы ирек тізбек түзеді.

Күкіртті сутектің өзінің толып жатқан персульфидтері алынған, жалпы формуласы Н2Sn (ондағы n=2-23) оларды көп күкіртті сутек немесе сульфандар деп атайды. Бұл май сияқты, сары түсті сұйықтықтар.

Персульфидтерде пероксидтер сияқты, жағдайына қарай тотықтырғыш

Na2S2+SnS→SnS2+Na2S

немесе тотықсыздандырғыш

4FeS2+11O2→Fe2O3+8SO2

кейде әрі тотықтырғыш, әрі тотықсыздандырғыш болып реакцияласады.

Na2S2→ Na2S+S


Күкірттің оттекті қосылыстары.

Күкіртің бірнеше тотығы бар – SO, S2O3, SO2, SO3, S2O7.

Күкірт (IV) оксиді SO2 түссіз, өзіне тән иісті, тұншықтырғыш газ. Бір көлем суда 40 көлем күкірт (IV) оксиді ериді. Күкірт (IV) оксиді күшті тотықсыздандырғыштармен тотықтырғыш ретінде әрекеттеседі. Күшті тотықтырғыштармен күкірт (IV) оксиді тотықсыздандырғыш ретінде әрекеттеседі.

Күкірт (IV) оксидін күкіртті жағу арқылы алуға болады. Өнеркәсіпте SO2 сульфидтерді, әсіресе пиритті өртеу арқылы алынады. Зертханада күкірт (IV) оксидін натрий сульфитына күкірт қышқылымен әсер ету арқылы алады.

Күкірт (IV) оксиді суда ерігенде күкіртті қышқыл түзіледі.

SO22О→H2SO3

Күкіртті қышқыл тек ерітіндіде болатын тұрақсыз, әлсіз, екі негізді қышқыл. Күкіртті қышқыл басқа қышқылдар сияқты негіздік оксидтермен, негіздермен, тұздармен және металдармен әрекеттеседі. Күкіртті қышқыл екі қатар тұздар: орта (сульфиттер) және қышқыл (гидросульфиттер) тұздар түзеді. Күкіртті қышқылмен оның тұздары әрі тотықтырғыш, әрі тотықсыздандырғыш бола алады.

Күкірт (VI) оксиді SO3 кәдімгі температурада түссіз сұйық зат. Ол 450С-та қайнайды, ал 170С-та төмен мөлдір ақ түсті кристалға айналып қатады. 500С –тан жоғары қыздырғанда SO3 балқымай бірден буға айналады.

Күкірт (VI) оксиді SO3 қышқылдық оксидтердің барлық қасиеттерін көрсетеді: негіздермен, негіздік оксидтермен әрекеттеседі. Күкірт (VI) оксиді SO3 өте күшті тотықтырғыш. Көптеген заттар оның әсерінен жанып кетеді немесе тотығады.

Күкірт (VI) оксиді SO3 суда өте жақсы еріп күкірт қышқылын(H2SO4) түзеді. Бұл кезде өте көп мөлшерде жылу бөлініп шығады.

SO32О→H2SO4

Күкірт қышқылы H2SO4 түссіз, май тәрізді, ауыр, сұйық зат. Күкірт қышқылы 10,40С қатады. Күкірт қышқылы өз бойына ылғалды күшті тартады және бұл жағдайда көп жылу бөліп шығарады.

Күкірт қышқылы көптеген органикалық заттардың суын тартып алып көміртекке айналдырады.

С12Н22О11H2SO412С+11Н2О

Сұйытылған күкірт қышқылы қышқылдарға тән барлық қасиеттер көрсетеді: негіздермен, негіздік оксидтермен, тұздармен активтік қатарында сутектен бұрын тұрған металдармен әрекеттеседі.

Концентрлі күкірт қышқылы активтік қатарында сутектен бұрын да, кейін де тұрған металдардың көпшілігімен әрекеттеседі.

Концентрлі күкірт қышқылы металдарды ғана емес, сонымен қатар металеместерді де, кейбір күрделі заттарды да тотықтырады.

C+2H2SO4→CO2+2SO2+2H2O

2KI+2H2SO4→I2+SO2+K2SO4+2H2O

Тұрақты күшті қышқыл болғандықтан күкірт қышқылы басқа қышқылдарды олардың құрғақ тұздарынан қыздырғанда ығыстырып шығарады.

2NaNO3+H2SO4→2HNO3+Na2SO4


Күкірт қышқылын өндіру.

Қазіргі кезде күкірт қышқылын алу негізгі үш процестен тұрады:

  1. Күкірт (IV)оксидін алу.

  2. Күкірт (IV)оксидін күкірт (VI) оксидіне тотықтыру.

  3. Күкірт (VI) оксидін күкірт қышқылына айналдыру.

Күкірт (IV) оксидін күкіртті тікелей жағу арқылы немесе түрлі металдар өндіруде әр түрлі сульфидтерді өртеу арқылы алады. Күкірт (IV) оксидін әр түрлі газ тәрізді және қатты зат қоспаларынан арнаулы аппараттарда тазартады және құрғатады. Бұдан соң SO2-ні SO3-ке тотықтыру нитрозалық немесе контактілік әдіспен іске асырады.

Нитрозалық әдісте: NO+1/2O2→NO2; SO2+ NO2→ SO3+ NO

Күкірт қышқылын өндірудің контактілік әдісінде SO2-ні SO3-ке катализаторлар платина немесе ванадий (V) оксидінің қатысуымен 400-6000С-та тотықтырады: 2SO2+ O2→ 2SO3

Контакт аппаратынан шыққан күкірт (VI) оксидін концентрлі күкірт қышқылы арқылы өткізгенде олеум түзіледі: SO3+H2SO4→ H2S2O7.

Қажетті концентрлі күкірт қышқылын алу үшін олеумді су қосып сұйылтады: H2S2O7+H2O→2H2SO4

Күкірт қышқылын өндірудің нитрозалық әдісіне қарағанда контактілік әдісінің біраз артықшылықтары бар.

1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   15

Похожие:

Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі iconҚазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі
Республикасы Білім және ғылым министрлігі Ғылым комитетінің Ш. Ш. Уәлиханов атындағы Тарих және этнология институты 2015 ж. 29 қазанында...
Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі iconҚазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі
Республикасы Білім және ғылым министрінің 2011 жылдың 17 маусымындағы №261 бұйрығымен бекітілген магистратура мен докторантураға...
Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі iconДиссертациямен Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің Орталық ғылыми кітапханасында танысуға болады
Жұмыс Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі Е. А. Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетінің қазақ әдебиеті...
Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі iconДиссертациямен Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің Орталық ғылыми кітапханасында танысуға болады
Жұмыс Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі Е. А. Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетінің қазақ әдебиеті...
Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі iconҚазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі білім және ғылым саласындағы бақылау комитеті
Республикасы Білім және ғылым министрлігінің Білім және ғылым саласындағы бақылау комитеті Алқасының 2003 ж. 23 маусымдағы (№8 хаттама)...
Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі iconҚазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі
Республикасы Білім және ғылым министрінің 09. 07. 2010 жылғы №367 бұйрығымен бекітілген
Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі iconҚазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі
Республикасы Білім және ғылым министрінің 09. 07. 2010 жылғы №367 бұйрығымен бекітілген
Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі iconҚазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі
Республикасы Білім және ғылым министрінің 09. 07. 2010 жылғы №367 бұйрығымен бекітілген
Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі iconҚазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі
Республикасының Білім және ғылым министрлігінің 2007 жылғы 11 наурыздағы №148 бұйрығымен бекітілген
Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі iconҚазақстан Республикасы Білім және ғылым саласындағы бақылау комитеті төрағасының
Республикасы Білімжәне ғылым министрлігі Білім және ғылымсаласындағы бақылау комитеті ұсынатын ғылыми баспалар тізбесі
Разместите кнопку на своём сайте:
Документы


База данных защищена авторским правом ©kzdocs.docdat.com 2012
обратиться к администрации
Документы
Главная страница