Математика және информатика кафедрасы




НазваниеМатематика және информатика кафедрасы
страница6/10
Дата конвертации21.02.2016
Размер1.37 Mb.
ТипДокументы
источникhttp://psu.kz/arm/upload/umk/185555.doc
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10

5 тақырып. Жадыны басқару. Бет бойынша ұйымдастырылуы

Мақсаты: Осы лекцияда свопинг және виртуалды жады ұғымдарын түсіну; виртуалды жадыны ұйымдастыру, бетттерді аударыстыру, жадыны бөлу стратегияларын, жады қорының менеджері жұмысын оқып үйрену.

Қарастырылатын сұрақтары:

  1. Жадыны бірігіп қолдану.

  2. Жадыны қорғау.

  3. Свопинг және виртуалды жады.

  4. Виртуалды жадыны ұйымдастыру.

  5. Бетттерді аударыстыру стратегиялары.

  6. Жады қорының менеджері.

  7. Жадыны бөлу стратегиялары.


Көптеген стратегиялык шешімдер операциялық жүйе деңгейінде
кайталанады. Мультипрограммалық режимде негізгі шарттардың бірі сақтауды қамтамасыз ету болып табылады. Бір рет қолданылатын операциялық жүйе сияқты файлдық жүйені қарастырайық. Бұл жағдайда мәліметтерді сақтау мәселесі болмайды, себебі осы операциямен жұмыс істеуші адам барлық файлдар иесі болып табылады. Бір рет қолдану жүйесінде мысалы, МS-DOS немесе Windows-95. Машинаны жүктеп басқа пайдаланушының барлық файлдарын жоюға болады. Көп қолданушы жүіесі көптеген пайдаланушылар жумысын қамтамасыз етеді. МS-DOS мультипрограммалау тәртібінде жұмыс істей алады, бірак жеткіліксіз, себебі бір үрдістегі қате көрші үрдістің және операциялық жүйенің өшіп қалуына алып келеді. Сондай-ақ Windows-95 –операцияжық жүйесінде көптеген пайдаланушылар жұмыс істей алады, бірақ бұл жұмыс тиімді емес, себебі бұл ОЖ барлық сактау құқыктарына ие емес. Сонымен көп колданылатын жүйе санқцияланбаудан ақпаратты сақтауды камтамасыз етеді. Негізінде, сактау мәселесі файлдық жүйемене ғана байланысты емес. Операциялык жүйе барлық жерде мәліметтерді сақтау қабылетіне ие: бұл файлдар, үрдіс және қорлар.

Мұнда назарға осы фактке карапайым, себебі файлдар үшін едәуір критикалық нүкте. Жедер жадыда орналаскан Мәліметтер әдетте тегергіш жинактауышы рөлін атқаратын үшінші жадыда немесе екінші сақтау жабдыктарында орналасады. Үшінші жадыға жету уакыты ОЖ-ге жету уақытынан бірнеше рет жоғары және ОЖ ң белсенді әрекет етуін талап етеді.

UNIX операциялык жүйесінің жадыны басқару жүйесі үрдістер арасында жедел жадыдағы корлардың тиімді тарауына жауап береді. Операция бөлімі операциялық жүйе баскаруымен үрдісті сақтаудың аппараттық басқаруымен жүргізіледі.

Виртуалдық жадыны ұйымдастыру. Физикалык жады бұл есептеу нәтижелерін енгізіп санашықпен жұмыс істейтін жады. Ол реттелмеген код үяшықтардан тұрады және оларғы оның реттік нөмерін көрсетіп назар аудармауға болады. Ұяшықтар саны шектеулі және тіркелген. Жедел жады физикалық мекен деп аталатын өзінін ерекше мекеніне ие байттар түрінде көрсетіледі. Үрдістің мекендік кеңістігі физикалық жедел жадтың мекендік кеңістігінен ерекшеленеді. Егер де үрдістің мекендік кеністігі жедел жадыда көрінсе, ягни үрдісте қолданылатын мекен физикалық мекен болып табылса, онда бұл кейбір проблемаларға алып келеді. Осы барлық мәселелер виртуалдық жады көмегімен шешіледі. Осыдан колданылатын мекен физикалық мекенмен сай келуі шарт емес. Виртуалдык мекен аппараттық деңгейде көрсетіледі.

Әрбір үрдіс өзінің виртуалдық адрестік кеңістігінде виртуалдык жадымен орындалады. Виртуалдық жады термині қолдану уақытында виртуалды мекендерді сақтайтын жүйелерге жатады. Сонымен, екінші көрініс мәселелерді орындау үрдісінде жүзеге асырылады. Виртуалық жадыны ұйымдістыру санашықтармен есептелген белгілі адресті көп ұяшыктарға қараудың алдын алатын белгі машиналык сәулетке байланысты.

Виртуалдык жады құрылымы виртуалдық мекендер жиынынан тұрады. Әрбір виртуалды жадыда физикалык жады болу керек Виртуалдық жадыны жүзеге асыру үшін физикалық тағыдан виртуалды мекен көрінісінің баскару механизмі кажет.

Қосымша қызметті өзара әрекетті виртуалды жады диспетчері талаптар арқылы және болып жатқан жағдайға байланысты талап етілген функциялармен жүргізіледі. Жағдайлар келесі түрлерге бөлінеді:

1-жағдай. Үзік үрдісті ескеру

2-жағдай. Жедел жадыда талап етілетін бетке назар аудару.

3-жағдай. Жады менеджері және файлдык жүйе менеджері аркылы беттерді аударыстыру кезіндегі үрдісті талап ету.

Қарастырылған механизм негізінде кез-келген виртуалдық жадыны жасауға болады. Диск арқылы виртуалды жадының таратылуы неғұрлым көп болса, соғұрлым екінші әсіресе үшінші жағдайдың пайда болуы ыктималдығы жоғары болады.

«Бет ығыстыру» жағдайы беттер қарқындылығын талдаумен байланысты жоғарыда қарастырылған диспетчерлеу пәні негізінде колданылатын беттерді ескерумен байланысты.

Аударыстыру мақсаты белсенді емес сегменттерден жедел жады қорларын босату болып табылады.

Беттерді аударыстыру ұйымдастыру - талаптар бойынша жүктелетін және барлық программаларды жүктеу.

Жад корының менеджері орын механизмі және жады көлемінің құрылымдық механизміме байланысты сипатталады.

Құрылымдық базалық элемент жады блогы болып табылады. Онда жадты басқару блогы басқарушы элементтерге бөлінеді.

Толығымен жады қоры жадтың бос блоктар ретімен түзілген динамикалық құрылыммен беріледі. Реттеу бір-бірімен өзара байланысқан жады блоктарының тізімімен жүргізіледі.

Барлық бос блоктар қорлык және функционалдық құраушылармен сиппатталатын ретке біріктіріледі.

Қордын құрамында сандық сипаттамалар, функционалдықта - жадтың корын бақылау бойынша жұмыс істеу функциялары беріледі.

Жадтың блоктарымен манипуляциялау жұмыс істеу функцияларымен анықталады.

  1. ТБТ функциясы (тізімнен блокта таңдау), берілген аргумент ретінде етілген жады көлемі болады. Бұл жерде аргумент жады блогінің орны болып табылады, ал дәлірек талап бойынша бөлінетін мәліметтердің блоктар орны.

  1. ажырату функциясы - тізімнен блокты алып тастайды.

  2. блокты кайтадан тізімге енгізу (БҚТЕ) функциясы - блокті тізімге қосу.

Жады қорын бірден-бір бақылаушы функция динамикалық. қолдану жадының жүрісінде алынатын дефрагменттеу функциясы болып табылады.

Жадыны қолданудың екінші маңызды функциясы жадтағы программаларды реттеу болып табылады. Бұл функцияны жүктеу программасы іске асырады, ал жүктеу үрдісіне жадыдан таңдап алынған функцияны жүктелген программалык модульдің орнын анықгау үшін сұраныс беріледі. Алдажүктеуші жүктеу программасының салыстырмалы орнын түзету үшін – жад орнын қолданады.

Жадыдагы программаларды түзету. Түзету тұрақтысы бойынша ауыспалы орынды модификациялайтын жүктеушінің жүйелік программасымен орындалады. Бұл жағдайда түзету тұрақтысы жады орны АПАМ болып табылады. Жүктеме позициясы салыстырмалы және абсолюттік модуль деп бөледі.

Салыстырмалы модульде жадыдагы нақты орыпға орындар қатары байланыспаған жүктелген модульге жеке топтар жеке түзету биттарымен белгіленеді, әр бір бит түзелген топ бойынша көрсетілген кеңістікті модификациялауды не модификацияламауды анықтайды.

Модификациялар тікелей берілген операндтарға, жылжу тұрақтысына, топ кодтарына жатпайды.

Жадыны тарату магниттік диск, оперативтік жады сияқты физикалық жадыда сақата қондырғыларында колданылатын виртуалдық жадыны жүзеге асырудың белгілі тәсілінің көмегі іске асырылады.

Аппаратгы қолдану мүмкіндігі осы санашықпен белгіленетін оперативтік жад ұяшыктарына санашыктың жетуін ұйымдастыруды анықтайды.

Сонымен жадыны тарату осы үрдісте қатысатын ақпарат жадыда сақталуына әсер етеді.

Бос жадыны тарату барысында осы немесс басқа программалық молульдерден кейін бос жадылар жабылады. Бұл сүрақтар тікелей жоспарлау принциптерімен байланысты. Жүктеу сұрақтары екі түрде шешілуі мүмкін:

Абсолюттік жүктеу әрдайым бір адреспен орындалады. Бұл жағдайда программалык модуль жады аумағында бөлінген физикалық адреспен ғана тұрады.

Орналастырушы жүктеме. Программалық модуль әрбір жүктеме барысында тасымалданатын салыстырмалы адрестен тұрады. Бұл жағдайда жадынын бос блогында жүктелген модульді бөлу ұшін жоспарлау фазасы болады.

Жүктеуші үшін жұмыс параметрі түзету тұрактысы деп аталатын және жүктелетін модуль басталатын бастапкы адрес блогын анықтайтыи бастапқыұ жүктеу адресі болып табылады.

Өз-өзін бақылау сұрақтары

  1. Физикалық жады түсініктемесі

  2. Физикалық мекен түсініктемесі

  3. Виртуалды жадының құрылымы.

  4. Бетті аударыстыру мақсаты.

  5. Жады қорын бақылайтын функциялар

  6. Жадыға прорамманы орнату қалай орындалады.

  7. Жадыны бөлу қалай орындалады.

Ұсынылатын әдебиеттер

  1. Э. Таненбаум. Современные операционные системы. СПб, Питер, 2002, 1040 стр.

  2. Н.А. Олифер, В.Г. Олифер Сетевые операционные системы. СПб, Питер, 2001, 544 стр.


6 тақырып. Телекоммуникациялық қатынас құруды басқару

Мақсаты: Осы лекцияда телеқатынас құрудың программалық қамтамасымен танысу. Хабарларды тіркеу, буферлеу және бағдарғылау іс-амалдарымен жұмыс жасауды үйрену, ақпаратты тораптық қорғау программалық құралдарымен танысу.

Қарастырылатын сұрақтары:

  1. Қолданбалы интерфейстер және қабықшалар.

  2. Телеқатынас құрудың программалық қамтамасыздандыруы.

  3. Хабарларды тіркеу, буферлеу және бағдарғылау. Қашықтан өндеу. Электрондық пошта.

  4. Операциялық жүйені инициализациялау, генерациялау және пішін үйлесімдіру.

  5. Ақпаратты тораптық қорғау программалық құралдары.

Телеқатынас құрудың программалық қамтамасы. Хабарларды тіркеу, буферлеу және бағдарғылау.

Торапты басқару. Торапты басқарудың ең басты мәселесі пакеттерді тиісті орынға дұрыс жеткендігін қамтамасыз ету.

Осы тапсырманың шешімін анықтайтын басты фактор болып.

  1. Кабельді байланысқан жүйенің бүтіндігі, олар арқылы электірлі сигналдардың берілуі жүзеге асырылады.

  2. Артық трафик. Ол өте үлкен жүктеме болғанда шлюздегі пакеттердің жоғалуына әкеледі.

  3. хаттама ерекшелігі, яғни хаттама спецификасы торапты қайта жүктеу

Жаңа пайдаланушылардың қосылуы.

Бұл кезеңде 3 компонент қатысады: жүйе, пайдаланушының өзі және администратор.

Жүйе 3 кезенді орындайды:

  1. файлды түзету

  2. парольді орнату

  3. жаңа пайдаланушыға бастапқы каталогты анықтау

Пайдаланушы:

  1. жіберілетін файлды бастапқы қаталогты анықтау

  2. электронды поштаның мекенін орнату

Администратор:

  1. etc/group файлға жаңа пайдаланушы қосу

  2. тіркелу ақпаратын енгізу

  3. пайдаланушыны ұйымды база пайдаланушыларына қосу

  4. жергілікті анықтамаға байланыс ақпаратын жазу

  5. дискілік квантты орнату

  6. бюджетті құрудың дұрыстығын тексеру

Файл etc/password жүйеге белгілі, жолдардан құратын әр пайдаланушыға бөлінетін пайдаланушылар тізімін жазады, ал бұл тізімін әр жол 7 өрістен тұрады:

  1. тіркелу аты

  2. шифрланған пароль;

  3. UID мәні - пайдаланушы идентификаторы

  4. GID – топ идентификаторы

  5. GECOS өрісі ө пайдаланушының тіркелген параметрлері

  6. бастапқы каталог

  7. тіркеуші Shell

Атау аттарды көрсету стандартты келісіммен анықталады. Пароль шифрланған түрде беріледі, жасырын механиз парольдері бойынша және файлдарды сақталады.

UID, GID бүтін диапазон сан 0-3267 түрінде анықталады. Сонымен қатар әр пайдаланушы 8-16 топтарға мүше бола алады. UID тораптың файлы жүйемен (NFS) бақыланады және тораптың шекараларында қолайлы.

GECOS толық атауды құрады, қызмет және телефоны. Берілген өріс chth файлында енгізіледі.

Бастапқы каталог иесінің атымен аталып арнатылады.

Shell негізінде командалық интерпрtтатордың версиясы анықталады. Шығыс паролі пұрсатталған пайдаланушымен мына команда : password – пайдаланушы аты арқылы орнатылады. Қатынауға рұқсат коды Chmod командасы арқылы беріледі. Chwon- командасы көмегімен иелері бекітілді, ал chgrp – командасы бойынша пайдаланушыны топқа енгізу әрбір қайтадан құрылған каталогтар бос кезінде root пайдаланушысына меншікі болады, яғни жіктеушіге, себебі келесіде иелерінің ауысуы болуы керек. Электронды пошта үшін машинаны орнату кезінде файлдарда ауқымды псевдонимдер etc/aliases sendmail командасы арқылы жазылып түзеледі.

Егер қажет болса, онда топтарды түзету мысалы басқаша енгізілген мәліметтер бойынша түзетулер жүргізіледі:

Etc group:staff

Ядроның конфигурациясы келесі жағдайда жүргізіледі:

  • жаңа машинаны іске қосқанда

  • алғашқы конфигурацияға енгізілген артық компоненттер алынып тасталған уақытта

  • жаңа құрғыларды қосу немесе қолда бар жабдықтардың модернизациясы кезінде

  • жөндеу кестесінің реконфигурациясы кезінде.

Негізінен конфигурация тапсырмасы 9 кезеңнен тұрады:

        1. жабдық ревизиясы – аппараттық құрылғылардың құрамын анықтау

        2. ядроны конфигурациялау, файлды түзету және құру

        3. ядроның компилляциялық каталогын құру

        4. түбір аймақты және свопинг аймағын тағайындау

        5. ядроны тұрғызудың программалар байланысын шығару

        6. ядроның түзілуі

        7. ескі ядроны архивтеу және жаңа ядроны инсталляциялау

        8. тестілеу және жаңа ядроның өңделуі

        9. жаңа ядроны құжаттау.

Тораптық интерфейстердің конфигурациялануы

Тораптық интерфейсті қосу немесе өшіру үшін қолданылады, IP -мекенінің берілуі, кең таралымды мекенді анықтау және көмкші опциялар қатары.

Жиі қолданылатын опциялар:

  • netmask – берілген интерфейс бойынша тораптық қалқа, төрт байтты оналтылық санмен беріледі,

  • broadcast – интерфейстің кең таралымды IP-мекені,

  • metric – берілген интерфейспен байланысқан өтулер санының санашығы.

Route бағытының конфигурациялануы. route командасының тағайындалуы: ядроны бағыттау кестесіндегі элементтерді анықтау. Пакетінің түсуі. Басқа машиналар үшін IP-мекені бойынша тағайындау пунктіне келген пакет ядро бағыттауының кестелер бағытымен жалыстырылады. Тағайындалу пункт торабының нөмірлерімен қандайда бір пакет бағытының торап нөмірімен сәйкес келген кезде пакет келесі берілген баңытпен байланысқан рет қақпаның IP-мекені бойынша беріледі.

Бағыттау домендері

routed

Жергілікті торапқа өтулер санымен анықталатын ішкі бағыттау RIP хаттама базасына негізделген. Әр бір 30 секунд өткен сайын бағыттау серверлері торапты оларға белгілі бағыттар жөнінде хабар берген кездегі кең тарамды режимде жұмыс жасайды. Клиенттер немесе алушылар өздерінің деректер қорына ядро кестесінің жаңа бағыттарын енгізеді.

Берілген доменнің дамыған түрі gated домені болып табылады – бағыттаудың базалық командасының санашығы. Ол бір уақытта бірнеше хаттаманы қолдана отырып жұмыс жасай алады:

  • RIP және OSPF – ішкі бағыттау хаттамалары

  • EGP/BGP – сыртқы бағыттау хаттамалары.

Usenet телеконференциясы – бұл хаттамалардан, файлдар пішімінен

тұратын және интернет құралдары арқылы мақалаларды тарату үшін қолданылады. Негізгі принципі – мақаланы барлық пайдаланушыларға пайдалану мүмкіндігі.

Мақалаларды оқу программалары материалдай тікелей көрсетуден тізбек құруга болатын пайдалунышылардың сұратуларына базаланыда.

Сұратуларға қазмет көрсету келесі сұлбалардың біреуі арқылы орындалуы мүмкін:

  1. Жүргізушісіз – кезкелген қалаушыға мақаланы жариялау. Негізгі қасиеті – қауыпсыз ақпараттардың көп болуы.

  2. Техникалық білімділігі – барлық қалаушыларға жариялануы мүмкін, бірақ белгіленген тематика бойынша. Кемшілігі – қажетсіз ақпараттардың болуы.

  3. әлеуметтік. Кемшілігі – қажетсіз ақпараттардың болуы.

Маңызды конференциялар жиі қойылатын сұрақтар – Fregnently Asked Questions файлымен бірлесе – жүреді. Бұл файлда әр түрлі сұрақтарға жауаптар жазылады.

Өз-өзін бақылау сұрақтары

  1. Торапты басқару үшін ұйымдастыру есептері

  2. Жаңа пайдаланушыларды қосқанда жүйе не орындайды

  3. Торапты интерфейстерді конфигурацияланған кезде қандай опциялар қолданылады

  4. Route омандасының тағайындалуы

  5. Usenet Телеконференциясы

Ұсынылатын әдебиеттер

  1. Э. Таненбаум. Современные операционные системы. СПб, Питер, 2002, 1040 стр.

  2. Н.А. Олифер, В.Г. Олифер Сетевые операционные системы. СПб, Питер, 2001, 544 стр.

7 тақырып. Қорытынды

Мақсаты: Пән бойынша қорытынды жасау

Қарастырылатын сұрақтары:

  1. Пән бойынша қорытынды жасау.

  2. Ақпаратты-есептеу жабдықтарын басқару жүйелерінің болашағы.



Sendmail программасы.

Бұл программа тораптық қолданбаларда электронды поштаны ұйымдастырудың негізгі болып табылады.

Келесі функциялар орындалады:

  • пайдаланушылардан бастап хабарлардыы басқару

  • пайдаланушының мекендерін анықтау

  • транспорттық және жеткізетін агенттерді таңдау

  • жеткізетін агенттің сұрауы бойынша мекендерді өзгерту

  • өзгертілген хабарды жеткізетін агентке жіберу.

Жоғарыда көрсетілгеннен басқа бұл программа қателер немесе жеткізілмеген хабарлар жайында хабар генерацияялайды. Келесі негізгі режимдер болуы мүмкін:

Bd – домен режимі

Bi – бұркемеленген псевдонимдер инициализациясы

Bf – кезекті баспаға шығару

Bt – мекендерді тексеру режимі

Bs – серверді стандартты енгізу режимі

Bd режимінде sendmail командасы 25 нөмерлі торапты портты тындайды және жұмыстың пайда болуын кетеді.

Команда келесі түрде көрсетіледі:

/usr/sbin/ sendmail -bd-glh

Бұл жерде жұмыс bd домені режимінде 1 сағат кванттық уақыт аралығымен (тексеру интервалы 1 сағат). Егер хабар кезекке қойылса, команда берілген интервал арасында хабарды жіберуі мүмкіндік жасайды, бұл жағдайда үрдіс құрылады – ағын sendmail.pid атты.

Әр ағын құрылған кезде ол ағынды жою қарастырылуы өажет, мысалы kill head – 1 sendmail.pid командасы арқылы.

Sendmail – V8 версиясы. Бұл версияның негізгі командаларына жіберілетін нүктелері user.bd дерекқор базасында анықталады. Бұнда қолданушылаааааар жәйлі орталық архив орналасады. Осы деркқорда құрылатын негізгі өрістер:

Mailname – машина аты

Maildrop – қолданушы поштасынан жеткізетін мекені

Mailsender – қолданушы конвертінің аты

Fullname – қолданушының толық аты

Office – офис мекені және телефон

home – үй мекені және телефоны

project/plаn – хабармен байланысты жоба.

Бірнеше үлкен емес есептердің орындалу түрі ол командалық жол интерфейсін қолдану. Сіздер жұмыс жасайтын программаның аты shell командалық интерпретаторы.

Қазіргі Unix жүйесінде үш командалық интерпретатор қолданылады: Bourne shell (/bin/sh), c shell (/bin/csh), korn shell (/bin/ksh).

Командалық интерпретатор ОЖ-де орын алады.

  1. Ең бірінші программа shell, ол пайдаланушы жүйеге кірген уақытында ол программаның жұмысты басталады, shell келесі жұмысты атқарады:

А) терминалдыы қосқан уақыттан getty (1 м) процесі активтеледі ол терминалды қатынаудың сервері болып саналады және ол login (l) программасын іске қосады. Ал ол программа пайдаланушының аты мен паролін сұрайды.

Б) егер пайдаланушы жүйеде тіркелген жағдайда және паролі дұрыс болса, онда login программасы пайдаланушының файлының соңғы өрісінде көрсетілген программасын іске қосады.

В) shell сәйкес командалық файлды инициализациялайды және пайдаланушының терминалына шақыру береді. Сол кезден пайдаланушыға командаларды енгізуге болады.

Г) shell пайдаланушы негізген команданы оқиды, енгізген жолға анализ өткізеді және пайдаланушының жазғаны бойынша әрекет орындайды немесе программа және функция табылмаған жағдайда қате жайында хабарлайды.

Д) Интерпретатормен жұмыс аяқталған сон пайдаланушы командасын енгізеді және жүйеден шығады.

2. Командалық интепретатор программалау үшін ыңғайлы түрі болып табылады.

Әр командалық интерпретатордың тіл синтаксисі бір бірінен айырмашылығы бар. Сондықтан біз базалық ретінде интерпретаторын қарастырайық. Shell aрқылы бар утилиттер қолданып қиын программаларды құруға болады. Shell тілінде программалар көбінесе скриптер немесе сценарилер деп аталады. Интерпретатор скрипт-файлының жолды оқып, оларды командалық жолдан пайдаланушы енгізендей орындайды.

3. Пайдаланушы жүйеге кірген уақытында оның инициализацияланған скрипті іске қосады, ол бірнеше ункцияларды орындайды: программаларды табу үшін жолды белгілейді, терминалды инициализациялайды, пошталық жәшіктің орналасуын анықтайды. Инициализациялайтын скрипт пайдаланушының үй каталогында орналасады. Әр түрлі командалық интерпретаторда әр түрлі инициализациялайтын скриптор қолданылады.


Командалық интерпретаторкомандалық интерпретатор

Инициализациялайтын скриптор

Bourne shell

C shell

Korn shell

Profile

Login және cshre

Profile және kshre

Bourne-again shell(bash)

Profile және bashre

Және скрипторы жүйеге бірінші кірген уақытта орындалады. Және скрипторы интерпретаторының әр бір іске қосқан уақытында орындалады.

4. Негізгі ОЖ инициализациясы скрпитің орындалғанында болады.

Әрбір стандартты командалық интепретатордың өзінің программалау тілі бар, олар қиын есептерді орындау үшін командалық файл немесе скрипторды құруға мүмкіндік береді.

Shell интепретаторы тізбекті командаларды скриптаттан оқып және оларды орындайды. Бұл жағдайда скриптен үлкен өнімділікті күтуге болмайды, бірақ ол тиімді болып саналады, өйткені бәрі көрнекті және оңай. Егер программаның өнімділігі ең маңызды болатын болса, онда программалау үшін тиімді болып СИ тілі саналады.

Скрипт ол кәдімгі текстілі файл, оның ішінде командалық интепретаторға түсінікті инструкциялар жазылады. Олар shell командаларының өрнектері және функциялары болуы мүмкін. Командалық интерпретатор файлдан инструкцияларды оқиды және тізбекті оларды орындайды.

Bourne shell интерпретатордында комментариялар "#" символынан басталады, ол программаның әрі қарай орындалуын жеңілдетеді. Комментариялар жолдың бәрін алмауы мүмкін, ол командадан кейін жазылуы мүмкін.

Жүйеде әр түрлі интепретатордың скрипттары бар, сондықтан интепретациялайтын команданың атын көбінесе бірінші жолда көрсетеді. Мысалы: # ! binish

Бұл жағдайда скрипт тексті арқылы интепретацияланады. Командалық жолда скрпиті іске қосқан жағдайда (ол үшін орындауға құқығы болу қажет). Жаңа командалық интерпретаор іске қосылады, командаларды енгізу бұл кезде скрипт файлынан орындалады.

Жағдайларды бақылау үшін және жүйеде syslog программасы қолданылады, ол екі негізгі ункцияны орындайды – файлды тіркеу және администраторға басқаруды беру.

Бұл программа орындалған хабарлар маңыздылығы бойынша жіберілуі пункттеріне үлестіреді. Пункттар ретінде файлдар. Терминалдар немесе басқа машиналар болуы мүмкін.

Syslog - бөліктері болып табылатын:

        1. syslogd - Тіркеу домені

        2. Кітапханалық программалар – openlog, syslog, closelog

Осы программалар арқылы жүйесінің файлдарына деректер жіберіледі.

3. Logger - тіркеу элементтердің жазбасы үшін пайдаланушы деңгейінің

командасы.

Селектор - бұл программалар немесе құрылғылар, олар хабарлардың деңгейін анықтау үшін тіркеу хабарларын жібереді.



Жабдықтар деңгейі.

Бұл элементтер – алдын ала белгіленген тізім бойынша таңдалады.


Құрылғылар

Программалар

Kern

Ядро программасы

Mail

Электронды пошта жүйесі

Daimon

Жүйелік домен

Auth

Қорғау командалары

News

Usenet телеконференция жүйесі

Cron

Cron домені

Mark

Уақытша нұсқаулар

Syslog

Syslogd ішкі хабарламасы

ftp

ftp және ftpd программалары

User

Басқа программалары

*

Құрылұыларды қолдану




    1. Компьютерлердің және парольдердің қорғауын тексеретін жүйе.

Unix жүйесінің түрлі элементтері мониторингына арналған программалар компоненті. Оларға жататын:

  • қатынас құқығы және файл, каталог және құрылғылар атрибуттары

  • /etc/passwd /etc/group / файдалдарының құрамы

  • жүйелік файлдар құрамы

  • қолданушылардың бастапқы каталогына жазу мүмкіндігі.

Бұл программалар күнделікті бақылайтын элементтер жәйлі ақпарат береді және қорғау жағынан өзгерістер боса ол жайлы хабарлайды.

Crack программасы – дұрыс таңдалмаған парольдерді анықтайды.

Tepd программасы ТСР өызметтерімен байланысты тіркейді.

Tripwire - жүйелік файлдардың өзгеруін бақылайды.

Kerberos жүйесі – DES алгоритмін қолданумен уатентификацияны орындайды. Бұл жүйенің жұмыс өнімі билет болып табылады. Бұл билеттер торапта қатынау құқығын анықтау үшін жіберіледі. Бұл үрдісті басқару үшін торапта бір өзек бөлінуі қажет. Билеттер және парольдер бұл машинада автоматикалы шифрленген түрде беріледі.

Әр билет үш бөліктен турады:

  1. негізгі аты, ол пайдаланушы білдіреді

  2. экземпляр аты

  3. аймақ аты – сервер қызмет көрсетіп жатқан топтық атын анықтайды.

  4. Пакеттерді фильтрлеу.

Шлюздік машиналарының трафигін шектеуді брондмауэрлер орындайды. Пакеттер клиентті және серверлі болып бөлінеді, соған байланысты фильтрлеу орындалады. Фильтрде бақыланатын ақпарат мекендік немесе құрамдық болуы мүмкін.

Өз-өзін бақылау сұрақтары

        1. Seendmail программасы

        2. Shell программасы

        3. Syslog -тың бөліктері

        4. Неше бөліктерден билет тұрады.

Ұсынылатын әдебиеттер

  1. Э. Таненбаум. Современные операционные системы. СПб, Питер, 2002, 1040 стр.

  2. Н.А. Олифер, В.Г. Олифер Сетевые операционные системы. СПб, Питер, 2001, 544 стр.

1   2   3   4   5   6   7   8   9   10

Похожие:

Математика және информатика кафедрасы iconМатематика және информатика кафедрасы
В060200 «Информатика» мамандығының күндізгі нысанда оқитын студенттеріне арналған «Жасанды интеллект жүйелері» пәнінің
Математика және информатика кафедрасы iconМатематика және информатика кафедрасы
В060200 «Информатика» мамандығының күндізгі нысанда оқитын студенттеріне арналған «Экономикалық есептеулердің бағдарламалық құралдары»...
Математика және информатика кафедрасы icon«Жаратылыстану» факультеті “Информатика” кафедрасы ОҚУ Әдістемелік кешен
Информатика” пәні бойынша 050110 “Физика”, 050109 “Математика” мамандықтарының студенттері үшін
Математика және информатика кафедрасы icon«жібек жолы» мектеп-лицеі информатика Физика, математика, информатика кафедрасы Тақырыбы
«ПӘнді оқытуда жаңа педагогикалық, АҚпараттық-коммуникативтік технологиялардың МҮмкіндіктерін қолдану формалары»
Математика және информатика кафедрасы icon0 «Математика және экономика» факультеті «Жоғары математика және физика» кафедрасы “ Математикалық талдау”
«Информатика» мамандығының 1- курс студенттеріне І– семестрде «Математикалық талдау» пәніне типтік оқу жоспарына сәйкес 4 кредит...
Математика және информатика кафедрасы iconТитульный лист программы обучения по дисциплине (Syllabus) Ф
Физика, математика және ақпараттық технологиялар факультеті Информатика және ақпараттық жүйелер кафедрасы
Математика және информатика кафедрасы iconТитульный лист программы обучения по дисциплине (Syllabus) Ф
Физика, математика және ақпараттық технологиялар факультеті Информатика және ақпараттық жүйелер кафедрасы
Математика және информатика кафедрасы iconПрограмма дисциплины «Иностранный язык как инструмент научной работы» для направления 010400. 68 «Прикладная математика и информатика»
Программа предназначена для преподавателей, ведущих данную дисциплину, и студентов направления подготовки 010400. 68 "Прикладная...
Математика және информатика кафедрасы icon0 «Математика және экономика» факультеті «Жоғары математика және физика» кафедрасы “
Теңдеулер мен теңсіздіктер және олардың жүйелері тақырыптары бойынша сабақтардан, үзінділері
Математика және информатика кафедрасы iconХимия кафедрасы
Жолымбаев О. М. физика-математика ғылымдарының кандидаты, математика және математиканы оқыту әдістемесі кафедрасының доценті
Разместите кнопку на своём сайте:
Документы


База данных защищена авторским правом ©kzdocs.docdat.com 2012
обратиться к администрации
Документы
Главная страница