Қазақстан Республикасының Білім жӘне ғылым министрлігі




НазваниеҚазақстан Республикасының Білім жӘне ғылым министрлігі
страница3/5
Дата конвертации15.02.2016
Размер0.88 Mb.
ТипДокументы
источникhttp://www.diplomkaz.kz/wp-content/uploads/2013/02/Дип.-Кәсіпорынның-инвестициялық-тартымдылығын
1   2   3   4   5

Акционерлердің жиналысы




Көлік бөлімі

Кәсіпорын персоналы

Бас технолог

Маркетинг бөлімі

Қаржы бөлімі


1 цех

2 цех

3 цех





Президент









Өндіріс, техникалық мәселелермен қамтамасыз ету,

вице президент

Сапа және бақылау бөлімі

Қаржы-есеп бөлімі

Заңгер













2 сурет «Атамекен» АҚ-ның ұйымдық құрылымы.

Компанияның негізгі өндірісі әртүрлі жиһаз өнімдерін шығару болғандықтан өз маман кадрларына жіте назар аударып отырады. 1 суретте кәсіпорынның ұйымдық құрылымы көрсетілген.

«Атамекен» АҚ-ның негізгі органдары:

    • жоғарғы орган – Акционерлердің жалпы жиналысы.

    • басқару органы – Басқармалар кеңесі.

    • атқарушы оргпн – Басқарма

    • бақылау органы – Ревизиялық комиссия.

1- суреттен көргеніміздей атқарушы орган өз жұмысын бөлімдер арқылы жүзеге асырады. Әр бөлім өз ішінде жеке функционалды бөлімшелерге бөлінеді және әрқайсының өзінің орны мен қызметтері белгіленген.

Кәсіпорынның инвестициялық тартымдылығын арттыру үшін жұмыс нақты өнім мен тұтынушыға жұмсалу керек.

Ұйым құрылымы бөлімдердің өзара жақсы байланыста болуын, жауапкершілік пен құқықтардың дұрыс бөлінуін қалайды. Алайда бұл мақсаттар кәсіпорынның басқару жүйесінің дамытылғанына да байланысты. Кәсіпорындағы қызметті ұйымдастырудың мәліметтері 2 кестеде келтірілген.

2 кесте – «Атамекен» АҚ-ның жұмыскерлерінің ұйымдастырушылық құрылымы.



Көрсеткіштер

2004 ж

2005 ж

адам саны

%

адам саны

%

1

Басшылар

5

1

9

1

2

Мамандар

46

5,5

47

5,2

3

Қызметкерлер

4

0,5

9

0,3

4

Жұмысшылар

777

93

831

93,4

5

Барлығы:

832

100

896

100



2 кестеден 2005 жылы жалпы жұмыскерлер 55 адамға көбейсе, соның ішінде пайыздық мөлшерде жұмысшылар саны 93,4 деңгейін көрсетеді. Өйткені кәсіпорын жұмысы жақсарып, өндірістік қуат ұлғайып, жаңа жұмыс орындары туындау салдарынан болып отыр. Кәсіпорын жекеменшік нысанында бола жұмыскерлердің орташа жалақысының жылдан жылға өсуіне куә болып отырмыз. Еңбекақы негізгі және қосымша бөлімдерден тұрады. Негізгі бөлім тұрақты болса, қосымша- үстемақы мен сыйақыдан тұрады. «Атамекен» АҚ-да жұмыскерлердің материалды қызығушылығын арттыру мақсатында кәсіпқойлық шеберлігіне, басқа персоналдарды үйреткені үшін, жоғары біліктілігі үшін және тағы басқа қосымша үстемақылар мен сыйақылар төленеді. Шаруашылық субъектілердің эконосмикалық қызметін талдаудың көмегімен кәсіпкерлік қызметтің жоспары жасалады, өндірістің даму қорлары анықталып, кәсіпорын бөлімшелерінің, жұмысшыларының қызметтері нәтижесін бағалауға болды. Бұл – кәсіпорынның инвестициялық қызметінің тартымдылығына үлкен септігін тигізуі мүмкін.

«Атамекен» АҚ-да жұмысшылардың еңбек ету өнімділігін кәсіпорын басшылығы еңбекақы төлеу мәселесін екі тұрғыдан қарастырады. Жұмысшылардың жұмыс істеу қабілетіне байланысты негізгі және қосымша жалақысын төлейді, соның ішінде әлеуметтік жағдайларына байланысты жұмысшыларға жеңілдік пайызбен үй алуға көмектеседі сондай-ақ жұмысшыларына тікелей сыйақыларды беріп тұрады. Осы мәселе бойынша кәсіпорынның жұмысшылардың кәсіподағы жұмыс берушіге әлеуметтік әріптестік жүйесіндегі келісімнің Қазақстан Республикасындағы 2004 жылғы мемлекет, жұмыс берушілер және жұмысшылардың мүддесін қорғайтын кәсіподақтың Республикадағы ұйымдары ат салысып еңбек қатынастарын реттеуге үлкен үлес қосу керек.

«Атамекен» АҚ-ның экономикалық жағдайын талдау үшін кәсіпорынның техника-экономикалық көрсеткіштерін анықтаймыз. Оны 3 кестеден көруге болады.

3 кесте - «Атамекен» АҚ-ның қызметін техника-экономикалық талдау.



Көрсеткіштер




Жылдары

Ауытқулар

2004

2005

+/-

%

1

Өнімді өткізуден түскен табыс

мың тг

250834

905276

654442

360

2

Өткізілген өнімнің өзіндік құны

мың тг

183770

756074

572305

411

3

Жалпы табыс

мың тг

67064

140202

73137

209

4

Кезең шығындары

мың тг

45093

132001

86908

293

5

Негізгі қызметтен түскен табыс

мың тг

21971

8201

-13770

37

6

Негізгі емес қызметтен түскен табыс

мың тг

3980

6881

2901

173

7

Салық салынғанға дейінгі табыс

мың тг

25951

15082

-10859

58

8

Таза табыс

мың тг

18166

11613

-6453

64

9

Жұмысшылардың тізімдік саны

адам

777

831

54

106

10

Жұмысшылардың жылдық еңбек ақы қоры

мың тг

230437

279192

48755

121

11

Жұмысшылардың орташа айлық еңбек ақысы

тг

24714

27997

3283

113

12

Өндірістегі негізгі қорлардың жылдық орташа құны

мың тг

7709

10871

3162

141

13

Қор сыйымылығы

тг

0,31

0,01

0,30

3,2

14

Қор қайтарымдылығы

тг

32,5

83,2

50,7

256

15

Жұмысшылардың қормен қарулануы

тг

9921

13082

3161

132

16

Өнімнің 1 теңгесіне кететін шығын

тг

0,73

0,84

0,11

115

17

Еңбек өнімділігі

мың тг

323

1089

766

337



Кәсіпорын инвестициялық тартымдылығын артыруда инвеисторлар көптеген экономикалық-қаржылық көрсеткіштеріне мән беретіні анық. «Атамекен» АҚ-ның техника-экономикалық жағдайы қанағаттандырарлық.

1) Өткізілген өнімнен түскен табыс көрсеткіші бойынша :

Әрине өнімді өткізу ол кәсіпорынның шығарылған өнімінің ең соңғы кезеңі деп айтсақ болды және ол кәсіпорын үшін өте маңызды. Бұл - өнім өткізу жұмысшының әсері оның цехтарының, түскен табыстарының талдауында және тағы басқа қаржы көрсеткіштерінде көрінеді, талдау кезеңі 2005 жылы 2004 жылға қарағанда 654442 мың тг. болып, пайыз түрінде 360% артты. Бұл жалпы Қазақстан тұрғындарының төлем қабілеттілігін және кәсіпорын тауарларына сұраныстың бар екендігін аңғарады. (3,6 есеге сатудан түскен табыс артты.)

2) Өткізілген өнімнің өзіндік құны көрсеткіші бойынша:

Бұл кәсіпорынның басқару есебі қалай жүргізіліп жатқанын аңғартатын көрсеткіш. Басқару есебінде шығындар мәселесі бірінші орында болғандықтан, өндірістегі шығындарды есептеу, қаржылық жұмыс, нақты субъектідегі басқару, ұйымдастыру мәселесі тікелей осы деңгейді көрсетеді. Өнімнің өзіндік құны 2005 жылы 4,1 есеге төмендегенін көрміз. Бұл бұйымдарды өңдеу мәселесін кәсіпорын деңгейінде атқаруға бағытталған шешімнің көрсеткіші.

3) Жалпы табыс көрсеткіші бойынша:

Жалпы табыс кәсіпорынның нақты нәтижелігін көрсетуге неғайбіл көрсеткіш. Ол 2005 жылы 572305 мың теңгеге, яғни 2 есеге өсті.

4) Кезең шығындары көрсеткіші бойынша:

Бұл көптеген кәсіпорындардың шығыстар бөлігіндегі қомақты үлестерді алатын бөлігі. «Атамекен» АҚ-дағы кезең шығындарын басқару аппаратың үнемдеуін және оңтайлы шешімдер қабылдауынан болуы мүмкін. Мәселен 2005 жылы жалпы табыс 2,9 есеге өскенімен, кезең шығындарын басқару мүмкінділігі басқармаға тәуелсіз болады. Кезең шығындары көптеген бухгалтерлік сатыларды қосатындықтан, жалпы-бағаның барлық салаларда өсіуі 2005 жылы кәсіпорындардың тиімділігін сонымен қоса кезең шығындарын да өсірді.

5) Негізгі қызметтен түскен табыс көрсеткіші бойынша:

2005 жылы негізгі қызметтен түскен табыс 13770 мың тг. төмендеді. Бұл – кәсіпорынның инвестициялық және экономикалық тартымдылығын, сондай-ақ басқару есебін қайта қарастыруды талап етеді.

6) Негізгі емес қызметтен түскен табыс көрсеткіші бойынша:

Негізгі емес қызметтен түскен табыс 2005 жылы 2901 мың тг. артып отыр.

7) Салық салғанға дейінгі табыс көрсеткіші бойынша:

Бұл көрсеткіш табыстың 2004 жылмен салыстырғанда –10859 төмендегенін көрсетуде.

8) Таза табыс көрсеткіші бойынша:

Таза табыс көрсеткіші 6453 мың тг. төмендеуде. Осының салдарынан кәсіпорын инвестиция тарту мәселесін мәселесін алға шығаруда. Ол – мәселе талданып бағаланады.

9) Жұмысшылардың тізімдік саны көрсеткіші бойынша:

Жұмысшылардың тізімдік саны сәйкесінше 54 адамға артып отыр.

10) Жұмысшылардың жылдық еңбек ақы қоры көрсеткіші бойынша:

Еңбек ақы қоры Қазақстан Республикасының Заң, нормативті актілері, сондай-ақ тұтыну себебі мен еңбек өнімділігіне сәйкес 1,2 есеге өсті.

11) Жұмысшылардың орташа айлық еңбек ақысы көрсеткіші бойынша:

Жұмысшылардың орташа айлық еңбек ақасы инфляция деңгейі және кәсіпорынның ынталындыру шеңбері есебін өскенін көреміз.

12) Өндірістегі негізгі қордың жылдық орташа құны көрсеткіші бойынша:

Негізгі қордың орташа жылдық өсімі біріншіден, негізгі қорларды қайта бағалау есебінен, (нақты бағамен) екіншіден, құрылтайшылардың негізгі қор есебінен жарналарын көбейтулерінен және негізгі қорларды реконструкциялау және тағы басқа көздерден.

13) Қор сыймдылығы көрсеткіші бойынша:

Қор сыйымдылығы 2005 жылы өндірілген өнімнің 1 теңгесіне 0,01 теңге өндірістік негізгі құралдар келгенін көрсетеді.

14) Қор қайтарымдылығы көрсеткіші бойынша:

Қор қайтарымдылығы кері көрсеткіш, сондықтан әрбір негізгі құралдардың бір теңгесіне 2005 жылы 2,5 есеге өнім өндірілгенін көрсетеді.

15) Жұмысшылардың қормен қарулануы көрсеткіші бойынша:

Бұл - әрбір жұмысшыға қанша өндірістік негізгі қордың деңгейін көрсетеді. 2005 жылы 1 жұмысшы 2004 жылға қарағанда 3161 теңгеге артық қаруланған. Осының салдары кәсіпорынға шығындар статьясын көбейтіп отырғанын көреміз.

16) Өнімнің 1 теңгесіне кететін шығыны көрсеткіші бойынша:

Кәсіпорынды шығындар есебін жақсы білетін мамандар қарастырмайынша, кәсіпорынның инвестициялық тартымдылығын арттыру жолдары мүмкінге ие болмайды. «Атамекен» АҚ-да 2004 жылы өнімнің 1 теңгесіне 0,73 тг. болса 2005 жылы 0,84 тг. болып отыр. Бұл дегеніміз - әрбір теңгеге 2005 жылы 11 тиын артық жұмсауды көрсетеді.

«Атамекен» АҚ-ның башылығының алға қойған міндеттері бойынша - сырттан инвестиция тарту мәселесі алға шығуда. Инвестицияны кәсіпорынға тарту мәселесі бірнеше көрсеткіштер мен анықталады. Өнеркәсіптік кәсіпорынның инвестициялық тартымдылығын көрсететін тиімділіктің негізгі көрсеткіші ретінде шығындарды басқару стратегиясы инвестордың алғы шарттары болатыны анық.

    1. «Атамекен» АҚ-ның қаржы экономикалық тұрғыдан талдау жасау.

Нарық қатынастары жағдайында кәсіпорынның қаржы-экономикалық талдау үлкен мәнге ие. Сондықтан қарастырып, талдап, зерттеп отырған кәсіпорынның қаржы жағдайын талдау өте маңызды.

Себебі – бұл кәсіпорынның тәуелсіздігі, меншік иелерінің пайызы, жұмыскерлер мен басқа да инвесторлардың алдында өзінің өндірістік-қаржылық қызметінің толық түрде мағлұматтар, деректер беретін көздері болып сакналады.

Кәсіпорынның қаржы-экономикалық жағдайына көптеген факторлар әсер етеді. Оларды келесідей жіктеуге болады:

    • ішкі және сыртқы ортаға байланысты;

    • маңыздылығына қарай – басыңқы және басыңқы емес;

    • қарапайым (жәй) және күрделі;

    • тұрақты және уақытша;

Кәсіпорындағы ішкі факторлар өзінің қызметіне байланысты болады. Қаржылық – экономикалық талдау нәтижесі сондай-ақ сыртқы факторларға да байланысты болатыны анық. Кәсіпорында өндірілетін өнім және өндірістік технологиясымен тығыз байланысты. Кәсіпорынның қаржы-экономикалық тұрақтылығының маңызды факторы болып – активтердің тиімді құрамы мен құрылымы, сондай-ақ қаржылық стратегияның негізінде инвестиция тарту мәселесі болжап білу болып табылады.

Инвестициялық тартымдылықтың маңызды факторларының бірі – кәсіпорындағы қаражат құрамы және құрылымы. Инвестициялық бағыт, оны ұйымдастыру мен басқару стратегиясы және қысқа мерзімді болжаулардың дұрыс таңдалынып алынуы.

Кәсіпорынның инвестициялық тартымдылығына қарыздық міндеттемелер нарығының үлкен әсер етуі мүмкін. Сондықтан да «Атамекен» АҚ-ның активтерінің қорлану көздерін талдау негізінде оларды бағалау қажет. Активтердің қорлану көздерін талдау кезінде меншікті және тартылған капиталдың көрсетілген көлемі белгіленіп, есеп беру кезеңіндегі олардың өзгеру себептері анықталып, оларға баға беріледі. Бұл кезде өз меншігіндегі капиталға назар аударылады, себебі өз қаражаттарының қоры болуы оның қаржылық тұрақтылығының бар екендігін көрсетеді.

Тәуелсіздік коэффиценттің мәні – кәсіпорын сырттан тартылған қаржыдан қаншалықты тәуелсіз екендігін және өз қаражаттарын қаншалықты жұмсай алатынын көруге болады. Батыс экономистері тәуелсіздік коэфицентінің неғұрлым жоғары деңгейде болғаны дұрыс деп санайды. Себебі бұл қаржы көздрінің тұрақты құрылымын сақтау мүмкіндік береді. Ивесторлар, несие берушілер дәл осындай құрылымды бақылайды. Себебі, осы жағдайларды кәсіпорынның қоржындық пайын иемденуге болады деп есептейді.

Тәуелсіздік коэффиценттін мешікті капиталды барлық авансталған капиталдан бөлумен анықталады.

Ктәуелсіздік кв

КТ (2004 ж) = 127908 / 2882565 = 0,4

КТ (2005 ж) = 1297247 / 4103471 = 0,3


Бұл деректерден, кәсіпорынның меншікті капиталының шоғырлануы 0,1 позицияға төмендегенін аңғартады. Дегенмен, кәсіпорын инвестиция тартуға мүмкіншілігі бар бар екенін көрсетеді.

Жабдықтаушылар мен сатып алушылар арасындағы келісім-шарттық міндеттемелер қатаң сақталатын және кәсіпорынның атағына үлкен мән берілетін нарықтық экономкасы дамыған елдерде тәуелсіздік коэфицентіне жоғары талап қойылмайды. Мәселен, Ұлыбританияда оны 0,27 дейін темендетуге дейін болады.


4 кесте - «Атамекен» АҚ-ның капиталының құрамы және құрылымы.



Көрсеткіштер

2004 ж

2005 ж

Ауытқулар

соммасы мың тг.

%

соммасы мың тг.

%

+/-

%

1

Баланс валютасы мың тг.

соның ішінде:

    1. Меншікті капитал мың тг.

    2. Қарыз капитал мың тг.

2882565


1279081

1603484

100


44,4

55,6

4103471


1297247

2806224

100


31,6

68,4

1220906


18166

1202740

142,3


101,4

175

2

Тартылған капиталдың меншікті капиталға қатынасы коэффиценті

Х

1,2

Х

2,2

+1

183

3

Тәуелсіздік коэффиценті

Х

0,4

Х

0,3

-0,1

75

4

Тартылған капиталдың шоғырлану коэффиценті

Х

0,56

Х

0,68

+0,3

123

5

Меншікті капиталдың табыстылық коэффиценті

Х

0,01

Х

0,008

-0,002

80



6



Қаржыландыру коэффиценті

Х

0,8

Х

0,5

-0,3

62



Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын сипаттайтын келесі көрсеткіші тартылған капиталдың меншікті капиталға қатынасымен анықталатын қарыз және меншікті капиталдың қатынасының коэфиценті:

Кқ / ш = Тк / Мк ;

Тк – тартылған капитал

Мк – меншікті капитал

Кқ / ш 2004 = 1603484 / 1279081 = 1,2

Кқ / ш 2005 = 2806224 / 1297247 = 2,2

Бұл коэффиццент кәсіпорынның меншікті қаражаттарының әрбір теңгесіне қанша қарыз қаражаттарын тартқанын көрсетеді. Қарастырылып отырған кәсіпорында әрбір меншікті қаражатқа 2005 жылы 1 теңге 20 тиын келетін көрсетіп отыр. Демек, кәсіпорынға қарық қаражаттарын пайдалануын жақсартуға көңіл бөлуі керек. Тәжірибеде Кқ / ш < 1 теңге . Егер оның мәні 1-ден асып кетсе, онда кәсіпорынға қаржылық тәуелсіздігі мен тұрақтылығына қауіп төнуі мүмкінділігі айтылдған, бірақ жауап әр уақытта бір жақты бола бермейді. Қарыз және меншікті капитал қатынасының коэффиценті салалық ерекшіліктерге, кәсіпорынның шарушылық қызметінің сипатына және айналым қаражаттарының айналу жылдамдылығына да байланысты болады. Материалдық айналым капиталының айналымдылығының жоғарғы көрсеткіштері және дебиторлық борыштардың одан да жоғары айналымдылығы кезінде коэффиценттің қауіпті мәні бірден де асып кетуі мүмкін, ол сонда да кәсіпорынның қаржылық дербестілігіне ешқандай әсерін тигізбейді.

Келесі, кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын сипаттайтын меншікті капиталдың тартылған капиталға қатынасын көрсететін қаржыландыру коэффиценті болып табылады.

Кқ = Мк / Тк ;

Мк – меншікті капитал

Тк – тартылған капитал

Кқ 2004 = 1279081 / 1603484 = 0,8

Кқ 2005 = 1297247 / 2806224 = 0,5

Бұл коэффицент жоғары болған сайын, соғұрлым банктер мен инвесторлар қаржыландыруға сенімді кіріседі. Қаржыландыру коэффиценті < 1 болатын жағдай (кәсіпорынның меншікті капитал бөлігі қарыз қаражаттармен қалыптасқан) төлем қабілеттілігінің кауіпті жағдайға жеткендігін және несие алуды қиындататын көрсетеді. «Атамекен» АҚ-ның бұл көрсеткіші 2005 жылы 0,3 пунке төмендеген, сондықтан кәсіпорын басшылығы осы бағытта белсенді жұмыс жасау керекігі алға шығады.

Әдетте кәсіпорындар кезеңдегі және жылдық бухгалтерлік есеп беру көрсеткіштеріне талдау жүргізіп, өтімділік көрсеткіштеріне талдау жүргізеді. Баланс өтімділігін талдаудың мәні – активтегі өтімділік дәрежесі бойынша топталған қаражаттарды пассивтегі міндеттемелер мен салыстыруда. Актив пен пассив баптары белгілі бір тәртіп пен топталады. Өтімділік дәрежесіне, яғни ақша қаражаттарына айналу жылдамдылығына байланысты кәсіпорын активтері келесідей топтарға бөлінеді: абсалютті өтімділік коэффиценті, аралық өтеу коэффиценті, ағымдағы өтімділік коэффиценті. «Атамекен» АҚ-ның өтімділігін талдау барысы:

Абсалютті өтімділік коэффиценті.

Кабс = ақша қаражаты / ағымдағы міндеттемелер

Кабс 2004 = 68957 / 689498 = 0,1

Кабс 2005 = 267971 / 1487298 = 0,18

Кәсіпорынның абсалютті өтімділігі 2005 жылы 1,8 есе өскен. Бұл мәннің ұсынылатын мәні 0,2 болғанымен, мөлшерін белгілеу көбіне дұрыс болмайды. Себебі әр кәсіпорын банктегі шоттары мен кассадағы ақша көлемін өз көз қарастарымен шектеледі.

Аралық өтеу коэффиценті:

Кар. өтеу = ағымдағы активтер - ТМЗ / ағымдағы міндеттемелер

Кар. өтеу 2004 = 620548 / 689498 = 0,89

Кар. өтеу 2005 =1070854 / 1487298 = 0,72


Бұл мәннің төмендеуі “Атамекен” АҚ-ның ақша қаражаттарының түсуін қамтамасыз ететін дебиторлармен дұрыс жұмыс жасалмағандарын көрсетеді. Бұл өз кезегінде жеткізушілермен есептесуге көмектесетіні белгілі. Нәтижесінде аралық өтеу коэффиценті 0,16 пунктке төмендеп отыр. Кәсіпорын ағымдағы активтер мен ағымдағы пассивтердің арақатынасының тұрақтылығына үлкен мән беру қажет. Ағымдғы өтімділік коэффиценті:

Кағымдылық = ағымдағы активтер / ағымдағы міндеттемелер

Кағымдылық 2004 = 1241096 / 689498 = 1,7

Кағымдылық 2005 = 2825866 / 1487298 = 1,89

Бұл көрсеткіштердің ұсынылатын мәні 2 ≥ 1 болғандықтан, 2-ден асуы кәсіпорынның өз қаржы-қаражаттарын тиімсіз пайдаланылатын көрсетеді /!/. Тауарлы – материалдық запастарының үлесі жоғары кәсіпорын ТМЗ-ның есептік құны ағымдағы құнмен қаншалықты алшақтайтынын есептеу қажет. Ол дегеніміз кәсіпорында тауарды-материалдық запастар қандай әдістермен бағаланатынын анықтау. «Атамекен» АҚ-ның тауарлы-материалдық запастарды ЛИФО әдісімен, яғни кезең аяғында соңғы сатып алу бағасымен есептелуі мүмкін.


    1. Кәсіпорынның инвестициялық тартымдылығын бағалау

Кәсіпорынның инвестициялық тартымдылығының жауапты кезеңі инвестициялық жобаны экономикалық негіздеу болып табылады. Нарық экономика жүйесінде қызмет ететін субъектілердің ерекшілігі олардың мақсаттарының айырмашылығынан көрінеді. Жобаның қаржылық негіздеушісі белгілі бір табыстылық мөлшерімен оның қатысушыларын қанағаттандыру негізінде анықталады. Инвестициялық жобаның тиімділігін негіздеуде ең жоғары табыстылық, ең төменгі еңбек шығындары, өтелу уақыты, залалсыздық, өнім сапасы, нарықтағы үлесі сияқты тағы да басқа көрсеткіштер болуы мүмкін. Жобаны іске асыруда шығындарды дұрыс есептеу өте маңызжы сондай-ақ инфляция мен тәуекелділікті мөлшерін жіте бақылау алға шығады.

Ұзақ мерзімдегі инвестиция салуда өнімнің өміршеңділігі есепке алынады. Дүние жүзінде инвестициялық жобалар оң сипаты болса да қоғам үшін экономикалық және әлеуметтік әсері болуы қажет. Тиімділігін бағалауда көбіне өтелу мерзімін қамтамасыз етуде табыс және инвестициялық рентабельділігі қарастырылады.

«Атамекен» АҚ-ның қаржы көрсеткіштерінің құрамына:

  • құрылыс алаңын дайындау, жобалық-зерттеу және жобалық-конструкторлық жұмыстар, технологиялық құрал-жабдықтар алу оны монтаждау сияқты бір кезеңдік шығындары;

  • жобаны іске асыру кезеңіндегі ақша қаражаттарының түсу көлемі мен мерзімдері енген;

  • негізгі эклномикалық көрсеткіштер;

  • инвестициялық шығындар және қаржыландырудың жоспары;

  • өндіру мен өткізудің бағдарламасы;

  • жабдықтардың күтілуі мен жөнделуі;

  • әкімшілік және үстеме шығындар;

  • айналым капиталдың қажеттілігі;

  • амортизациялық аударымдар;

  • ақша қаражаттарының қозғалысы;

«Атамекен» АҚ-ның қызметкерлері кеңсе жиһаз шығарудағы қызметінен жаңа өнім түрін өндіруді ұйғарды. Осы мақсатта 50000 мың теңге көлемінде жаңа технология жемісін Италиядан сатып алуды қарастырған. Осы жоба бойынша банктер 2 жылға 25 пайыздық мөлшерде, үш жылы 18,4, төрт жылы 12,6, бесінші жылы 6,2 мөлшерінде кредит алу қажет. Сонымен бірге айналым капиталын 10000 мың тенгеге өсіру керек. Бірінші жылы жұмысшылардың еңбең ақысы 20000 мың теңгеге қарастырылса, ол келесі жылдарға 100 мың теңгеге көтеріледі. Жаңа өнімді өндіруге қажетті материалды сатып алу құны бірінші жылы 2500мың теңге, ол келесі жылдарда шығындар жылында 2500 мың теңгеге өсіп отырады. Сондай-ақ басқа да шығында жылына 1000 мың теңге көлемінде болатыны қарастырылды. 5 - кестеден кәсіпорынның инвестицияны динамикалық бағалау әдістері келтірілген. Инвестициялаудың сомасын банкке қайтару екінші жылдан бірдей үлесте қайтару көзделген. Кәсіпорынның табыс салығы 30 пайызында есептелінген.

5 кесте - «Атамекен» АҚ-ның инвестициялық қызметі.



Көрсеткіштер

Жылдар

1-ші

2-ші

3-ші

4-ші

5-ші

Инвестициялық қызмет

1

Технологиялық желістің құны, мың теңге

50000

-

-

-

-

2

Айналым капиталынының өсімі, мың теңге

10000

-

-

-

-

3

Инвестицияның барлығы, мың теңге

60000

-

-

-

-



5 - кестеден кәсіпорынның инвестициялық қызметіне барлығы 60000 мың теңге қаражат жұмсайтынын көреміз. Технологияны 50000 мың теңгеге алса, айналым капиталын 10000 мың теңгеге өсіру көзделіп отыр.

«Атамекен» АҚ-ны негізгі құралдарын жаңарту мақсатында кәсіпорын акционерлернің шешімі бойынша жаңа өнім шығаруға шешім қабылдады. Басшылықтың шешімі бойынша жаңа технологины игеруді шешті.

6 кесте - «Атамекен» АҚ-ның операциялық қызметі.



Көрсеткіштер

Жылдар

1-ші

2-ші

3-ші

4-ші

5-ші

1

Өнімді өткізуден түскен түсетінтабыс, мың тг.

75000

88000

102000

107000

105000

2

Жұмысшылардың жылдық еңбек ақысы, мың тг.

20000

21000

22000

23000

24000

3

Шикізат, материалдар құны, мың тг.

25000

27500

30000

32500

35000

4

Тұрақты шығындар, мың тг.

1000

1000

1000

1000

1000

5

Амортизациялық аударымдар, мың тг.

10000

10000

10000

10000

10000

6

Кредит пайыздары бойынша, мың тг.

12500

12500

9400

6300

3100

7

Салық салынғанға дейінгі табыс, мың тг.

6500

16000

29600

34200

31900

8

Табыс салығы (30%), мың тг.

1950

4800

8880

10260

9570

9

Жобаланған таза табыс, мың.тг

4550

11200

20720

23940

22330

10

Операциялық қызметтен түсетін таза түсімдер, мың тг.

14550

21200

30720

33940

32330



Бұл кестеден көптеген мағлұмат алуға болады. Соның ішінде жобалық таза табысты атап өтетін болсақ бірінші жылы 4550 мың теңгеден жоспарланған таза табыс бесінші жылы 22330 мың теңгеге дейін өсетінін көреміз. 17780 мың теңге өсіп, пайыздық көрсеткіште 490-ға бес жыл ішінде жоспарланып отыр. Бұл жоспарланған жоба әрине, Қазақстан Республикасының ішкі және сыртқы әлеуметтік-экономикалық факторларына тікелей байланысты екені белгілі.

7 кесте - «Атамекен» АҚ-ның қаржылық қызметі.



Көрсеткіштер

Жылдар

1-ші

2-ші

3-ші

4-ші

5-ші

1

Меншіктікапитал, мың тг.

10000

-

-

-

-

2

Ұзақ мерзімді қарыздар, мың тг.

50000

-

-

-

-

3

Қарызды төлеу, мың тг.

-

- 12500

- 12500

- 12500

- 12500

4

Қаржылық қызмет сольдосы, мың тг.

60000

- 12500

- 12500

- 12500

- 12500

5

Нақты қаражаттар түсімі, мың тг.

- 45450

21200

30720

33940

32330

6

Нақты қаражаттардың сальдосы мың тг.

14550

8700

18220

21440

19830

7

Жинақталған нақты қаражаттар сальдосы, мың тг.

14550

23250

41470

62910

41270



7 кестенің нақты инвесторлардың зерделеп, қарастыратын позициясы. Нақты қаражаттар түсімі сәйкесінше алғашқы жылы теріс мән береді. Ал екінші жылдан бастап 21200 мың теңгеден жобаның бесінші жылы 32330 мың теңгеге өседі. Бұл 11130 мың теңге айырмашылығы. “Атамекен” АҚ-ның есебі бойынша жинақталған нақты қаражаттар 14550 мың теңгеден 41270 мың теңгесі, банк несиесін қайтаруға сатылып алынатын жиһазды шығарушы технологияның бір қалыпты амортизациялық жылдық аударымдыр сомасымен қоса есептелінген қаражаттар.пайыздық көрсеткіште бұл бап әр жылы 10000 мың теңгені құрайды. “Атамекен” басшылығының есептік саясаты бойынша бұл технологияға, сондай-ақ еліміздің қазіргі экономикалық-тұтұнушылық қабілетін талдау жасай отыра, инвестицияның несиелік жүйесін таңдағандылығын көреміз.

Жобаның тиімділігінің негізгі көрсеткіштері 8 кестеден көреміз.



Көрсеткіштер

Жылдар

1-ші

2-ші

3-ші

4-ші

5-ші

1

Инвестициялық қызметтің әсері (тиімділігі) мың тг.

- 60000

-

-

-

3575

2

Нақты ақшалай қаражаттардың түсімі, мың тг.

- 45450

21200

30720

33940

32330

3

Операциялық қызметтің әсері (тиімділігі) мың тг.

14550

21200

30720

33940

32330



Соңғы бесінші жылы есептелінген нақты қаражаттарды «Атамекен» АҚ-ның деректері бойынша 32330 – 12500 = 1380 + 3275 = 4655 мың теңгені құраса, технологияның қалдық құны 3275 мың теңге болып отыр. Бұл қалдық құн пайдалану мерзімінен кейін, яғни бес жылда 10% құрауы мүмкін деген есептен шығады. Ал қалдық құн шығындары 5% есептелген. 5000*0,5=250 мың. Сонда операциялық табыс 5000-250=4750 мың теңге, бұдан алынатын кәсіпорын салығы кодекс бойынша 30%. 4750*0,30=1425 мың теңге. Таза қалдық немесе жою құны 500-1425 = 3575 мың теңге бойынша болып отыр. Бұл дегеніміз инвестиция әсері (эффектісі) 3575 мың теңгені құрайтынын көрсетеді. Жалпы «Атамекен» АҚ-ның инвестициялық жобасын талдау барысы кәсіпорынның инвестициялық қаржыландырудың несиелік немесе қарыздық кәсіпорын мүлкін кепілге беру саясаты басшылықтың үлкен жауапкершілікке баратындығын көрсетудегі әдіс - намалық шараларды қолдануы мүмкін.

«Атамекен» АҚ-ны қаржылық тұрақтылығының төмендігіне байланысты шетелдік тікелей инвестицияны, яғни Италяндық кәсіпкерлермен келісім- шартқа отырды. Осының нәтижесінде «Атамекен»АҚ-ның инвестициялық түсімі инвестициялық жобаға байланысты табыс табуға бағытталған.

Қазақстан Республикасының инвестициялың саясаты көбінде сыртқы инвестицяға емес, ішкі инвестициялауға бағытталуы қажет. Қазіргі жағдайда шаруашылық жүргізіп отырған субъектілерде негізгі қорлардың тозу коэффиценті жоғары. Оның себебі өнеркәсіптік кәсіпорынның меншікті қаржыландыру көздерінің мүмкіншілігінің төмендігіне байланысты. Осы мақсатта «Атамекен» АҚ-ы өндірістік негізгі қорларын жандандыру мақсатында инвестицияны тартуға мүдделі болып отыр.
1   2   3   4   5

Похожие:

Қазақстан Республикасының Білім жӘне ғылым министрлігі iconҚазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі, жергілікті атқарушы органдар көрсететін білім және ғылым саласындағы мемлекеттік қызмет стандарттарын бекіту туралы
Бабына, «Әкімшілік рәсімдер туралы» Қазақстан Республикасының 2000 жылғы 27 қарашадағы Заңының 9-1, 15-2-баптарына және «Ақпараттандыру...
Қазақстан Республикасының Білім жӘне ғылым министрлігі iconҚазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі
Республикасының Білім және ғылым министрлігінің 2007 жылғы 11 наурыздағы №148 бұйрығымен бекітілген
Қазақстан Республикасының Білім жӘне ғылым министрлігі iconҚазақстан республикасының ғылым және білім министрлігі Білім және ғылым саласындағы бақылау комитеті
«Экономика және халық шаруашылығын басқару» мамандығы бойынша кандидаттық емтиханға арналған
Қазақстан Республикасының Білім жӘне ғылым министрлігі iconҚазақстан республикасының білім және ғылым министрлігі
Тақырыбы: Қазақстан Республикасының коммерциялық банктері, оның қызметтері мен операциялары
Қазақстан Республикасының Білім жӘне ғылым министрлігі iconҚазақстан Республикасының білім және ғылым министрлігі
Ресей империясының және Қазақстан территорияларында ғылым ретінде қалыптасуы, өлкені зерттеу әдістері мен тәсілдері, өлкелік мұрағат,...
Қазақстан Республикасының Білім жӘне ғылым министрлігі iconҚазақстан Республикасының білім және ғылым министрлігі
В0114«тарих» мамандығы үшін Қазақстан Республикасының Мемлекеттік стандарты арнайы пәннің типтік бағдарламасының негізінде жасалған....
Қазақстан Республикасының Білім жӘне ғылым министрлігі iconҚазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі
«Тарих» мамандығы үшін Қр мжмбс 08 Қазақстан Республикасының Мемлекеттік стандарты және «Қазақстандағы аграрлық қатынастар тарихы»...
Қазақстан Республикасының Білім жӘне ғылым министрлігі iconҚазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі

Қазақстан Республикасының Білім жӘне ғылым министрлігі iconҚазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі

Қазақстан Республикасының Білім жӘне ғылым министрлігі iconҚазақстан Республикасының білім және ғылым министрлігі

Разместите кнопку на своём сайте:
Документы


База данных защищена авторским правом ©kzdocs.docdat.com 2012
обратиться к администрации
Документы
Главная страница