2 ias халықаралық қаржы есептілігінің стандарты




Название2 ias халықаралық қаржы есептілігінің стандарты
Дата конвертации12.02.2016
Размер164 Kb.
ТипДокументы
источникhttp://massaget.kz/userdata/uploads/u21/f_7.doc

2 IAS Халықаралық қаржы есептілігінің стандарты

Босалқылар


Бұл нұсқа 2005 жылғы 31 желтоқсанға дейін шығарылған түзетулері енгізілген жаңа IFRS-нан туындайтын түзетулерді қамтиды.


2 IAS Халықаралық қаржы есептілігінің стандарты

Босалқылар

Мақсаты


1. Осы Стандарттың мақсаты босалқылар есебін жүргізу тәртібін орнату болып табылады. Босалқылар есебін жүргізудегі негізгі мәселе актив ретінде танылуға жататын және тиісті түсімдерді танығанға дейінгі келесі кезеңдерге көшірілетін шығындардың шамасын анықтау болып табылады. Стандарт шығынды анықтау және сатудың ықтимал таза бағасының шамасына дейінгі құнның кез келген азаюын қоса алғанда, оларды кейіннен шығыстар ретінде тану бойынша нұсқау береді. Сондай-ақ ол босалқылардың өзіндік құнын анықтау үшін пайдаланылатын өзіндік құнды есептеу тәсілдері жөнінде түсінік береді.

Қолданылу саласы


2. Осы стандарт:

(а) қызмет көрсетулерге тікелей байланыстыны қоса алғанда, құрылыс салуға жасалған шарттар бойынша туындаған, аяқталмаған өндірістерді (қараңыз: 11-«Құрылыс салуға жасалған шарттар» IAS Халықаралық стандарты);

(b) қаржы құралдарын;

және

(с) ауыл шаруашылығы қызметімен және жинау кезінде ауыл шаруашылығы өнімімен байланысты биологиялық активтерді қоспағанда (қараңыз: 41-«Ауыл шаруашылығы» IAS) барлық босалқыларға қатысты қолданылады.

3. Осы Стандарт:

(а) ауыл және орман шаруашылығы өнімін, жиналғаннан кейінгі ауыл шаруашылығы өнімі, сондай-ақ осы өнеркәсіп салаларында қабылданған есеп практикасына сәйкес іске асырудың мүмкін болатын таза құны бойынша бағаланатын пайдалы қазбаларды өндірушілер қолданатын босалқыларды бағалауға қолданылмайды. Іске асырудың мүмкін болатын таза құны бойынша бағаланатын осындай босалқылар осы құнның өзгерістері болған кезеңде пайда және залалдар туралы есепте танылады.

(b) сатуға жұмсалған шығындарды есептемегенде өзінің босалқыларын әділ құн бойынша бағалайтын тауар брокерлері және трейдерлер қолданатын босалқыларды бағалауға қолданылмайды. Осындай босалқыларды сатуға жұмсалған шығындарды шегеріп тастағанда, әділ құн бойынша бағалаған кезде, сатуға жұмсалған шығындарды шегеріп тастағанда әділ құнның өзгеруі өзгерістер болған кезеңдегі пайда және залалдар туралы есепте танылады.

4. 3(а)-параграфында айтылған босалқылар өндірістің белгілі бір кезеңдерінде өткізудің ықтимал таза құны бойынша бағаланады. Бұл, мысалы, ауыл шаруашылығы дақылдарының өнімін жинау немесе пайдалы қазбалар өндірілген кезде, бұл болашақтағы келісім-шарт немесе мемлекеттің кепілдік беруі арқылы сатуды растайды немесе белсенді нарық пен сату тоқтап қалатын тәуекелдің алдын алу мүмкіндігі болған жағдайда болады. Мұндай босалқылар осы Стандартты бағалау бойынша талаптардан ғана алынып тасталады.

5. Брокерлер және трейдерлер - тауарларды басқалар үшін немесе жеке өз есебіне сатып алатын немесе сататын тұлғалар. 3(б)-параграфында айтылған босалқылар негізінен жақын болашақта сату және бағаның немесе брокерлер мен трейдерлер маржасындағы ауытқулардан пайда табу мақсатында сатып алынады. Осындай босалқыларды сатуға жұмсалған шығындарды шегеріп тастағанда, әділ құн бойынша бағалаған кезде олар осы Стандарттың бағалау бойынша талаптарынан ғана алынып тасталады.

Анықтамалар

6. Осы стандартта төменде көрсетілген мәндерінде мынадай терминдер пайдаланылады:

Босалқылар - бұлар:

(а) қалыпты қызмет барысында сатуға арналған;

(b) осындай сату үшін өндіріс процесіндегі;

немесе

(c) өндіріс процесінде немесе қызмет көрсетулері кезінде пайдалануға арналған шикізат немесе материалдар нысанындағы активтер.

Өткізудің ықтимал таза құны - бұл жұмысты орындауға жұмсалған ықтимал шығындар мен өткізуге арналған ықтимал шығындарды шегеріп тастағанда әдеттегі іс барысындағы болжамды сату бағасы.

Әділ құн - бұл активтерді олармен айырбастаған немесе осындай мәмілені жасаудан жақсы хабары бар, мәміле жасағысы келетін және бір-бірінен тәуелсіз тараптар арасында мәміле жасалған кезде міндеттемелерді реттеуге болатын сома.

7. Өткізудің ықтимал таза құны ұйым әдеттегі қалыпты қызмет барысында босалқыларды сатудан өтеуді күтетін таза сомаға байланысты. Әділ құн мәмілені жасау кезінде, нарықта жақсы хабардар, осындай мәмілені жасағысы келетін сатып алушылар және сатушылардың арасында ұқсас босалқыларға ауыстыруға болатын соманы көрсетеді. Біріншісі нақты ұйымға тән болып табылатын құн; соңғысы ондай болып табылмайды. Босалқыларды өткізудің ықтимал таза құны сатуға жұмсалған шығындарды шегеріп тастағанда әділ құнға тең болмауы да мүмкін.

8. Босалқыларға қайта сату үшін сатып алынған және сақталатын тауарлар кіреді. Оларға, мысалы, бөлшек саудамен айналысатын сатушының алған тауарлары, немесе қайта сатуға арналған жер немесе басқа мүлік кіреді. Сонымен қоса босалқылар дайын немесе ұйым шығарған және шикізат пен өндіріс процесінде одан кейінгі пайдалануға арналған материалдар кіретін жартылай дайын өнім кіреді. Қызмет көрсету аясының ұйымы 19-параграфта сипатталғандай, ұйым тиісті түсім шамасын осы уақытқа дейін танымаған қызмет көрсетудің құны босалқыға кіргізілген жағдайда (18-«Түсім» ІAS Халықаралық стандартын қараңыз).

Босалқыларды бағалау


9. Босалқылар міндетті түрде ең кемі екі деңгей бойынша: өткізудің өзіндік құны мен ықтимал таза құнында өлшенуге тиіс.

Босалқылардың өзіндік құны


10. Босалқылардың өзіндік құнына міндетті түрде сатып алуға, қайта өңдеуге жұмсалған барлық шығындар және босалқыларды ағымдағы жай-күйіне және орналасқан жерге дейін жеткізу мақсатында жұмсалған шығындар жатады.

Сатып алуға жұмсалған шығындар


11. Босалқыларды сатып алуға жұмсалған шығындарға сатып алу бағасы, импорттық баж салықтары мен басқа да салықтар (ұйымдар кейіннен салық органдары арқылы өтейтін салықтардан басқалары), сондай-ақ тасымалдауға, өңдеуге арналған шығыстар және объектіні сатып алумен тікелей байланысты шығыстар жатады. Сауда жеңілдіктері, төлемдерді қайтару және басқа да осындай баптар сатып алуға жұмсалған шығындарды анықтаған кезде шегеріп тасталады.

Қайта өңдеуге жұмсалған шығын

12. Босалқыларды қайта өңдеу шығындарына еңбекақы төлеуге жұмсалған тікелей шығындар сияқты өнім бірліктерімен тікелей байланысты шығындар кіреді. Сонымен қоса оларға шикізаттан дайын өнім жасап шығару кезінде орын алған тұрақты және ауыспалы үстеме өндірістік шығыстарды жүйелі түрде бөлу кіреді. Тұрақты үстеме өндірістік шығыстар амортизация мен үйлерге қызмет көрсету және жабдықтар мен әкімшілік-басқару шығыстары сияқты өндіріс көлемінен тәуелсіз салыстыра алғанда өзгеріссіз болып қалатын жанама өндірістік шығындар болып табылады. Ауыспалы үстеме өндірістік шығыстар шикізаттың жанама шығындары мен еңбектің жанама шығындары сияқты өндіріс көлемінің өзгеруінен тікелей немесе тікелей дерлік тәуелді жанама өндірістік шығыстар болып табылады.

13. Тұрақты және үстеме өндірістік шығыстарды қайта өңдеу бойынша шығындарға бөлу қалыпты жағдайда жұмыс істеу барысында ұйымның өндірістік қуаттылығына негізделеді. Қалыпты өндірістік қуаттылық - жоспарлы техникалық қызмет көрсету нәтижесінде қуат ысырабын есепке ала отырып, істің қалыпты орындалуы барысында жұмыстың бірнеше кезең немесе мезгілінде орташа көрсеткіштер негізінде есептелетін өндірістің күтілетін көлемі. Өндірістің нақты деңгейі қалыпты жағдайдағы қуаттылыққа жуық мәнде сәйкес келгенде ғана пайдаланыла алады. Өнімнің әрбір бірлігіне қатысты тұрақты үстеме өндірістік шығыстар сомасы өндіріс деңгейінің төмендеуі немесе ұйымның тоқтап қалуы салдарынан өспейді. Бөлінбеген үстеме шығыстар оның пайда болуы кезеңіндегі шығыстар ретінде танылады. Өндіріс деңгейі ерекше жоғары болған кезеңде өнімнің әрбір бірлігіне қатысты тұрақты үстеме өндірістік шығыстар сомасы босалқылар өзіндік құнынан жоғары бағаланбайтын мөлшерде азаяды. Өндірістік қуаттылықты шын мәмінде пайдалану негізінде ауыспалы өндірістік үстеме шығыстар өнімнің әрбір бірлігіне жатқызылады.

14. Өндірістік процесс нәтижесінде бір мезгілде көп өнім шығарылуы мүмкін. Мысалы, бұл бұйымды бірігіп шығару жағдайында, немесе негізгі өнімнің өндірісі қосымша өнімді өндірумен қатар жүріп отырған жағдайда болады. Әрбір өнімге жұмсалған шығындарды бөлек анықтай алмаған жағдайда, оларды өнімдердің арасында теңбе-тең және бір ізді бөледі. Бөлу, мысалы, не өндіріс процесі кезеңінде өнімдер ұқсас болғанда, не дайын өнім шығарылған кезде анықталатын әрбір өнімді сатудың салыстыра алғандағы құнына негізделуі мүмкін. Қосалқы өнімдердің көбісі табиғатынан мардымсыз. Осындай жағдайларда оларды көбінесе сатудың ықтимал таза бағасы бойынша бағалайды және бұл шама негізгі өнімнің өзіндік құнынан шегеріледі. Нәтижесінде негізгі өнімнің баланстық құны оның өзіндік құнынан аз ғана ерекшеленеді.

Басқа да шығындар


15. Басқа да шығындарға босалқыларды қазіргі орналасқан жеріне дейін жеткізуге және жай-күйіне байланысты деңгейдегі олардың өзіндік құны ғана жатады. Мысалы, босалқылардың өзіндік құнына өндірістік емес үстеме шығыстарды немесе нақты клиенттерге арналған өнімді әзірлеу жөніндегі шығындарды жатқызу орынды болуы мүмкін.

16. Төменде босалқылардың өзіндік құнынан алынып тасталатын және олардың пайда болуы кезеңінде шығыстар ретінде танылатын шығындардың мысалдары келтірілген:

(а) шикізаттың, жұмсалған еңбектің нормативтен тыс ысырабы немесе басқа да өндірістік шығындар;

    1. егер олар тек өндірістік процестің келесі кезеңіне көшу үшін осы өндірістік процесте қажет болмағанда ғана сақтауға жұмсалатын шығындар;

    2. босалқыларды қазіргі орналасқан жеріне және жай-күйіне дейін жеткізуге байланысты емес әкімшілік үстеме шығыстар;

және

    1. сатуға жұмсалатын шығындар.

  1. 23-«Қарыздар бойынша шығындар» IAS Халықаралық стандарты босалқылардың өзіндік құнына заем бойынша шығындар кіретін сирек жағдайларды анықтайды.

18. Ұйым босалқыларды төлем мерзімін кейінге қалдыру шартымен сатып ала алады. Осындай келісімде іс жүзінде қаржыландыру элементі болғанда, бұл элемент, мысалы, әдеттегі сауда кредиті шартымен сатып алу бағасы және төленген сома арасындағы айырмашылық қаржыландыру кезеңіндегі пайыздар бойынша шығыс ретінде танылады.

Қызмет көрсету саласындағы ұйымдардың босалқыларының өзіндік құны


19. Қызмет көрсету саласының ұйымдарындағы босалқылардың болу дәрежесінде оларды өндіруге жұмсалған шығындар бойынша бағалайды. Бұл шығындарға, ең алдымен, жалақы төлеу және қызметтер көрсетуге, оның ішінде бақылауға тікелей қатысатын қызметкерлерге жұмсалатын басқа да шығындар, сондай-ақ тиісті үстеме шығыстары жатады. Жалақы және сауда және жалпы әкімшілік қызметкерлерге жұмсалатын басқа да шығындар босалқының өзіндік құнына кіргізілмейді, бірақ олар туындаған кезеңдегі шығыстар ретінде ескеріледі. Қызмет көрсету саласы ұйымдарының босалқылардың өзіндік құнына көп жағдайда ұйымдар көрсететін қызметтердің бағасына кіретін пайда немесе үстеме шығыстарға жатпайтын нормалар кірмейді.

Биологиялық активтерден алынған жиналған ауыл шаруашылығы өнімінің өзіндік құны


20. 41-«Ауыл шаруашылығы» IAS Халықаралық стандартына сәйкес ұйым биологиялық активтерден жинаған ауыл шаруашылығы өнімінің босалқылары бастапқы тану кезінде өнім жинау кезіндегі белгіленген олардың әділ құны бойынша, болжамды өткізуге жұмсаған шығыстарды шегере отырып, бағаланады. Бұл осы стандартты қолдану мақсатында босалқылардың сол күнгі өзіндік құны болып табылады.

Өзіндік құнды айқындау әдістері

21. Нормативтік шығындар бойынша есепке алу әдісі және бөлшек баға әдісі сияқты босалқылардың өзіндік құнын айқындаудың әр алуан әдістері, егер олардың нәтижелері өзіндік құнға жуықтап сәйкес келетін болса, қолайлылық үшін пайдаланылуы мүмкін. Нормативтік шығындар шикізаттар мен материалдарды, еңбекті пайдаланудың, тиімділік пен қуаттың қалыпты деңгейін ескереді. Оларды ұдайы тексереді және қажет болған жағдайда, ағымдағы жағдайларға қарай қайта қаралады.

22. Бөлшек саудада тез арада өзгеретін көптеген бұйымдардан тұратын, олар үшін өзіндік құнды бағалаудың басқа әдістерін пайдалану орынды болып табылмайтын босалқыларды бағалау үшін көбінесе бөлшек баға әдісі пайдаланылады. Босалқылардың өзіндік құны сатылған босалқылардың жалпы құнын жалпы маржаның тиісті пайызына азайту арқылы анықталады. Пайдаланған пайыздың шамасында бағасы бастапқы сату бағасынан төмен бағаға азайтылған босалқыны ескереді. Бөлшек сауданың әрбір бөлімшесі үшін пайыздың орташа мәні жиі пайдаланылады.

Өзіндік құнды есептеу тәсілдері

  1. Бірін-бірі алмастырмайтын босалқылардың жекелеген баптарының, сондай-ақ арнаулы жобалар үшін өндірілген және оларға арналған тауарлардың немесе қызмет көрсетулердің өзіндік құны оларға жұмсалатын жеке шығындарды ерекше сәйкестендіру арқылы анықталуға тиіс.

  2. Іс жүзіндегі шығыстардың нақты анықтамасы белгілі бір шығындар босалқылардың белгілі бір баптарына жататынын білдіреді. Есепке алудың бұл тәртібі, олардың сатып алынғанына немесе өндірілгеніне қарамастан, арнаулы жобаларға арналған бұйымдар үшін сәйкес келеді. Алайда, іс жүзіндегі шығындардың нақты анықтамасы босалқылардың бір-бірін алмастыра алатын бірліктері аса көп болған жағдайда бұған лайықты болмайды. Мұндай жағдайларда пайда немесе залалға есептің әсерін тигізу үшін босалқыларда қалатын баптар таңдау әдісін пайдаланылар еді.

  3. 23-параграфта қарастырылғанға жатпайтын босалқылардың өзіндік құны екі әдістің: алғашқы түскен өнім - алғашқы жөнелтілген өнім (ФИФО) немесе орташа өлшемді құн әдістерінің көмегімен анықталады. Ұйым сипаты және олардың ұйымдарда пайдалануы жағынан ұқсас барлық босалқылар үшін бағалаудың бірдей формулаларын пайдалану міндетті. Әр түрлі сипаттағы немесе пайдаланудағы босалқылар үшін әр түрлі бағалау формулаларын қолдану өзін-өзі ақтауы мүмкін.

  4. Мысалы, бір шаруашылық сегментте пайдаланатын босалқылар пайдалану тәсілі жағынан ерекше бірдей босалқыларды ұйым басқа шаруашылық сегментте пайдалана алады. Алайда, бағалаудың әр түрлі формулаларын қолдануды ақтау үшін босалқылардың географиялық орналасуындағы (және тиісті салық ережелеріндегі) айырмашылықтардың жеке өзі жеткіліксіз.

  5. ФИФО әдісі бойынша алғаш сатылып алынған және алғаш өндірілген босалқылардың баптары бірінші кезекте сатылады және өндіріледі, және тиісінше, кезеңнің соңында қалған босалқылардың баптары ертерек сатып алынған және өндірілген болып болжанады. Орташа алынған құн формуласы бойынша әрбір баптың құны кезеңнің басындағы осындай баптардың орташа алынған құнынан және кезең ішінде сатып алынған немесе өндірілген осындай баптардың құнынан анықталады. Орташа мән ұйымдағы жағдайларға қарай мезгіл-мезгіл немесе әрбір қосымша топтың алынуына қарай есептелуі мүмкін.

Өткізудің ықтимал таза құны

  1. Егер осы босалқылар зақымдалған болса, егер олар толығымен немесе ішінара ескірген болса, немесе олардың сату бағасы төмендесе, босалқылардың өзіндік құны өтелмеуі мүмкін. Сонымен қоса сатуды аяқтауға немесе жүзеге асыруға арналған ықтимал шығындар ұлғайған жағдайда, босалқылардың өзіндік құны өтелмеуі мүмкін. Босалқыларды өзіндік құнынан төмен ықтимал таза сату бағасына дейін есептен шығару тәжірибесі активтер алынуы сатудан немесе пайдаланудан күтілетін сомадан жоғары есептелмеуі керек деген пікірге сай келеді.

  2. Босалқылар әдетте баптар бойынша ықтимал таза сату бағасына дейін есептен шығарылады. Алайда, кейбір жағдайларда ұқсас немесе бір-бірімен байланысты баптарды топтаған қолайлы болуы мүмкін. Осындай жағдай бірдей мақсатқа арналған немесе түпкі пайдалану бірдей, бірдей географиялық облыста шығарылған және сатылатын және осы ассортименттің басқа баптарынан бөлек бағалануы іс жүзінде мүмкін емес бұйымдардың бір ассортиментіне жатқызылатын босалқы баптарға тән болуы мүмкін. Босалқыларды, мысалы, дайын өнімді немесе нақты саладағы немесе географиялық бөліктегі барлық босалқыларды жіктеу негізінде есептен шығару қолданылмайды. Қызмет көрсету саласындағы ұйымдар әдетте шығындарды бөлек сату бағасы белгіленетін әрбір жеке қызмет бойынша топтастырады. Осылайша, осындай әрбір қызмет көрсету бөлек бап ретінде көрсетіледі.

30. Өткізудің ықтимал таза құнын бағалау үшін есептеулер ең сенімді дәлелдемеге, яғни есепті орындау уақытында өткізуге арналған босалқылар шамасына негізделеді. Бұл есептеулер, аяқталған кезеңнен кейінгі кезеңнің соңында өтіп жатқан оқиғаларға тікелей байланысты бағаның немесе өзіндік құнның ауытқуын кезең аяғында болған жағдайларды осындай оқиғалар растайтын дәрежеде ескереді.

31. Өткізудің ықтимал таза құнын есептеу кезінде сондай-ақ қолда бар босалқылардың не мақсатқа арналғаны ескеріледі. Мысалы, белгіленген баға бойынша тауарлар немесе қызмет көрсетулерді сатуға жасалған шарттарды орындауға арналған қандай да бір мөлшердегі босалқыларды өткізудің ықтимал таза құны осы шарттарда белгіленген бағаға негізделеді. Егер осы шарттар бойынша сату көлемі қолда бар босалқылардың көлеміне қарағанда кем болса, онда босалқылардың қалған бөлігін өткізудің ықтимал таза құны өткізу бағасының жалпы деңгейіне негізделеді. Қолда бар босалқылардың қалдықтарынан артық белгіленген бағалар бойынша жеткізу шарттарын немесе белгіленген бағалар бойынша тауарлар сатып алуға шарттардың жасау нәтижесінде бағалау міндеттемелері туындауы мүмкін. Осындай бағалау міндеттемелері 37-«Бағалау міндеттемелері, шартты міндеттемелер және шартты активтер» IAS Халықаралық стандартына сәйкес қаралады.

32. Босалқылардағы шикізаттар мен басқа да материалдар, егер олар кіретін дайын өнім алдын ала болжам бойынша оның өзіндік құны немесе одан жоғары құнда сатылатын болса, өзіндік құнынан төмен бағада есептен шығарылмайды. Алайда шикізат бағасының төмендеуі дайын өнімнің өзіндік құнының өткізудің ықтимал таза өткізу құнына дейінгі артатынын көрсететін болса, шикізат өткізудің ықтимал таза құнына дейін есептен шығарылады. Мұндай жағдайларда шикізатты алмастыруға арналған шығын өткізудің ықтимал таза құнының қазіргі өлшемдерінен ең ұтымдысы болып шығуы мүмкін.

33. Әрбір келесі кезеңде өткізудің ықтимал таза құнын бағалау қайтадан жүргізіледі. Бұрын босалқылардың өзіндік құнынан төмен бағамен есептен шығару қажеттігін туғызған жағдайлар жойылған кезде немесе экономикалық конъюнктураның өзгеруіне байланысты өткізудің таза ықтимал құнының ұлғайғанының айқын дәлелі болса, жаңа баланстық құнды екі өлшемнің - өзіндік құн мен қайта қаралған өткізудің ықтимал таза құны өлшемінің ең аз шамасына дейін келтіру үшін есептен шығарудың тиісті сомасы қайтарылады (яғни қайтару бастапқы есептен шығару мөлшерімен шектеулі). Бұл, мысалы, өткізудің ықтимал таза құны бойынша сату бағасының төмендеуі салдарынан ескерілген босалқылар бабы келесі кезеңде әлі өткізілмей қалған, ал оның сату бағасы өсіп кеткен кезде болады.

Шығыс ретінде тану

34. Босалқыларды сатқаннан кейін осы босалқылардың баланстық құны тиісті түсім танылған кезеңдегі шығыс ретінде танылуға тиіс. Босалқылардың құнын өткізудің ықтимал таза құнына дейін ішінара есептен шығарудың шамасы және босалқылардың барлық ысырабы есептен шығару жүзеге асырылған немесе ысыраптың пайда болуы кезеңіндегі шығыс ретінде танылуы тиіс. Өткізудің ықтимал таза құнының ұлғаюынан пайда болған босалқылардың есептен шығарылған құнын қалпына келтірудің кез келген сомасы құнды қалпына келтіру кезеңіндегі шығыс ретінде танылған босалқылар шамасының азаюы ретінде танылуға тиіс.

35. Кейбір босалқылар басқа акттивтердің шотына жатқызылуы мүмкін, мысалы, өздігінен жүргізілген негізгі құралдардың компоненті ретінде пайдаланылған босалқы. Мұндай жолмен бөлінген босалқылар осы активті пайдалану мерзімі ішіндегі шығыс ретінде танылады.

Ашып көрсету

36. Қаржы есептілігі міндетті түрде мыналарды:

(а) босалқыларды, оның ішінде олардың өзіндік құнын есептеудің пайдаланылатын тәсілін бағалау үшін қабылданған есеп саясатын;

(b) осы кәсіпорын қабылдаған босалқылардың жалпы баланстық құнын және саралау баптары бойынша баланстық құнын;

(c) өткізудің ықтимал таза құны бойынша ескерілген босалқылардың баланстық құнын;

(d) кезең ішінде шығыстар ретінде танылған босалқылардың тиісті сомасын;

(e) 34-параграфқа сәйкес кезең ішінде шығыс ретінде танылған босалқылар құнының кез келген арзандау сомасын;

(f) 34-параграфқа сәйкес осы кезеңде шығыс ретінде танылған босалқылар самасының төмендеуі жағынан танылатын шығынға есептелген босалқы құнының кез келген сомасын қалпына келтіруді;

(g) 34-параграфқа сәйкес шығынға есептелген босалқылардың қалпына келуіне әкелген жағдайларды және оқиғаларды;

және

(h) міндеттемелерді қамтамасыз ету ретінде салынған босалқылардың баланстық құнын ашу керек.

  1. Әр түрлі жіктелген босалқылардың баланстық құны және осы активтердің өзгеру дәрежесі туралы ақпарат қаржы есептілігін пайдаланушылар үшін маңызды. Босалқылардың қалыптағы жіктелуі тауарлар, шикізат, материалдар, аяқталмаған өндіріс және дайын өнім. Қызмет көрсету аясындағы ұйымның босалқылары деп аяқталмаған өндірісті атауға болады.

  2. Көбінесе сатудың өзіндік құны деп аталатын, кезең ішінде шығыстар ретінде танылған босалқылар сомасы бұрын дәл осы кезде сатылған босалқыларды бағалауға енгізілген шығындардан және өндірістік үстеме шығыстардың бөлінбеген бөлігінен және босалқыларды өндірудің өзіндік құнының нормадан тыс шамасынан тұрады.

39. Кейбір ұйымдар пайда және залалдар туралы есептерінде жыл бойы шығыс ретінде танылатын босалқылардың өзіндік құнының орнына басқа шамалардың ашылуына әкеліп соқтыратын форматты пайдаланылады. Бұл форматқа сәйкес шығыстар сипатына негізделген жіктемені пайдалана отырып, ұйым шығыстардың талдауын ұсынады. Осы жағдайда ұйым кезең ішінде босалқылардың таза өзгеру шамасымен бірге шикізат және шығыс материалдары үшін, жалақы және басқа да шығындарды, шығыстар ретінде танылатын шығындарды ашып көрсетеді.

Күшіне ену күні

40. Ұйым осы Стандартты 2005 жылдың 1 қаңтарынан басталатын немесе осы күннен кейінгі кезеңдерді қамтитын жылдық кезеңдерде пайдалануға міндетті. Осы Стандартты мерзімінен бұрын пайдаланған жағдайда қолдау көрсетіледі. Егер осы Стандартты ұйым 2005 жылдың 1 қаңтарына дейін басталатын мерзімде қолданса, бұл фактіні ашып көрсетуі тиіс.

Басқа құжаттардың күшін жою

41. Осы Стандарт 2-«Босалқылар» IAS Халықаралық стандарттың орнына пайдаланылады (1993 ж. редакцияда).

42. Осы Стандарт SIC-1-«Бірізділік - босалқылар үшін өзіндік құнының әр түрлі формулалары» Түсіндірменің орнына пайдаланылады.

___________

Қазақстанда мемлекеттік тілдегі ХҚЕС-ын тарату құқығы ХҚЕС жөніндегі Комитет Қорымен жасалған шарттың негізінде Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігіне тиесілі. ХҚЕС-на авторлық құқық ХҚЕС жөніндегі Комитет Қорына тиесілі.

Похожие:

2 ias халықаралық қаржы есептілігінің стандарты icon11 ias халықаралық қаржы есептілігінің стандарты
Осы стандарт құрылыс салуға жасалған шарттар үшін мердігерлердің қаржы есептілігінде қолданылуға тиіс
2 ias халықаралық қаржы есептілігінің стандарты icon20 ias халықаралық қаржы есептілігінің стандарты
Мемлекеттік субсидияларды есепке алу және мемлекеттік көмек туралы ақпаратты ашып көрсету
2 ias халықаралық қаржы есептілігінің стандарты icon7 ias халықаралық қаржы есептілігінің стандарты
Бұл нұсқа 2005 жылғы 31 желтоқсанға дейін шығарылған түзетулері енгізілген жаңа ifrs-нан туындайтын түзетулерді қамтиды
2 ias халықаралық қаржы есептілігінің стандарты icon17 ias халықаралық қаржы есептілігінің стандарты
Бұл нұсқа 2005 жылғы 31 желтоқсанға дейін шығарылған түзетулері енгізілген жаңа ifrs-нан туындайтын түзетулерді қамтиды
2 ias халықаралық қаржы есептілігінің стандарты icon10 ias халықаралық қаржы есептілігінің стандарты
Бұл нұсқа 2005 жылғы 31 желтоқсанға дейін шығарылған түзетулері енгізілген жаңа ifrs-нан туындайтын түзетулерді қамтиды
2 ias халықаралық қаржы есептілігінің стандарты icon8 ias халықаралық қаржы есептілігінің стандарты
Бұл нұсқа 2005 жылғы 31 желтоқсанға дейін шығарылған түзетулері енгізілген жаңа ifrs-нан туындайтын түзетулерді қамтиды
2 ias халықаралық қаржы есептілігінің стандарты icon16 ias халықаралық Қаржы есептілігінің стандарты жылжымайтын мүлік, үйлер мен жабдықтар
Бұл нұсқа 2004 жылғы 9 желтоқсанда шығарылған «Минералдық ресурстарды барлау және бағалау» ifrs 6 шығатын түзетулерді қамтиды
2 ias халықаралық қаржы есептілігінің стандарты icon1 іas халықаралық Қаржы есептілігінің стандарты
Стандартта қаржы есептiлiгiн ұсынуға жалпы талаптар, оның құрылымы бойынша ұсынымдар және қаржы есептiлiгiнiң мазмұнына ең төменгi...
2 ias халықаралық қаржы есептілігінің стандарты iconҚаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігінің төрайымның міндетін атқарушы
Мсфо (ias) 39 сәйкес, әділетті құны бойынша «сатылу үшін қойылған» қаржы құралдарын қайта бағалау қандай сипатта болуға тиісті?
2 ias халықаралық қаржы есептілігінің стандарты icon3 Баланс активтері мен олардың құралу көздерінің құрамы мен құрлымының динамикасын талдау 42
Стандартын – бехс және Қехс (International Accounting Standards, ias and International Financional Reporting Standards) жасайтын...
Разместите кнопку на своём сайте:
Документы


База данных защищена авторским правом ©kzdocs.docdat.com 2012
обратиться к администрации
Документы
Главная страница